Context van de professionele hulpverlening
Samenvatting - De hulpverleningscyclus
Hst 1 - Alledaagse hulpverlening
Alledaagse hulpverlening
In het dagelijks leven ervaren mensen weleens problemen. Dit kunnen grote en
kleine problemen zijn, van verschillende soorten aard. Mensen zullen deze in eerste
instantie zelf proberen op te lossen, komen ze hier zelf niet uit, dan schakelen ze hulp in van
mensen uit hun directe omgeving. Dit kan voldoende zijn, maar soms zijn problemen te
groot, complex of zwaar en de kennis en kunde kan ontbreken. Pas dan wendt iemand zich
tot een professioneel hulpverlener.
Het eerste wat je gaat onderzoeken binnen je professionele praktijk is of het probleem
waarmee de cliënt komt kan worden opgelost binnen de eigen kring, en zo ja waarom dit
nog niet gebeurd is. Een groot sociaal netwerk zorgt voor minder stress, het gevoel dat ze
ergens bij horen, etc. Mensen met een kleiner of oppervlakkiger sociaal netwerk, komen
vaker in aanraking met de professionele hulpverlening wegens psychische, emotionele of
sociale problemen.
Het gemiddelde sociale netwerk van mensen blijkt een kern van 7 personen te zijn. Deze
groep mensen wordt ook wel de steungroep genoemd. Buiten de steungroep bevindt zich de
zogenaamde sympathie groep: de groep mensen met wie hij/zij goed op kan schieten, dit
zijn zo’n 12 tot 15 personen. Daaromheen zijn er de duurzame contacten, bijvoorbeeld met
een kapper of andere kennis.
De sociale steun of alledaagse hulpverlening die iemand ontvangt, kent 4 vormen:
1. Emotionele steun = Mensen die elkaar helpen op emotioneel gebied. Door
bijvoorbeeld te luisteren naar iemands verhaal, een hart onder de riem te steken of
een arm om iemands schouder te slaan. Het probleem gaat er niet van weg, maar
iemand krijgt het gevoel begrepen te worden en er niet alleen voor staat.
2. Informationele steun = Mensen die elkaar steunen door advies te geven of informatie
te verstrekken. Bijvoorbeeld door advies te geven.
3. Instrumentele steun = Mensen die hele praktische dingen voor elkaar doen. Iemand
zorgt bijvoorbeeld voor de planten of kat van de buren als zij op vakantie zijn of helpt
een vriendin als zij ziek is. Instrumentele steun voorkomt en verhelpt veel praktische
problemen.
4. Waarderende steun = Mensen die bevestiging halen uit het contact met anderen. Ze
zien dat anderen goedkeuren wat ze doen, dat anderen het op dezelfde manier doen
of ze worden aangemoedigd om vooral zo door te gaan. Het is belangrijk omdat het
mensen het gevoel geeft dat ze goed bezig zijn en dat is vooral belangrijk in tijden
van onzekerheid of moeilijkheden.
Al deze soorten steun kunnen belangrijk zijn. Openlijke steun houdt in dat degene die steun
geeft en die steun ontvangt, beiden doorhebben dat er steun plaatsvindt. Bij de alledaagse
hulpverlening gaat het er echter over het idee dat je hulp kunt krijgen mocht je dat nodig
hebben en minder over de hulp die je daadwerkelijk ontvangt.
,Professionele hulpverlening
Alledaagse hulpverlening is meestal voldoende, maar niet iedereen kan zijn
problemen op deze manier oplossen. Mensen komen daarom op verschillende manieren
terecht bij jou als professionele hulpverlener.
In de sterk veranderende samenleving zijn er een aantal belangrijke trends die het werk van
een hulpverlener beïnvloeden:
1. Participatiesamenleving = Met de Participatiewet wordt er gestreefd naar een
samenleving waar iedereen die kan verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar
eigen leven en omgeving, zonder hulp van de overheid. Het is gericht op kansen en
mogelijkheden ipv. beperkingen en problemen.
a. Dit houdt in dat mensen zelf op zoek moeten naar hulpverlening als dit nodig
is. De focus van de professionele hulpverlening ligt op het veerkrachtig en
redzaam maken van mensen en het versterken van hun probleemoplossend
vermogen. Ook de sociale omgeving stimuleren valt onder het
aandachtsgebied.
