1
Chapter 1 – Behavioral views of learning –
Anita Woolfok
7.1 Leren begrijpen
Leren ontstaat wanneer ervaring een relatief permanente verandering geeft in kennis/gedrag
Gedragsleer theorieën: de uitkomst van leren is een gedragsverandering
7.2 Contiguity en klassieke conditionering
Artistoteles gaf één van de eerste verklaringen van leren. Volgens hem herinneren we dingen als:
- Herinneringen op elkaar lijken
- Als herinneringen met elkaar in contrast zijn
- Als herinneringen samen op treden (contigous)
Contiguity: Als associatie van 2 of meer gebeurtenissen/sensaties herhaald voorkomen, they will
become associated. Als op een later moment één van deze sensaties voorkomt (stimulus), wordt de
ander ook herinnert (respons).
Klassieke conditionering focust zich op het leren van onvrijwillige emotionele of fysiologische
reacties als angst, spierspanning of zweten.
Respondents = automatische respons op stimulus (emotioneel/fysiologisch): angst,
Verschillende stimulus en responsen:
- Neutrale stimulus > Stimulus die niet verbonden is met een respons
- Ongeconditioneerde stimulus (US) > Stimulus die automatisch een respons produceert
(voedsel)
- Ongeconditioneerde respons (UR) > Respons die automatisch wordt opgewekt (speeksel bij
voedsel)
- Geconditioneerde stimulus (CS)> Stimulus die respons veroorzaakt na conditionering
(geluid)
- Geconditioneerde respons (CR) > Aangeleerde respons op een neutrale stimulus
(speekselvorming na horen geluid stemvork of white-coat-syndroom=witte doktersjas)
Toepassen klassieke conditionering in de klas: Associeer positieve events met leertaken:Leg de
nadruk op groepscompetitie en samenwerken i.p.v individuele, doe Breuken met voedsel & Leeshoek
met fijne kussens, poef, poppen etc.
Help studenten om vrijwillig en succesvol risico's te nemen in anxiety-producing situaties:
- Laat een verlegen leerling lesgeven aan 2 andere studenten
- Kleine stapjes naar een groter doel; laat leerlingen die bevriezen tijdens toetsen veel
oefentoetsen maken waarvoor ze geen cijfers krijgen
- Als een student bang is om te presenteren, laat deze er dan mee oefenen in kleine stapjes
(eerst voor een klein groepje
Help leerlingen verschillen en overeenkomsten tussen situaties te herkennen, zodat ze op de
juiste manier kunnen onderscheiden en generaliseren:
- Leg uit dat het goed is om onbekende mensen te vermijden die ritjes of spullen aanbieden,
maar dat het veilig is om gunsten aan te nemen als andere ouders aanwezig zijn
- Stel studenten gerust dat toelatingsexamens in essentie hetzelfde zijn als alle andere toetsen
die ze hebben gemaakt.
Operante conditionering (Skinner)
Operants = vrijwillige gedrag door een mens/dier
Operant conditioning = leren waarbij gedrag versterkt of verzwakt wordt door
consequenties (gevolgen na de actie) en antecedenten (vooraf aan de actie)
, 2
Consequentie: uitkomsten of gevolgen die volgen op een bepaald gedrag. Deze gevolgen bepalen of
iemand het gedrag in de toekomst vaker of minder vaak zal vertonen. De consequenties kunnen het
gedrag versterken of verzwakken.
Antecedenten (vooraf aan de actie): omstandigheden of signalen die plaatsvinden voorafgaand aan
een bepaald gedrag. Ze kunnen het gedrag beïnvloeden door een soort "trigger" of aanleiding te zijn
voor dat gedrag. Een antecedent kan een situatie zijn, zoals een leraar die naar een leerling kijkt. Dit
kan een signaal zijn voor de leerling om zich rustig te gedragen of te reageren op een vraag. Een
antecedent kan ook een cue of aanwijzing zijn, zoals een stoplicht dat op rood staat, wat het gedrag
van auto's beïnvloedt (ze stoppen).
