Les 18: het urinaire stelsel:
Leerdoelen:
18.1 benoem de onderdelen van het urinaire stelsel en de drie belangrijkste
functies van het stelsel, beschrijf deze:
Het urinaire stelsel heeft drie belangrijke functies:
1. Excretie: de verwijdering van organische afvalstoffen uit lichaamsvloeistoffen
2. Eliminatie: de lozing van deze afvalstoffen naar buiten
3. Homeostatische regeling van het volume en de concentratie opgeloste stoffen in het
bloedplasma.
De uitscheidingsfuncties worden uitgevoerd door de twee nieren; organen die urine vormen
(bevat water, ionen en kleine opgeloste stoffen). Deze urine stroomt langs de urinewegen,
die bestaan uit gepaarde buizen (urineleiders), naar de urineblaas (gespierde zak voor
tijdelijke opslag van de urine). Vanuit de blaas stroomt het door de urinebuizen waardoor de
urine naar buiten wordt gevoerd.
(Mictie = het proces van lozing van urine vanaf de urineblaas door de urinebuizen)
De homeostatische functies van het urinaire stelsel:
Reguleren van het bloedvolume en de bloeddruk; door het volume van het water aan
te passen dat met de urine verloren gaat, het afgeven van erytropoëtine en renine.
Reguleren van de concentratie van natrium, kalium, chloride en andere ionen ; door
te regelen hoeveel er met de urine verloren gaat en door de concentratie van
calcium-ionen te regelen via de vorming van calcitriol
Bijdragen aan het stabiliseren van de pH van het bloed; door het verlies van
waterstofionen (H⁺) en bicarbonaationen (HCO₃ˉ) in de urine te regelen
Behoud van waardevolle voedingsstoffen; zoals glucose en aminozuren door te
voorkomen dat ze met de urine worden uitgescheiden, terwijl organische
, afvalstoffen worden uitgescheiden (vooral de stikstofhoudende afvalstoffen ureum
en urinezuur)
18.2 beschrijf de plaats en structurele kenmerken van de nieren, volg de weg
van het bloed in en uit een nier en de structuur van een nefron:
De nieren bevinden zich aan weers-zijde
van de wervelkolom (de rechter ligt vaak
iets lager dan de linker) in
retroperitoneaal (achter het buikvlies
(peritoneum). Ze worden op hun plaats
gehouden door:
- Het buikvlies
- Contact met aangrenzende
organen
- Ondersteunende bindweefsels
(beide nieren zijn bedekt en aan de om-
gevende weefsels verankerd door een
dicht, fibreus nierkapsel en is verpakt in
vetweefsel.
De nier is verdeeld in een buitenste nier-
schors en een binnenste niermerg. Het
merg bevat 6 – 18 kegelvormige nier-
piramiden, het uiteinde daarvan, de nier-
papil steekt in het renale sinus uit.
Het nierbekken (bestaat uit 2 of 3 calices
majores) is verbonden met de ureters;
hierdoor loopt het urine van de nier naar
de blaas. Urinevorming begint in de nier-
schors, in kleine structuren die nefronen
(niereenheden) heten. Elke nier heeft ca.
1.25 miljoen nefronen met een
gezamenlijke lengte van 145 km.
, Bij een gezond persoon stroomt 1200 ml bloed per minuut door de nieren. Ze krijgen bloed
toegevoerd door een a.renalis (nierslagader) die aan de buikaorta ontspringt. Als de
nierarteriën de renale sinus binnenkomen verdelen ze zich in takken die uitmonden in de
aa.arcuatae (die in het grensgebied tussen de cortex en de medulla lopen).
Leerdoelen:
18.1 benoem de onderdelen van het urinaire stelsel en de drie belangrijkste
functies van het stelsel, beschrijf deze:
Het urinaire stelsel heeft drie belangrijke functies:
1. Excretie: de verwijdering van organische afvalstoffen uit lichaamsvloeistoffen
2. Eliminatie: de lozing van deze afvalstoffen naar buiten
3. Homeostatische regeling van het volume en de concentratie opgeloste stoffen in het
bloedplasma.
De uitscheidingsfuncties worden uitgevoerd door de twee nieren; organen die urine vormen
(bevat water, ionen en kleine opgeloste stoffen). Deze urine stroomt langs de urinewegen,
die bestaan uit gepaarde buizen (urineleiders), naar de urineblaas (gespierde zak voor
tijdelijke opslag van de urine). Vanuit de blaas stroomt het door de urinebuizen waardoor de
urine naar buiten wordt gevoerd.
(Mictie = het proces van lozing van urine vanaf de urineblaas door de urinebuizen)
De homeostatische functies van het urinaire stelsel:
Reguleren van het bloedvolume en de bloeddruk; door het volume van het water aan
te passen dat met de urine verloren gaat, het afgeven van erytropoëtine en renine.
Reguleren van de concentratie van natrium, kalium, chloride en andere ionen ; door
te regelen hoeveel er met de urine verloren gaat en door de concentratie van
calcium-ionen te regelen via de vorming van calcitriol
Bijdragen aan het stabiliseren van de pH van het bloed; door het verlies van
waterstofionen (H⁺) en bicarbonaationen (HCO₃ˉ) in de urine te regelen
Behoud van waardevolle voedingsstoffen; zoals glucose en aminozuren door te
voorkomen dat ze met de urine worden uitgescheiden, terwijl organische
, afvalstoffen worden uitgescheiden (vooral de stikstofhoudende afvalstoffen ureum
en urinezuur)
18.2 beschrijf de plaats en structurele kenmerken van de nieren, volg de weg
van het bloed in en uit een nier en de structuur van een nefron:
De nieren bevinden zich aan weers-zijde
van de wervelkolom (de rechter ligt vaak
iets lager dan de linker) in
retroperitoneaal (achter het buikvlies
(peritoneum). Ze worden op hun plaats
gehouden door:
- Het buikvlies
- Contact met aangrenzende
organen
- Ondersteunende bindweefsels
(beide nieren zijn bedekt en aan de om-
gevende weefsels verankerd door een
dicht, fibreus nierkapsel en is verpakt in
vetweefsel.
De nier is verdeeld in een buitenste nier-
schors en een binnenste niermerg. Het
merg bevat 6 – 18 kegelvormige nier-
piramiden, het uiteinde daarvan, de nier-
papil steekt in het renale sinus uit.
Het nierbekken (bestaat uit 2 of 3 calices
majores) is verbonden met de ureters;
hierdoor loopt het urine van de nier naar
de blaas. Urinevorming begint in de nier-
schors, in kleine structuren die nefronen
(niereenheden) heten. Elke nier heeft ca.
1.25 miljoen nefronen met een
gezamenlijke lengte van 145 km.
, Bij een gezond persoon stroomt 1200 ml bloed per minuut door de nieren. Ze krijgen bloed
toegevoerd door een a.renalis (nierslagader) die aan de buikaorta ontspringt. Als de
nierarteriën de renale sinus binnenkomen verdelen ze zich in takken die uitmonden in de
aa.arcuatae (die in het grensgebied tussen de cortex en de medulla lopen).