2. Outreachend werken = Met de invoering van de drie wetten (Wmo, Participatie en
Jeugdwet) is veel van de maatschappelijke ondersteuning van de centrale overheid
overgegaan naar de gemeentelijke overheid. In plaats van af te wachten totdat
iemand zich meldt, zoekt de hulpverlener bij signalen op eigen initiatief contact op
voordat problemen zich escaleren.
3. Passend onderwijs = Basis- en middelbare scholen moeten onderwijs aanbieden dat
aansluit bij de individuele behoefte van leerlingen. Door het ontbreken van veel
leerkrachten is dit vaak niet behapbaar, daarom wordt er soms professionele
hulpverlening ingeschakeld, ter ondersteuning van leerlingen met leer- of
gedragsproblemen.
4. Digitalisering en robotisering = (Digitale) technologie heeft zowel positieve (neemt
werk van mensen over) als negatieve effecten (pesten) op de mens en de
maatschappij. Professionele hulpverleners kunnen mensen ondersteunen in de
problemen die ontstaan dankzij digitalisering. En maken zelf ook gebruik van digitale
toepassingen.
5. Duurzame inzetbaarheid = Met de verhoging van de pensioenleeftijd is duurzame
inzetbaarheid steeds belangrijker geworden. Dit houdt in dat medewerkers zich
blijven doorontwikkelen en met behoud van gezondheid en welzijn kunnen blijven
werken.
6. Diversiteit = De samenleving kent mensen met allemaal verschillende kenmerken,
voorkeuren, sekse, leeftijd, SES, culturele achtergrond, etc. Door deze verschillen
zijn er bij sommige groepen mensen vaker negatieve gevolgen te vinden. Het is
belangrijk altijd rekening te houden met de diversiteit binnen een samenleving.
7. Flexibilisering arbeidsmarkt = Door de toenemende flexibilisering van de
arbeidsmarkt krijgen werknemers steeds vaker relatief korte arbeidscontracten en de
groei van het aantal zzp’ers zet door.
Naast de context, de kwaliteiten van de hulpverlener en de manieren van samenwerken met
de cliënt, is het evidence-based werken het tweede speerpunt van de hedendaagse
hulpverlening. Dit houdt in dat hulpverleners interventies en methodieken kiezen waarvan
wetenschappelijk is bewezen dat deze (maximaal) effectief zijn. Deze manier van werken
richt zich op 3 pijlers: de cliënt en zijn of haar omgeving, wetenschappelijk onderzoek en
kennis en ervaring van de hulpverlener.
, Een voorbeeld van evidence-based werken is het werken met protocollen. Dit brengt echter
het risico mee dat er te weinig oog is voor individuele behoeften. Ook sluit het vaak niet
goed aan bij de belevingswereld van mensen. Daarom is het belangrijk om een protocol als
hulpmiddel te zien, niet als leidraad (als dit binnen een bedrijf mogelijk is.)
Als professioneel hulpverlener zijn er een aantal kernkwaliteiten die belangrijk zijn in het
werkveld. Dit is het hebben van een open houding, nieuwsgierig zijn en communicatief sterk
zijn.
Ook het aangaan van een samenwerkingsverband met de cliënt is belangrijk als
hulpverlener. Voor een goede samenwerkingsrelatie neem je een bepaalde houding aan
tegenover de cliënten. Een goede therapeutische relatie is gericht op 3 punten:
- Onvoorwaardelijke positieve achting, hulpverlener straalt warmte uit naar de cliënt.
- Echtheid, de hulpverlener handelt in overeenstemming met zijn of haar innerlijke
overtuigingen.
- Empathie, de hulpverlener leeft mee met de cliënt, leeft zich in de situatie en laat dit
ook merken.
Cliënten komen (meestal) met een bepaalde verwachting binnen. De initiële relatie is
gebaseerd op de mate van vertrouwen en begrip die ontstaat in het eerste contact en de
mate waarin je wordt gezien als kundig. Vertrouwen ontstaat vooral als je echt bent.