Bekrachtiger (reinforcer): beloning (consequentie om gedrag te versterken)
- Positieve/plezierige stimulus toevoegen
- Negatieve/onplezierige stimulus weghalen
Straf (punishment): consequentie om gedrag te verzwakken/onderdrukken
- Presentation straf (positief): Onplezierige stimulus geven (nablijven als straf)
- Removal/verwijdering straf (negatief): Plezierige stimulus weghalen (niet meer gamen)
Reïnforcement schedule (bekrachtingersschema)
1. Snelste manier om te leren:
Continous reinforcement schedule: Elke keer berkrachtiging na gewenste respons
2. Nieuw gedrag behouden:
Intermitterent/onderbroken schedule: bekrachtiger geven na sommige gewenste responsen (vaak als
gedrag al goed is aangeleerd)
Twee vormen van intermitterent schema:
- Interval schema: Bepaalde hoeveelheid tijd tussen de bekrachtigers -> na zoveel tijd weer
een bekrachtiger geven
- Ratio: aantal responsen dat kind geeft tussen de bekrachtigers -> na zoveel responses weer
een bekrachtiger geven
Interval en ratio schema’s kunnen zowel vast/fixed/voorspelbaar als variabel/onvoorspelbaar zijn.
Reïnforcement Schema’s werkingsduur:
- Continuous: Elke keer zeer kort
- Fixed-interval Vaststaande tijdsperiode: ‘Kort’ -> Over 5 min mag je spelen
- Fixed ratio Vaststaand aantal keren: ‘Kort’ -> Als je 10 sommen hebt gemaakt mag je
spelen
- Variabel(onvoorspelbaar)-interval: Langer -> Je weet niet wanneer je de beloning krijgt
- Variabel(onvoorspelbaar)-ratio: Langst
Extinction: Verwijderen van de geleerde respons -> Als je geen beloning meer toepast zal het gedrag
uitdoven
Stimulus controle: Mate van de aan- of afwezigheid van antecedenten die het
gedrag veroorzaken -> Dit betekent dat een bepaald gedrag meer of minder waarschijnlijk wordt
uitgevoerd afhankelijk van de aanwezigheid van bepaalde stimuli.
Effectieve instructie (EID) (belangrijke antecedent -> positieve student responses):
- instructie die beknopt, duidelijk en specifiek zijn;
- Verwachte resultaten worden naar de leerling overgebracht
- Statements werken beter dan vragen
- Sta dichtbij studenten en maak oogcontact; niet schreeuwen vanaf de andere kant van het
lokaal
Cueing: Cueing is het geven van een aanwijzing of een signaal (de cue) die het gewenste gedrag
triggert of aanzet. Het is een vorm van antecedent die het gedrag uitlokt voordat het plaatsvindt.
- Stel je voor dat een leraar in de klas zegt: "Klaar om te beginnen?" Dit is de cue voor de
leerlingen om hun werk te beginnen. De leerlingen leren dat wanneer ze deze vraag horen,
het tijd is om te starten.
, 3
Prompt: Prompting is het geven van extra aanwijzingen of steun na de initiële cue, wanneer iemand
het gewenste gedrag niet direct vertoont na de eerste aanwijzing. De prompt helpt de persoon of het
dier om het juiste gedrag uit te voeren door extra begeleiding te geven
- In de hondentraining zou de prompt kunnen zijn dat je de hond zachtjes helpt door zijn
achterwerk naar beneden te duwen als je "zit" zegt, omdat de hond nog niet automatisch het
gedrag uitvoert.
Verschil tussen cueing en prompting:
Cueing is het geven van een aanwijzing vóór het gedrag om te helpen te starten of het
gewenste gedrag te initiëren.
Prompting is het geven van extra aanwijzingen of hulp na de cue, wanneer de persoon het
gewenste gedrag niet direct vertoont na de eerste aanwijzing
Written prompts: A peer tutoring checklist. Remember to…:
1. Have the lesson ready
2. Talk clearly
3. Be friendly
4. Tell the student when the answer is right
5. Stop! Correct mistakes
6. Praise good work
7. Make the lesson fun
8. Don’t give to much help
9. Fill out the daily sheed
10. Can you add a question?
Toegepaste gedragsanalyse (applied behavior analysis): De toepassing van gedrags-
leerprincipes om gedrag te veranderen
Behavioural modification (gedragswijziging): Systematisch toepassen van antecedenten en
consequenties om gedrag te veranderen
ABAB-design is veel voorkomend voor gedragswijziging:
- A: baseline/basismeting van gedrag
- B: Interventie die wordt toegepast
- A: interventie stoppen, valt gedrag terug op niveau v.d basismeting?
