Samenvatting boek cognitie en gedrag
Hoofdstuk 1
Er zijn meerdere definities mogelijk over de geest:
1. De geest maakt en controleert mentale functies zoals perceptie, aandacht, geheugen,
emoties, taal, beslissen, denken, redeneren.
2. De geest is een systeem dat voorstellingen (dus beelden/representaties) van de wereld
maakt, zodat we in die wereld kunnen handelen om onze doelen te bereiken.
Beide vullen elkaar goed aan. 1. Beschrijft dat de geest doet en 2. Beschrijft hoe en waarom hij dat
doet.
Vroeger (1800) geloofde men dat het niet mogelijk was om de geest te bestuderen. Ze
dachten/vonden dat het niet mogelijk was dat het brein zichzelf bestudeerde en dat het niet
meetbaar was.
Er zijn echter een paar filosofen/onderzoekers in de 19e eeuw die zich hierin verdiept hebben en de
basis hebben gelegd voor het meten van mentale processen.
Donders (1868):
- Hij was benieuwd naar hoe lang het voor een mens duurt om keuzes te maken.
- Hij ging dit onderzoeken aan de hand van reactietijd. Hierbij maakte hij gebruik van 2
(eigenlijk 3) reactie tests.
o Simple reaction time zonder identificeren stimulus detectie + motor respons = reactie
o Choice reaction time met identificeren stimulus detectie + stimulus discriminatie +
kiezen + motor respons = reactie
Hij concludeerde dat het verschil tussen deze twee reactietijden de tijd was om een ‘goede’
beslissing te maken.
- Keuzes maken duurt ongeveer 100 ms
- Hierdoor werd het duidelijk dat mentale processen niet direct meetbaar kunnen worden
gemaakt, maar het moet afgeleid zijn uit gedrag. Het donders experiment laat zien dat we de
duur van denkprocessen (zoals waarnemen en beslissen) kunnen schatten door reactietijden
te meten, dus door te kijken hoelang iemand doet over een taak. Dat je aan de hand van
gedrag dit moet meten geld voor elk cognitieve onderzoek in de psychologie.
Wundt (1879)
- Zijn benadering in de psychologie wordt structuralisme genoemd.
- Structuralisme: de geest begrijpen door complexe ervaringen op te splitsen in
basiselementen van sensatie (zoals kleur, smaak of geluidetc.)
- Hij gebruikte in onderzoek analytische introspectie. Ofwel proefpersoenen beschreven hun
eigen bewuste ervaring als reactie op stimuli. Dit is een diepgaande vorm van zelfobservatie.
- Wundt was erg belangrijk omdat hij zorgde voor experimentele wetenschap (bij het
onderzoeken van de geest verschoof hij van rationeel denken naar empirisch onderzoeken)
Ebbinghaus (1885)
- Hij onderzocht het geheugen en het vergeten. Hij wilde weten hoe snel informatie uit het
geheugen verdwijnt na het leren
, - Hij onderzocht dit door middel van onzinlettergrepen te leren (hoelang het duurde om de lijst
de eerste keer te leren en hoelang het duurde om diezelfde lijst later opnieuw te leren na
verschillende vertragingen bijv. 6 dagen later). Hij concludeerde hieruit, omdat hij de lijsten
na verloop van tijd sneller opnieuw kon leren, dat er iets van de oorspronkelijke kennis in zijn
geheugen zou moeten zijn opgeslagen.
- Om te bepalen hoeveel informatie na een bepaalde vertraging werd behouden stelde hij een
maatstaaf op genoemd savings (besparingen).
o De berekening die hierbij hoort is: (oorspronkelijke tijd om de lijst te leren) – (tijd om
de lijst opnieuw te leren na vertraging)
o Hoe hoger de savings hoe meer informatie behouden bleef
- Hierdoor ontstond er een savings curve: geheugen neemt snel af in de eerste dagen na het
leren, daarna vlakt het af, dat overblijft relatief stabiel
- Baanbrekend om meerdere redenen:
o Mentale processen kunnen objectief gemeten worden
o Gedrag kan worden gebruikt om eigenschappen van de geest af te leiden.
- Conclusie vergeten is meetbaar en voorspelbaar
William James (1890)
- Hij heeft een invloedrijk boek gemaakt: principles of psychology. Hierin gebruikte hij geen
experimenten maar gebruikte zorgvuldige zelfobservaties van hoe de geest werkte.