Wanneer cliënten de overtuiging hebben dat je handelen overeenstemt met je innerlijke
overtuigingen, dan wekt dat vertrouwen. Hierdoor is je cliënt meer geneigd te vertellen.
Dit betekent ook dat je niet alleen moet denken vanuit jouw perspectief, maar ook begrijpt
dat handelen anders kan zijn als iemand problemen ervaart. Daarmee accepteert de
persoon achter de cliënt. Dit kan daarom wel lastig te begrijpen zijn. Houd er rekening mee
dat je de persoon en zijn/haar acties kunt onderscheiden. En respecteer dat er verschillen
zijn en deze verschillen er mogen zijn.
De echte relatie komt tot stand naarmate het hulpverleningstraject vordert. In eerste instantie
betekent dit een verdieping op de initiële relatie, later krijgt de cliënt steeds meer het gevoel
dat jij hem echt begrijpt. Empathie speelt hier een belangrijke rol in. Het invoelen en
medeleven, maar ook het vermogen om vanuit de perspectief van de ander te kijken.
Uiteindelijk gaat het om een goede balans tussen balans en nabijheid. Een hulpverlener die
zich te vaak en veel inleeft in de situatie van anderen, kan zelf besmet raken met deze
negatieve gevoelens.
In de loop van het hulpverleningstraject zal de cliënt, als het goed is, meer grip gaan ervaren
op zijn of haar problemen. De cliënt beseft steeds meer hoe hij zelf problemen aan kan
pakken en voelt zich hiertoe steeds beter uitgerust.
Ongeacht de inhoud of theoretische achtergrond van de interventies die je als hulpverlener
toepast, hebben ze alle gemeen dat ze de cliënt activeren tot het uitvoeren van
constructieve gedragingen. Als een cliënt geloven dat zij een invloed hebben op hun leven,
is er sprake van ‘locus of control’.
De cliënt
Welbevinden is de mate waarin iemand zich tevreden voelt met zijn of haar leven.
Welbevinden kan vanuit twee globale visies worden bekeken: een pathogenische en een
salutogenische visie.
Samenvatting - De hulpverleningscyclus
Hst 1 - Alledaagse hulpverlening
Alledaagse hulpverlening
In het dagelijks leven ervaren mensen weleens problemen. Dit kunnen grote en
kleine problemen zijn, van verschillende soorten aard. Mensen zullen deze in eerste
instantie zelf proberen op te lossen, komen ze hier zelf niet uit, dan schakelen ze hulp in van
mensen uit hun directe omgeving. Dit kan voldoende zijn, maar soms zijn problemen te
groot, complex of zwaar en de kennis en kunde kan ontbreken. Pas dan wendt iemand zich
tot een professioneel hulpverlener.
Het eerste wat je gaat onderzoeken binnen je professionele praktijk is of het probleem
waarmee de cliënt komt kan worden opgelost binnen de eigen kring, en zo ja waarom dit
nog niet gebeurd is. Een groot sociaal netwerk zorgt voor minder stress, het gevoel dat ze
ergens bij horen, etc. Mensen met een kleiner of oppervlakkiger sociaal netwerk, komen
vaker in aanraking met de professionele hulpverlening wegens psychische, emotionele of
sociale problemen.
Het gemiddelde sociale netwerk van mensen blijkt een kern van 7 personen te zijn. Deze
groep mensen wordt ook wel de steungroep genoemd. Buiten de steungroep bevindt zich de
zogenaamde sympathie groep: de groep mensen met wie hij/zij goed op kan schieten, dit
zijn zo’n 12 tot 15 personen. Daaromheen zijn er de duurzame contacten, bijvoorbeeld met
een kapper of andere kennis.
De sociale steun of alledaagse hulpverlening die iemand ontvangt, kent 4 vormen:
1. Emotionele steun = Mensen die elkaar helpen op emotioneel gebied. Door
bijvoorbeeld te luisteren naar iemands verhaal, een hart onder de riem te steken of
een arm om iemands schouder te slaan. Het probleem gaat er niet van weg, maar
iemand krijgt het gevoel begrepen te worden en er niet alleen voor staat.
