,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Probleemomschrijving..................................................................................................................6
1.1.1 Aanleiding..............................................................................................................................6
1.1.2 Probleemanalyse...................................................................................................................8
1.1.3 Doelstelling............................................................................................................................9
1.1.4 Probleemstelling en deelvragen..........................................................................................10
1.1.5 Onderzoeksmodel................................................................................................................10
1.2 Onderzoeksopzet........................................................................................................................11
1.2.1 Algemene aanpak................................................................................................................12
1.2.2 Concrete aanpak per deelvraag...........................................................................................12
1.2.3 Kwaliteit van het onderzoek................................................................................................15
1.3 Leeswijzer...................................................................................................................................18
2. Herbestemmen van karakteristieke boerderijen..............................................................................20
2.1 Karakteristieke boerderijen in de regio X...................................................................................20
2.2 Woningen...................................................................................................................................22
2.3 Herbestemmingsproces..............................................................................................................23
2.4 Deelconclusie..............................................................................................................................25
3. Politieke haalbaarheid......................................................................................................................25
3.1 Definitie van politieke haalbaarheid...........................................................................................26
3.2 Planologische procedures...........................................................................................................28
3.3 Deelconclusie..............................................................................................................................34
4. Duurzaamheid..................................................................................................................................36
4.1 Definitie van duurzaamheid........................................................................................................36
4.2 Duurzaamheidsaspecten............................................................................................................38
4.3 Deelconclusie..............................................................................................................................41
5. Overzicht gebaseerd op de theorie...................................................................................................43
5.1 Doel van het overzicht................................................................................................................43
5.2 Theoretische basis voor het overzicht........................................................................................43
5.3 Deelconclusie..............................................................................................................................48
6. Overzicht gebaseerd op de praktijk..................................................................................................50
6.1 Verantwoording en uitwerking van het onderzoek....................................................................50
6.2 Analyse van de onderzoeksresultaten........................................................................................52
6.3 Deelconclusie..............................................................................................................................56
,7. Conclusie, reflectie en aanbevelingen..............................................................................................57
7.1 Conclusie....................................................................................................................................57
7.2 Reflectie......................................................................................................................................59
7.2.1 Evaluatie van het onderzoeksproces...................................................................................59
7.2.2 Onderzoeksmethoden.........................................................................................................60
7.2.3 Persoonlijke leerdoelen.......................................................................................................62
7.3 Aanbevelingen............................................................................................................................63
7.3.1 Aanbevelingen voor de organisatie.....................................................................................63
7.3.2 Aanbevelingen voor een toekomstig onderzoek..................................................................63
7.3.3 Aanbevelingen voor het externe doel..................................................................................64
Bronnenlijst..........................................................................................................................................65
, Samenvatting
In dit onderzoek is overzichtelijk gemaakt welk beleid van invloed is op de politieke haalbaarheid van
een herbestemmingsplan. Voor het onderzoek is de volgende probleemstelling gedefinieerd:
‘’Welk overzicht van duurzaamheidsaspecten definieert het begrip duurzaamheid waarbij de politieke
haalbaarheid van de herbestemming van karakteristieke boerderijen tot woningen in de regio X kan
worden vergroot?’’
Het onderzoek bestaat uit een theoretisch- en praktisch kader. Het theoretische kader betreft de
definiëring van de begrippen boerderijen, karakteristiek, woningen, regio X , politieke haalbaarheid,
planologische procedures, duurzaamheid en duurzaamheidsaspecten en vormt de basis voor het
opstellen van een overzicht met herbestemmingsbeleid en duurzaamheidsaspecten. Het overzicht moet
inzichtelijk maken wat de invloed van herbestemmingsbeleid en duurzaamheidsaspecten is op de
politieke haalbaarheid van een herbestemmingsplan.
Het verduurzamen van vastgoed wordt steeds belangrijker. De doelstelling van de Nederlandse
overheid is dat al het vastgoed in Nederland in 2050 energieneutraal is. Om de doelstelling te behalen
is het belangrijk dat woningen verduurzaamd worden. Niet alleen nieuwbouwwoningen, maar ook
woningen die ontstaan door herbestemming (van bijvoorbeeld agrarisch vastgoed).
Voor het duurzaam herbestemmen van agrarisch vastgoed is gemeentelijk beleid opgesteld. Het
duurzaam herbestemmen van agrarisch vastgoed heeft betrekking op herbestemmingsbeleid en
duurzaamheidsbeleid. Veel gemeenten hebben wel een uitgewerkt herbestemmingsbeleid, vaak in de
vorm van het VAB beleid en het Rood voor Rood beleid. Maar gemeenten hebben (vaak) nog geen
uitgewerkt duurzaamheidbeleid, omdat duurzaamheid nog geen onderdeel is van
herbestemmingsbeleid.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van X . X is een adviesbureau dat zich bezighoudt met
vraagstukken op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling en dorpsontwikkeling. X werkt
aan een leefbare omgeving waarin mensen fijn kunnen wonen, werken en waar ruimte is voor recreatie
en toerisme. X geeft onder andere advies aan initiatiefnemers over de integratie van aspecten in
herbestemmingsplannen, waardoor de politieke haalbaarheid van die plannen vergroot kan worden.