- Hij ondervond dat aandacht selectief was. ‘we kunnen maar op een beperkt aantal dingen
tegelijk letten; aandacht richten op iets betekent automatisch dat we andere dingen negeren’
Donders, Ebbinghaus, Wundt en James leverde een belangrijke bijdrage aan het vroege fundament
van cognitieve psychologie. Begin van het onderzoeken van de geest. Echter was er in het begin van
de 20e eeuw een terugslag in de cognitieve psychologie. Mensen hadden kritiek op de
onbetrouwbaarheid van introspectie methodes.
Watson (1913)
- Hij verwierp de toen gangbare methode van analytische introspectie (methode waarbij
mensen hun eigen gedachten en gevoelens beschreven), het was onbetrouwbaar want:
o Resultaten verschilden sterk per persoon
o Ze waren niet objectief te controleren
- In plaats hiervan besloot hij om psychologie te richten op waarneembaar gedrag. Hij vond dat
je gedrag aan de hand van objectieve natuurwetenschap moest voorspellen en beheersen,
niet verklaren via onzichtbare mentale processen. Hij maakte deel uit van een nieuwe
benadering, namelijk het behaviorisme.
- Hij baseerde zich op pavlovs klassieke conditionering.
- Dus dat er in het hoofd gebeurde was niet relevant, alleen het stimulus-respons-patroon
telde.
Skinner (1938)
- Hij bereide het behaviorisme uit met operante conditionering. Het leren via gevolgen van
gedrag.
o Gedrag wordt versterkt (en dus herhaald) als er sprake is van positieve bekrachtiging
(meestal beloning)
o Gedrag kan ook worden versterkt door het wegnemen van iets negatiefs (bijv. Het
stoppen van een schok)
, - Net als Watson vond hij het onbelangrijk dat er in de geest gebeurde. Uitsluitend richtte hij
zich op stimuli en observeerbaar gedrag.
Echter was er veel kritiek op het behaviorisme
- Complex menselijk gedrag was met deze benadering niet te verklaren
- Mensen reageerde op de betekenis van de stimulus en niet enkel op de stimulus zelf.
(mentale interpretatie verschild tussen mensen dat behaviorisme niet kan verklaren)
Dus ondanks dat de studie van de geest in deze periode van het behaviorisme verdwenen leek te zijn
waren er enkele onderzoekers die deze eenzijdige focus op alleen maar observeerbaar gedrag
doorbraken.
Tolman (1948)
- Hij experimenteerde met ratten in dolhoven. Hij ontdekte toen iets dat het behaviorisme niet
kon verklaren. Hij leerde en rat dat hij bij punt a rechtsaf moest slaan om bij punt b voedsel te
krijgen. Later werd er een punt c bij geplaatst maar nu sloeg de rat links af, ondanks (wat
behavioristen zouden denken) het gedrag van rechts afslaan was beloond. Tolman
concludeerde dat de rat niet enkel en alleen op de stimuli reageerde, maar ook in zijn geest
een cognitieve kaart had gevormd van het doolhof. Dit liet zien dat er interne mentale
processen een rol spelen in gedrag.
Chomsky (1959)
- Volgens behavioristen leren kinderen praten doordat correcte uitspraken worden beloond
(bijv. Baby zegt voor het eerst ‘mama’ en de moeder wordt blij dat het kind stimuleert)
- Chomsky had hier kritiek op:
o Kinderen zeggen vaak zinnen die nooit zijn beloond (bijv. Mama ik haat je)
o Er worden grammaticale fouten gemaakt door kinderen die niemand hen heeft
geleerd
o Alle kinderen leren wereldwijd op vergelijkbare wijze taal, ongeacht de cultuur of
opvoeding.
- Hij stelde door deze punten dat taalontwikkeling gebaseerd is op een aangeboren, biologisch
programma. Taalvermogen zit in de menselijke geest ingebouwd.
- Je kan niet alleen maar taal verklaren door middel van stimulus en respons relaties.
Doormiddel van deze twee werd het duidelijk dat
- Gedrag niet volledig te begrijpen is als je niet weet dat er in de geest gebeurd.
- Mentale representaties, plannen en aangeboren cognitieve structuren spelen een cruciale
rol.