2. Informationele steun = Mensen die elkaar steunen door advies te geven of informatie
te verstrekken. Bijvoorbeeld door advies te geven.
3. Instrumentele steun = Mensen die hele praktische dingen voor elkaar doen. Iemand
zorgt bijvoorbeeld voor de planten of kat van de buren als zij op vakantie zijn of helpt
een vriendin als zij ziek is. Instrumentele steun voorkomt en verhelpt veel praktische
problemen.
4. Waarderende steun = Mensen die bevestiging halen uit het contact met anderen. Ze
zien dat anderen goedkeuren wat ze doen, dat anderen het op dezelfde manier doen
of ze worden aangemoedigd om vooral zo door te gaan. Het is belangrijk omdat het
mensen het gevoel geeft dat ze goed bezig zijn en dat is vooral belangrijk in tijden
van onzekerheid of moeilijkheden.
Al deze soorten steun kunnen belangrijk zijn. Openlijke steun houdt in dat degene die steun
geeft en die steun ontvangt, beiden doorhebben dat er steun plaatsvindt. Bij de alledaagse
hulpverlening gaat het er echter over het idee dat je hulp kunt krijgen mocht je dat nodig
hebben en minder over de hulp die je daadwerkelijk ontvangt.
,Professionele hulpverlening
Alledaagse hulpverlening is meestal voldoende, maar niet iedereen kan zijn
problemen op deze manier oplossen. Mensen komen daarom op verschillende manieren
terecht bij jou als professionele hulpverlener.
In de sterk veranderende samenleving zijn er een aantal belangrijke trends die het werk van
een hulpverlener beïnvloeden:
1. Participatiesamenleving = Met de Participatiewet wordt er gestreefd naar een
samenleving waar iedereen die kan verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar
eigen leven en omgeving, zonder hulp van de overheid. Het is gericht op kansen en
mogelijkheden ipv. beperkingen en problemen.
a. Dit houdt in dat mensen zelf op zoek moeten naar hulpverlening als dit nodig
is. De focus van de professionele hulpverlening ligt op het veerkrachtig en
redzaam maken van mensen en het versterken van hun probleemoplossend
vermogen. Ook de sociale omgeving stimuleren valt onder het
aandachtsgebied.
2. Outreachend werken = Met de invoering van de drie wetten (Wmo, Participatie en
Jeugdwet) is veel van de maatschappelijke ondersteuning van de centrale overheid
overgegaan naar de gemeentelijke overheid. In plaats van af te wachten totdat
iemand zich meldt, zoekt de hulpverlener bij signalen op eigen initiatief contact op
voordat problemen zich escaleren.
3. Passend onderwijs = Basis- en middelbare scholen moeten onderwijs aanbieden dat
aansluit bij de individuele behoefte van leerlingen. Door het ontbreken van veel
leerkrachten is dit vaak niet behapbaar, daarom wordt er soms professionele
hulpverlening ingeschakeld, ter ondersteuning van leerlingen met leer- of
gedragsproblemen.
4. Digitalisering en robotisering = (Digitale) technologie heeft zowel positieve (neemt
werk van mensen over) als negatieve effecten (pesten) op de mens en de
maatschappij. Professionele hulpverleners kunnen mensen ondersteunen in de
problemen die ontstaan dankzij digitalisering. En maken zelf ook gebruik van digitale
toepassingen.
5. Duurzame inzetbaarheid = Met de verhoging van de pensioenleeftijd is duurzame
inzetbaarheid steeds belangrijker geworden. Dit houdt in dat medewerkers zich
blijven doorontwikkelen en met behoud van gezondheid en welzijn kunnen blijven
werken.
6. Diversiteit = De samenleving kent mensen met allemaal verschillende kenmerken,
voorkeuren, sekse, leeftijd, SES, culturele achtergrond, etc. Door deze verschillen
zijn er bij sommige groepen mensen vaker negatieve gevolgen te vinden. Het is
belangrijk altijd rekening te houden met de diversiteit binnen een samenleving.
7. Flexibilisering arbeidsmarkt = Door de toenemende flexibilisering van de
arbeidsmarkt krijgen werknemers steeds vaker relatief korte arbeidscontracten en de
groei van het aantal zzp’ers zet door.