- B: interventie wordt weer toegepast
Leraren kunnen niet alle ABAB stappen volgen in de klas. Ze kunnen wel:
1. Specificeer het gedrag dat verandert moet worden incl. het doel wat je wil bereiken
2. Observeer het huidige niveau van het gedrag
3. Plan een specifieke interventie: gebruik antecendents en consquenties
4. Houd het resultaat in de gaten en pas het plan eventueel aan
Methoden voor het aanmoedigen van gewenst gedrag:
- Praise-and-ignore benadering: goed gedrag prijzen en negatief gedrag negeren
- Differentiële bekrachtiging: negeren van negatief gedrag, maar zodra positief gedrag wordt
vertoond dit belonen (expliciet focust op het versterken van een alternatief voor het negatieve
gedrag.)
Praise en ignore benadering werkt niet altijd bij classroom management problemen;
verschillende studies hebben laten zien dat storend gedrag blijft als leraren alleen positieve
consequenties inzetten (praise). Ook zal aandacht van klasgenoten een mogelijk positieve
reïnforcement zijn van het gedrag waardoor alleen prijzen niet zal werken.
‘O Leary - Prijzen is effectief als:
- Het direct volgt op het gewenste gedrag
- Het gedrag wordt gespecifieerd (welk gedrag bekrachtig je)
- Het geloofwaardig is
, 4
Toepassen operante conditionering in de klas (Alan en Kazdin, 2008):
1. Wees duidelijk en systematisch in het geven van praise/lof (zorg ervoor dat de beloning
gekoppeld is aan het gedrag en dat de persoon begrijpt wat hij doet waarvoor hij/zij de
beloning krijgt)
2. Maak praise “Appreciative” en niet “Evaluative”(Ginott) (Praise the action, not the person)
3. Zet een standard voor praise, afgestemd op het individu (let op past efforts en eigen
proces)
4. Schrijf succes toe aan moeite en niet aan geluk (zodat student zelfvertrouwen krijgt)
5. Maak praise erg versterkend (reinforcing) (Zet mensen niet voor schut voor de klas door ze
te praisen, geef geen onverdiende praise en zet geen kritiek aan het einde van de praise;
waarom doe je dit niet altijd zo?)
Extra richtlijnen operante conditionering: positief gedrag bekrachtigen:
1. Geef alle studenten een vorm van praise (lof), niet alleen de uitmuntende studenten
2. Zet verschillende reïnforcers in, laat studenten of ouders meedenken over beloningen
Premack principe (David Premack): Een prefered activity kan een effectieve reïnforcer zijn voor een
less prefered activity. Oma regel: Eerst doe je wat ik wil dat je doet, en daarna doe je wat jij wilt doen.
- Alleen effectief als the low-frequentie behavior (less-preferred) eerst gebeurt.
Shaping (vorming) / Successive approximations: elke kleine stap belonen in de progressie naar
het doel; opeenvolgende benaderingen -> Proces i.p.v wachten voor perfectie.
Task analysis: taak wordt verdeeld in basishandelingen en deelhandelingen
Positive practice / positieve correctie: oefenen van correcte responsen direct nadat het fout is
gegaan
- Vooral handig als het aanleren van iets dat persistence, endurance, accucacy, speed en
oefening vraagt.
- Omdat het een tijdrovend proces is, kan het niet gebruikt worden met hulp van simpele
methodes als cueing.
Omgaan met ongewenst/undesirable gedrag
- Satiation (verzadiging): het kind het gedrag laten herhalen tot interesse voorbij is
- Negatieve bekrachtiging (negative reïnforcement): kind in onaangename situatie plaatsen;
bij juist gedrag eindigt onaangename situatie
- Reprimandes (terechtwijzen): kritiek op slecht gedrag (kalm en prive)
- Response cost: Straffen door privilege weg te halen (verliezen van pauzetijd)
- Social isolation (time out): weghalen van onrustgevend kind voor 5/10 min
Kanttekeningen over straffen: Studies laten zien dat straffen op zichzelf niet werkt. Het vertelt
kinderen waarmee ze moeten stoppen, maar niet wat ze wél moeten doen. Straffen moet dus altijd
gecombineerd worden met reïnforcement.
Contigency contracts (noodcontract): contract tussen leraar en leerling waarin
staat wat de leerling moet doen om een beloning te krijgen
Token reïnforcement system (beloningssysteem): stickers verdienen voor
schoolwerk of goed gedrag, daarna inruilen voor gewenste beloning. Toepassen in 3 situaties:
- Motiveren van leerlingen die ongeïnteresseerd zijn en waarbij andere benaderingen niet
werken
- Leerlingen aanmoedigen die geen vooruitgang maken
- Omgaan met een klas waar geen orde meer is.