De computer gaf de doorslaggevende zet voor de cognitieve revolutie. De eerste publiekscomputers
bevonden zich op onderzoekslaboratoria. Ze analyseerde data en heel belangrijk – het werd gebruikt
om en nieuwe manier van denken over de geest te suggereren.
De computer werkt in verschillende fases:
Input invoerproces geheugeneenheid rekeneenheid output
invoer opslag verwerking uitvoer
, Deze informatieverwerkingsbenadering (het zien van mentale processen in fases/ stappen in het
systeem dat de info verwerkt) werd nu ook toegepast op de geest. Dit zorgde voor een nieuwe
manier om de geest wetenschappelijk te kunnen bestuderen.
Voorbeeld van het filter experiment. Je krijgt in beide oren geluid te horen maar jou wordt verteld op
maar één kant te focussen. Hierdoor hoor je alleen die kant, de andere kant verwerk je niet (je hoort
wel geruisetc.). Broadbent gebruikte hierbij de informatieverwerkingsbenadering door alles op te
delen in fasen:
- Inputfase alle binnen komende geluiden
- Filterfase kiezen die informatie aandacht krijgt
- Detectorfase verwerkt de betekenis van de gekozen informatie
- Geheugenfase slaat eventueel informatie op
Er werd omgekeerd ook gekeken naar hoe je computers kon verbeteren en ze ‘intelligent’ kon maken.
Mccathy introduceerde de term ai een computer maken die als slim zou worden gevonden als
mensen dit zouden kunnen.
Voorbeelden in de geschiedenis:
- Logic theorist eerste ‘denkende machine’ die wiskundige stellingen kon bewijzen. Dit
gebruikte menselijke redeneringen in plaats van alleen nummers te verwerken.
Miller (1956) onderzocht de beperkingen van het menselijk informatieverwerkingsvermogen.
Aangetoond werd was dat 7 á 2 items tegelijkertijd in het geheugen konden worden vastgehouden.
Hij beweerde dat je geheugen informatie moest hercoderen (in stukken moest hakken) om efficiënt te
werken. Er werd dus bewezen dat de geest geen passieve opslagplaats was, maar dat het een actieve
informatie verwerker met bepaalde capaciteit is.
Al deze verschillende onderzoeken en processen gingen heel langzaam. Pas in 1967 werd de
cognitieve benadering in een leerboek uitgegeven door neisser. Door hem werd vooral op de
informatieverwerkingsbenadering benadrukt. Sinds dit moment is de cognitieve psychologie
uitgegroeid tot een dominante richting.
De rol van cognitieve psychologie:
Modellen: dit zijn voorstellingen van hoe iets is opgebouwd (structuren) of hoe iets werkt (processen)
zodat we het beter begrijpen of kunnen uitleggen. Ze bieden een vereenvoudigde representatie van
mentale processen. Hierbij bespreken we 3 modellen
Met makkelijkere woorden: modellen kan je gebruiken om mentale processen (die niet zichtbaar zijn)
te representeren, verklaren en voorspellen. Een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.
Er zijn twee (hoofd) modellen:
1. Structurele modellen
- Toont de fysieke opbouw structuren (bijv. Van hersengebieden)
- Deze modellen vertellen je echter niet hoe ze verwikkeld zijn in specifieke functies waar
cognitieve psychologie in geïnteresseerd is, hoe gedetailleerd dan ook.
2. Procesmodellen
- Toont de stappen van hoe een mentaal proces verloopt
- Broadbents zijn stappen hierboven is een voorbeeld van een procesmodel
- Deze gebieden vallen niet specifiek in bepaalde hersengebieden/structuren
Hoofdstuk 1
Er zijn meerdere definities mogelijk over de geest:
1. De geest maakt en controleert mentale functies zoals perceptie, aandacht, geheugen,
emoties, taal, beslissen, denken, redeneren.
2. De geest is een systeem dat voorstellingen (dus beelden/representaties) van de wereld
maakt, zodat we in die wereld kunnen handelen om onze doelen te bereiken.
Beide vullen elkaar goed aan. 1. Beschrijft dat de geest doet en 2. Beschrijft hoe en waarom hij dat
doet.
Vroeger (1800) geloofde men dat het niet mogelijk was om de geest te bestuderen. Ze
dachten/vonden dat het niet mogelijk was dat het brein zichzelf bestudeerde en dat het niet
meetbaar was.