Naast de context, de kwaliteiten van de hulpverlener en de manieren van samenwerken met
de cliënt, is het evidence-based werken het tweede speerpunt van de hedendaagse
hulpverlening. Dit houdt in dat hulpverleners interventies en methodieken kiezen waarvan
wetenschappelijk is bewezen dat deze (maximaal) effectief zijn. Deze manier van werken
richt zich op 3 pijlers: de cliënt en zijn of haar omgeving, wetenschappelijk onderzoek en
kennis en ervaring van de hulpverlener.
, Een voorbeeld van evidence-based werken is het werken met protocollen. Dit brengt echter
het risico mee dat er te weinig oog is voor individuele behoeften. Ook sluit het vaak niet
goed aan bij de belevingswereld van mensen. Daarom is het belangrijk om een protocol als
hulpmiddel te zien, niet als leidraad (als dit binnen een bedrijf mogelijk is.)
Als professioneel hulpverlener zijn er een aantal kernkwaliteiten die belangrijk zijn in het
werkveld. Dit is het hebben van een open houding, nieuwsgierig zijn en communicatief sterk
zijn.
Ook het aangaan van een samenwerkingsverband met de cliënt is belangrijk als
hulpverlener. Voor een goede samenwerkingsrelatie neem je een bepaalde houding aan
tegenover de cliënten. Een goede therapeutische relatie is gericht op 3 punten:
- Onvoorwaardelijke positieve achting, hulpverlener straalt warmte uit naar de cliënt.
- Echtheid, de hulpverlener handelt in overeenstemming met zijn of haar innerlijke
overtuigingen.
- Empathie, de hulpverlener leeft mee met de cliënt, leeft zich in de situatie en laat dit
ook merken.
Cliënten komen (meestal) met een bepaalde verwachting binnen. De initiële relatie is
gebaseerd op de mate van vertrouwen en begrip die ontstaat in het eerste contact en de
mate waarin je wordt gezien als kundig. Vertrouwen ontstaat vooral als je echt bent.
Wanneer cliënten de overtuiging hebben dat je handelen overeenstemt met je innerlijke
overtuigingen, dan wekt dat vertrouwen. Hierdoor is je cliënt meer geneigd te vertellen.
Dit betekent ook dat je niet alleen moet denken vanuit jouw perspectief, maar ook begrijpt
dat handelen anders kan zijn als iemand problemen ervaart. Daarmee accepteert de
persoon achter de cliënt. Dit kan daarom wel lastig te begrijpen zijn. Houd er rekening mee
dat je de persoon en zijn/haar acties kunt onderscheiden. En respecteer dat er verschillen
zijn en deze verschillen er mogen zijn.
De echte relatie komt tot stand naarmate het hulpverleningstraject vordert. In eerste instantie
betekent dit een verdieping op de initiële relatie, later krijgt de cliënt steeds meer het gevoel
dat jij hem echt begrijpt. Empathie speelt hier een belangrijke rol in. Het invoelen en
medeleven, maar ook het vermogen om vanuit de perspectief van de ander te kijken.
Uiteindelijk gaat het om een goede balans tussen balans en nabijheid. Een hulpverlener die
zich te vaak en veel inleeft in de situatie van anderen, kan zelf besmet raken met deze
negatieve gevoelens.
In de loop van het hulpverleningstraject zal de cliënt, als het goed is, meer grip gaan ervaren
op zijn of haar problemen. De cliënt beseft steeds meer hoe hij zelf problemen aan kan
pakken en voelt zich hiertoe steeds beter uitgerust.
Ongeacht de inhoud of theoretische achtergrond van de interventies die je als hulpverlener
toepast, hebben ze alle gemeen dat ze de cliënt activeren tot het uitvoeren van
constructieve gedragingen. Als een cliënt geloven dat zij een invloed hebben op hun leven,
is er sprake van ‘locus of control’.
De cliënt
Welbevinden is de mate waarin iemand zich tevreden voelt met zijn of haar leven.
Welbevinden kan vanuit twee globale visies worden bekeken: een pathogenische en een
salutogenische visie.