Het onderzoek is gericht op het, in een vroeg stadium van het herbestemmingsproces, geven van
advies aan de initiatiefnemer over de politieke haalbaarheid als karakteristieke boerderijen herbestemd
worden tot woningen. In dit vroege stadium is duurzaamheid veelal nog een ‘vaag’ begrip en op
meerdere manieren in te vullen en vorm te geven. X hoopt dat door middel van dit onderzoek duidelijk
wordt wat gemeenten verstaan onder ‘duurzaamheid’ in dit vroege stadium. Aan de hand van het
onderzoek is een beroepsproduct in de vorm van een overzicht opgesteld. Vervolgens kan aan de hand
van het overzicht een indicatie worden gegeven of en hoe een plan politiek haalbaar is, in relatie tot de
integratie van duurzaamheidsaspecten.
Ten behoeve van het onderzoek is de probleemstelling opgedeeld in deelvragen om het onderzoek
overzichtelijker te maken. Allereerst zijn de begrippen boerderijen, karakteristiek, woningen,
herbestemmingsproces en regio X gedefinieerd. Vervolgens is in kaart gebracht wat wordt verstaan
onder politieke haalbaarheid en zijn de verschillende planologische procedures beschreven en
toegelicht waardoor herbestemming van agrarisch vastgoed mogelijk is. Tot slot is het begrip
duurzaamheid gedefinieerd en is beschreven wat duurzaamheidsaspecten zijn. Met de vrijgekomen
informatie uit dit theoretische kader is een overzicht met herbestemmingsbeleid en
duurzaamheidsaspecten opgesteld. Dit overzicht is vervolgens getoetst in de praktijk aan de hand van
half gestructureerde interviews met ambtenaren van de afdelingen RO (ruimtelijke ordening) en
duurzaamheid van verschillende gemeenten in de regio X . De getoetste en aanvullende informatie is
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Probleemomschrijving..................................................................................................................6
1.1.1 Aanleiding..............................................................................................................................6
1.1.2 Probleemanalyse...................................................................................................................8
1.1.3 Doelstelling............................................................................................................................9
1.1.4 Probleemstelling en deelvragen..........................................................................................10
1.1.5 Onderzoeksmodel................................................................................................................10
1.2 Onderzoeksopzet........................................................................................................................11
1.2.1 Algemene aanpak................................................................................................................12
1.2.2 Concrete aanpak per deelvraag...........................................................................................12
1.2.3 Kwaliteit van het onderzoek................................................................................................15
1.3 Leeswijzer...................................................................................................................................18
2. Herbestemmen van karakteristieke boerderijen..............................................................................20
2.1 Karakteristieke boerderijen in de regio X...................................................................................20
2.2 Woningen...................................................................................................................................22
2.3 Herbestemmingsproces..............................................................................................................23
2.4 Deelconclusie..............................................................................................................................25
3. Politieke haalbaarheid......................................................................................................................25
3.1 Definitie van politieke haalbaarheid...........................................................................................26
3.2 Planologische procedures...........................................................................................................28
3.3 Deelconclusie..............................................................................................................................34
4. Duurzaamheid..................................................................................................................................36
4.1 Definitie van duurzaamheid........................................................................................................36
4.2 Duurzaamheidsaspecten............................................................................................................38
4.3 Deelconclusie..............................................................................................................................41
5. Overzicht gebaseerd op de theorie...................................................................................................43
5.1 Doel van het overzicht................................................................................................................43
5.2 Theoretische basis voor het overzicht........................................................................................43
5.3 Deelconclusie..............................................................................................................................48
6. Overzicht gebaseerd op de praktijk..................................................................................................50
6.1 Verantwoording en uitwerking van het onderzoek....................................................................50
6.2 Analyse van de onderzoeksresultaten........................................................................................52
6.3 Deelconclusie..............................................................................................................................56
,7. Conclusie, reflectie en aanbevelingen..............................................................................................57
7.1 Conclusie....................................................................................................................................57
7.2 Reflectie......................................................................................................................................59
7.2.1 Evaluatie van het onderzoeksproces...................................................................................59
7.2.2 Onderzoeksmethoden.........................................................................................................60
7.2.3 Persoonlijke leerdoelen.......................................................................................................62
7.3 Aanbevelingen............................................................................................................................63
7.3.1 Aanbevelingen voor de organisatie.....................................................................................63
7.3.2 Aanbevelingen voor een toekomstig onderzoek..................................................................63
7.3.3 Aanbevelingen voor het externe doel..................................................................................64
Bronnenlijst..........................................................................................................................................65
, Samenvatting
In dit onderzoek is overzichtelijk gemaakt welk beleid van invloed is op de politieke haalbaarheid van
een herbestemmingsplan. Voor het onderzoek is de volgende probleemstelling gedefinieerd:
‘’Welk overzicht van duurzaamheidsaspecten definieert het begrip duurzaamheid waarbij de politieke
haalbaarheid van de herbestemming van karakteristieke boerderijen tot woningen in de regio X kan
worden vergroot?’’