Groepsconsequenties: belonen en straffen van hele klas
Chapter 1 – Behavioral views of learning –
Anita Woolfok
7.1 Leren begrijpen
Leren ontstaat wanneer ervaring een relatief permanente verandering geeft in kennis/gedrag
Gedragsleer theorieën: de uitkomst van leren is een gedragsverandering
7.2 Contiguity en klassieke conditionering
Artistoteles gaf één van de eerste verklaringen van leren. Volgens hem herinneren we dingen als:
- Herinneringen op elkaar lijken
- Als herinneringen met elkaar in contrast zijn
- Als herinneringen samen op treden (contigous)
Contiguity: Als associatie van 2 of meer gebeurtenissen/sensaties herhaald voorkomen, they will
become associated. Als op een later moment één van deze sensaties voorkomt (stimulus), wordt de
ander ook herinnert (respons).
Klassieke conditionering focust zich op het leren van onvrijwillige emotionele of fysiologische
reacties als angst, spierspanning of zweten.
Respondents = automatische respons op stimulus (emotioneel/fysiologisch): angst,
Verschillende stimulus en responsen:
- Neutrale stimulus > Stimulus die niet verbonden is met een respons
- Ongeconditioneerde stimulus (US) > Stimulus die automatisch een respons produceert
(voedsel)
- Ongeconditioneerde respons (UR) > Respons die automatisch wordt opgewekt (speeksel bij
voedsel)
- Geconditioneerde stimulus (CS)> Stimulus die respons veroorzaakt na conditionering
(geluid)
- Geconditioneerde respons (CR) > Aangeleerde respons op een neutrale stimulus
(speekselvorming na horen geluid stemvork of white-coat-syndroom=witte doktersjas)
Toepassen klassieke conditionering in de klas: Associeer positieve events met leertaken:Leg de
nadruk op groepscompetitie en samenwerken i.p.v individuele, doe Breuken met voedsel & Leeshoek
met fijne kussens, poef, poppen etc.
Help studenten om vrijwillig en succesvol risico's te nemen in anxiety-producing situaties:
- Laat een verlegen leerling lesgeven aan 2 andere studenten
- Kleine stapjes naar een groter doel; laat leerlingen die bevriezen tijdens toetsen veel
oefentoetsen maken waarvoor ze geen cijfers krijgen
- Als een student bang is om te presenteren, laat deze er dan mee oefenen in kleine stapjes
(eerst voor een klein groepje
Help leerlingen verschillen en overeenkomsten tussen situaties te herkennen, zodat ze op de
juiste manier kunnen onderscheiden en generaliseren:
- Leg uit dat het goed is om onbekende mensen te vermijden die ritjes of spullen aanbieden,
maar dat het veilig is om gunsten aan te nemen als andere ouders aanwezig zijn
- Stel studenten gerust dat toelatingsexamens in essentie hetzelfde zijn als alle andere toetsen
die ze hebben gemaakt.
Operante conditionering (Skinner)
Operants = vrijwillige gedrag door een mens/dier
Operant conditioning = leren waarbij gedrag versterkt of verzwakt wordt door
consequenties (gevolgen na de actie) en antecedenten (vooraf aan de actie)
, 2
Consequentie: uitkomsten of gevolgen die volgen op een bepaald gedrag. Deze gevolgen bepalen of
iemand het gedrag in de toekomst vaker of minder vaak zal vertonen. De consequenties kunnen het
gedrag versterken of verzwakken.
Antecedenten (vooraf aan de actie): omstandigheden of signalen die plaatsvinden voorafgaand aan
een bepaald gedrag. Ze kunnen het gedrag beïnvloeden door een soort "trigger" of aanleiding te zijn
voor dat gedrag. Een antecedent kan een situatie zijn, zoals een leraar die naar een leerling kijkt. Dit
kan een signaal zijn voor de leerling om zich rustig te gedragen of te reageren op een vraag. Een
antecedent kan ook een cue of aanwijzing zijn, zoals een stoplicht dat op rood staat, wat het gedrag
van auto's beïnvloedt (ze stoppen).