Het onderzoek bestaat uit een theoretisch- en praktisch kader. Het theoretische kader betreft de
definiëring van de begrippen boerderijen, karakteristiek, woningen, regio X , politieke haalbaarheid,
planologische procedures, duurzaamheid en duurzaamheidsaspecten en vormt de basis voor het
opstellen van een overzicht met herbestemmingsbeleid en duurzaamheidsaspecten. Het overzicht moet
inzichtelijk maken wat de invloed van herbestemmingsbeleid en duurzaamheidsaspecten is op de
politieke haalbaarheid van een herbestemmingsplan.
Het verduurzamen van vastgoed wordt steeds belangrijker. De doelstelling van de Nederlandse
overheid is dat al het vastgoed in Nederland in 2050 energieneutraal is. Om de doelstelling te behalen
is het belangrijk dat woningen verduurzaamd worden. Niet alleen nieuwbouwwoningen, maar ook
woningen die ontstaan door herbestemming (van bijvoorbeeld agrarisch vastgoed).
Voor het duurzaam herbestemmen van agrarisch vastgoed is gemeentelijk beleid opgesteld. Het
duurzaam herbestemmen van agrarisch vastgoed heeft betrekking op herbestemmingsbeleid en
duurzaamheidsbeleid. Veel gemeenten hebben wel een uitgewerkt herbestemmingsbeleid, vaak in de
vorm van het VAB beleid en het Rood voor Rood beleid. Maar gemeenten hebben (vaak) nog geen
uitgewerkt duurzaamheidbeleid, omdat duurzaamheid nog geen onderdeel is van
herbestemmingsbeleid.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van X . X is een adviesbureau dat zich bezighoudt met
vraagstukken op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling en dorpsontwikkeling. X werkt
aan een leefbare omgeving waarin mensen fijn kunnen wonen, werken en waar ruimte is voor recreatie
en toerisme. X geeft onder andere advies aan initiatiefnemers over de integratie van aspecten in
herbestemmingsplannen, waardoor de politieke haalbaarheid van die plannen vergroot kan worden.
Het onderzoek is gericht op het, in een vroeg stadium van het herbestemmingsproces, geven van
advies aan de initiatiefnemer over de politieke haalbaarheid als karakteristieke boerderijen herbestemd
worden tot woningen. In dit vroege stadium is duurzaamheid veelal nog een ‘vaag’ begrip en op
meerdere manieren in te vullen en vorm te geven. X hoopt dat door middel van dit onderzoek duidelijk
wordt wat gemeenten verstaan onder ‘duurzaamheid’ in dit vroege stadium. Aan de hand van het
onderzoek is een beroepsproduct in de vorm van een overzicht opgesteld. Vervolgens kan aan de hand
van het overzicht een indicatie worden gegeven of en hoe een plan politiek haalbaar is, in relatie tot de
integratie van duurzaamheidsaspecten.
Ten behoeve van het onderzoek is de probleemstelling opgedeeld in deelvragen om het onderzoek
overzichtelijker te maken. Allereerst zijn de begrippen boerderijen, karakteristiek, woningen,
herbestemmingsproces en regio X gedefinieerd. Vervolgens is in kaart gebracht wat wordt verstaan
onder politieke haalbaarheid en zijn de verschillende planologische procedures beschreven en
toegelicht waardoor herbestemming van agrarisch vastgoed mogelijk is. Tot slot is het begrip
duurzaamheid gedefinieerd en is beschreven wat duurzaamheidsaspecten zijn. Met de vrijgekomen
informatie uit dit theoretische kader is een overzicht met herbestemmingsbeleid en
duurzaamheidsaspecten opgesteld. Dit overzicht is vervolgens getoetst in de praktijk aan de hand van
half gestructureerde interviews met ambtenaren van de afdelingen RO (ruimtelijke ordening) en
duurzaamheid van verschillende gemeenten in de regio X . De getoetste en aanvullende informatie is