Bekrachtiger (reinforcer): beloning (consequentie om gedrag te versterken)
- Positieve/plezierige stimulus toevoegen
- Negatieve/onplezierige stimulus weghalen
Straf (punishment): consequentie om gedrag te verzwakken/onderdrukken
- Presentation straf (positief): Onplezierige stimulus geven (nablijven als straf)
- Removal/verwijdering straf (negatief): Plezierige stimulus weghalen (niet meer gamen)
Reïnforcement schedule (bekrachtingersschema)
1. Snelste manier om te leren:
Continous reinforcement schedule: Elke keer berkrachtiging na gewenste respons
2. Nieuw gedrag behouden:
Intermitterent/onderbroken schedule: bekrachtiger geven na sommige gewenste responsen (vaak als
gedrag al goed is aangeleerd)
Twee vormen van intermitterent schema:
- Interval schema: Bepaalde hoeveelheid tijd tussen de bekrachtigers -> na zoveel tijd weer
een bekrachtiger geven
- Ratio: aantal responsen dat kind geeft tussen de bekrachtigers -> na zoveel responses weer
een bekrachtiger geven
Interval en ratio schema’s kunnen zowel vast/fixed/voorspelbaar als variabel/onvoorspelbaar zijn.
Reïnforcement Schema’s werkingsduur:
- Continuous: Elke keer zeer kort
- Fixed-interval Vaststaande tijdsperiode: ‘Kort’ -> Over 5 min mag je spelen
- Fixed ratio Vaststaand aantal keren: ‘Kort’ -> Als je 10 sommen hebt gemaakt mag je
spelen
- Variabel(onvoorspelbaar)-interval: Langer -> Je weet niet wanneer je de beloning krijgt
- Variabel(onvoorspelbaar)-ratio: Langst
Extinction: Verwijderen van de geleerde respons -> Als je geen beloning meer toepast zal het gedrag
uitdoven
Stimulus controle: Mate van de aan- of afwezigheid van antecedenten die het
gedrag veroorzaken -> Dit betekent dat een bepaald gedrag meer of minder waarschijnlijk wordt
uitgevoerd afhankelijk van de aanwezigheid van bepaalde stimuli.
Effectieve instructie (EID) (belangrijke antecedent -> positieve student responses):
- instructie die beknopt, duidelijk en specifiek zijn;
- Verwachte resultaten worden naar de leerling overgebracht
- Statements werken beter dan vragen
- Sta dichtbij studenten en maak oogcontact; niet schreeuwen vanaf de andere kant van het
lokaal
Cueing: Cueing is het geven van een aanwijzing of een signaal (de cue) die het gewenste gedrag
triggert of aanzet. Het is een vorm van antecedent die het gedrag uitlokt voordat het plaatsvindt.
- Stel je voor dat een leraar in de klas zegt: "Klaar om te beginnen?" Dit is de cue voor de
leerlingen om hun werk te beginnen. De leerlingen leren dat wanneer ze deze vraag horen,
het tijd is om te starten.
, 3
Prompt: Prompting is het geven van extra aanwijzingen of steun na de initiële cue, wanneer iemand
het gewenste gedrag niet direct vertoont na de eerste aanwijzing. De prompt helpt de persoon of het
dier om het juiste gedrag uit te voeren door extra begeleiding te geven
- In de hondentraining zou de prompt kunnen zijn dat je de hond zachtjes helpt door zijn
achterwerk naar beneden te duwen als je "zit" zegt, omdat de hond nog niet automatisch het
gedrag uitvoert.
Verschil tussen cueing en prompting:
Cueing is het geven van een aanwijzing vóór het gedrag om te helpen te starten of het
gewenste gedrag te initiëren.
Prompting is het geven van extra aanwijzingen of hulp na de cue, wanneer de persoon het
gewenste gedrag niet direct vertoont na de eerste aanwijzing
Written prompts: A peer tutoring checklist. Remember to…:
1. Have the lesson ready
2. Talk clearly
3. Be friendly
4. Tell the student when the answer is right
5. Stop! Correct mistakes
6. Praise good work
7. Make the lesson fun
8. Don’t give to much help
9. Fill out the daily sheed
10. Can you add a question?
Toegepaste gedragsanalyse (applied behavior analysis): De toepassing van gedrags-
leerprincipes om gedrag te veranderen
Behavioural modification (gedragswijziging): Systematisch toepassen van antecedenten en
consequenties om gedrag te veranderen
ABAB-design is veel voorkomend voor gedragswijziging:
- A: baseline/basismeting van gedrag
- B: Interventie die wordt toegepast
- A: interventie stoppen, valt gedrag terug op niveau v.d basismeting?
- B: interventie wordt weer toegepast
Leraren kunnen niet alle ABAB stappen volgen in de klas. Ze kunnen wel:
1. Specificeer het gedrag dat verandert moet worden incl. het doel wat je wil bereiken
2. Observeer het huidige niveau van het gedrag
3. Plan een specifieke interventie: gebruik antecendents en consquenties
4. Houd het resultaat in de gaten en pas het plan eventueel aan
Methoden voor het aanmoedigen van gewenst gedrag:
- Praise-and-ignore benadering: goed gedrag prijzen en negatief gedrag negeren
- Differentiële bekrachtiging: negeren van negatief gedrag, maar zodra positief gedrag wordt
vertoond dit belonen (expliciet focust op het versterken van een alternatief voor het negatieve
gedrag.)
Praise en ignore benadering werkt niet altijd bij classroom management problemen;
verschillende studies hebben laten zien dat storend gedrag blijft als leraren alleen positieve
consequenties inzetten (praise). Ook zal aandacht van klasgenoten een mogelijk positieve
reïnforcement zijn van het gedrag waardoor alleen prijzen niet zal werken.
‘O Leary - Prijzen is effectief als:
- Het direct volgt op het gewenste gedrag
- Het gedrag wordt gespecifieerd (welk gedrag bekrachtig je)
- Het geloofwaardig is
, 4
Toepassen operante conditionering in de klas (Alan en Kazdin, 2008):
1. Wees duidelijk en systematisch in het geven van praise/lof (zorg ervoor dat de beloning
gekoppeld is aan het gedrag en dat de persoon begrijpt wat hij doet waarvoor hij/zij de
beloning krijgt)
2. Maak praise “Appreciative” en niet “Evaluative”(Ginott) (Praise the action, not the person)
3. Zet een standard voor praise, afgestemd op het individu (let op past efforts en eigen
proces)
4. Schrijf succes toe aan moeite en niet aan geluk (zodat student zelfvertrouwen krijgt)
5. Maak praise erg versterkend (reinforcing) (Zet mensen niet voor schut voor de klas door ze
te praisen, geef geen onverdiende praise en zet geen kritiek aan het einde van de praise;
waarom doe je dit niet altijd zo?)
Extra richtlijnen operante conditionering: positief gedrag bekrachtigen:
1. Geef alle studenten een vorm van praise (lof), niet alleen de uitmuntende studenten
2. Zet verschillende reïnforcers in, laat studenten of ouders meedenken over beloningen
Premack principe (David Premack): Een prefered activity kan een effectieve reïnforcer zijn voor een
less prefered activity. Oma regel: Eerst doe je wat ik wil dat je doet, en daarna doe je wat jij wilt doen.
- Alleen effectief als the low-frequentie behavior (less-preferred) eerst gebeurt.
Shaping (vorming) / Successive approximations: elke kleine stap belonen in de progressie naar
het doel; opeenvolgende benaderingen -> Proces i.p.v wachten voor perfectie.
Task analysis: taak wordt verdeeld in basishandelingen en deelhandelingen
Positive practice / positieve correctie: oefenen van correcte responsen direct nadat het fout is
gegaan
- Vooral handig als het aanleren van iets dat persistence, endurance, accucacy, speed en
oefening vraagt.
- Omdat het een tijdrovend proces is, kan het niet gebruikt worden met hulp van simpele
methodes als cueing.
Omgaan met ongewenst/undesirable gedrag
- Satiation (verzadiging): het kind het gedrag laten herhalen tot interesse voorbij is
- Negatieve bekrachtiging (negative reïnforcement): kind in onaangename situatie plaatsen;
bij juist gedrag eindigt onaangename situatie
- Reprimandes (terechtwijzen): kritiek op slecht gedrag (kalm en prive)
- Response cost: Straffen door privilege weg te halen (verliezen van pauzetijd)
- Social isolation (time out): weghalen van onrustgevend kind voor 5/10 min
Kanttekeningen over straffen: Studies laten zien dat straffen op zichzelf niet werkt. Het vertelt
kinderen waarmee ze moeten stoppen, maar niet wat ze wél moeten doen. Straffen moet dus altijd
gecombineerd worden met reïnforcement.
Contigency contracts (noodcontract): contract tussen leraar en leerling waarin
staat wat de leerling moet doen om een beloning te krijgen
Token reïnforcement system (beloningssysteem): stickers verdienen voor
schoolwerk of goed gedrag, daarna inruilen voor gewenste beloning. Toepassen in 3 situaties:
- Motiveren van leerlingen die ongeïnteresseerd zijn en waarbij andere benaderingen niet
werken
- Leerlingen aanmoedigen die geen vooruitgang maken
- Omgaan met een klas waar geen orde meer is.
Groepsconsequenties: belonen en straffen van hele klas