Er zijn echter een paar filosofen/onderzoekers in de 19e eeuw die zich hierin verdiept hebben en de
basis hebben gelegd voor het meten van mentale processen.
Donders (1868):
- Hij was benieuwd naar hoe lang het voor een mens duurt om keuzes te maken.
- Hij ging dit onderzoeken aan de hand van reactietijd. Hierbij maakte hij gebruik van 2
(eigenlijk 3) reactie tests.
o Simple reaction time zonder identificeren stimulus detectie + motor respons = reactie
o Choice reaction time met identificeren stimulus detectie + stimulus discriminatie +
kiezen + motor respons = reactie
Hij concludeerde dat het verschil tussen deze twee reactietijden de tijd was om een ‘goede’
beslissing te maken.
- Keuzes maken duurt ongeveer 100 ms
- Hierdoor werd het duidelijk dat mentale processen niet direct meetbaar kunnen worden
gemaakt, maar het moet afgeleid zijn uit gedrag. Het donders experiment laat zien dat we de
duur van denkprocessen (zoals waarnemen en beslissen) kunnen schatten door reactietijden
te meten, dus door te kijken hoelang iemand doet over een taak. Dat je aan de hand van
gedrag dit moet meten geld voor elk cognitieve onderzoek in de psychologie.
Wundt (1879)
- Zijn benadering in de psychologie wordt structuralisme genoemd.
- Structuralisme: de geest begrijpen door complexe ervaringen op te splitsen in
basiselementen van sensatie (zoals kleur, smaak of geluidetc.)
- Hij gebruikte in onderzoek analytische introspectie. Ofwel proefpersoenen beschreven hun
eigen bewuste ervaring als reactie op stimuli. Dit is een diepgaande vorm van zelfobservatie.
- Wundt was erg belangrijk omdat hij zorgde voor experimentele wetenschap (bij het
onderzoeken van de geest verschoof hij van rationeel denken naar empirisch onderzoeken)
Ebbinghaus (1885)
- Hij onderzocht het geheugen en het vergeten. Hij wilde weten hoe snel informatie uit het
geheugen verdwijnt na het leren
, - Hij onderzocht dit door middel van onzinlettergrepen te leren (hoelang het duurde om de lijst
de eerste keer te leren en hoelang het duurde om diezelfde lijst later opnieuw te leren na
verschillende vertragingen bijv. 6 dagen later). Hij concludeerde hieruit, omdat hij de lijsten
na verloop van tijd sneller opnieuw kon leren, dat er iets van de oorspronkelijke kennis in zijn
geheugen zou moeten zijn opgeslagen.
- Om te bepalen hoeveel informatie na een bepaalde vertraging werd behouden stelde hij een
maatstaaf op genoemd savings (besparingen).
o De berekening die hierbij hoort is: (oorspronkelijke tijd om de lijst te leren) – (tijd om
de lijst opnieuw te leren na vertraging)
o Hoe hoger de savings hoe meer informatie behouden bleef
- Hierdoor ontstond er een savings curve: geheugen neemt snel af in de eerste dagen na het
leren, daarna vlakt het af, dat overblijft relatief stabiel
- Baanbrekend om meerdere redenen:
o Mentale processen kunnen objectief gemeten worden
o Gedrag kan worden gebruikt om eigenschappen van de geest af te leiden.
- Conclusie vergeten is meetbaar en voorspelbaar
William James (1890)
- Hij heeft een invloedrijk boek gemaakt: principles of psychology. Hierin gebruikte hij geen
experimenten maar gebruikte zorgvuldige zelfobservaties van hoe de geest werkte.
- Hij ondervond dat aandacht selectief was. ‘we kunnen maar op een beperkt aantal dingen
tegelijk letten; aandacht richten op iets betekent automatisch dat we andere dingen negeren’
Donders, Ebbinghaus, Wundt en James leverde een belangrijke bijdrage aan het vroege fundament
van cognitieve psychologie. Begin van het onderzoeken van de geest. Echter was er in het begin van
de 20e eeuw een terugslag in de cognitieve psychologie. Mensen hadden kritiek op de
onbetrouwbaarheid van introspectie methodes.
Watson (1913)
- Hij verwierp de toen gangbare methode van analytische introspectie (methode waarbij
mensen hun eigen gedachten en gevoelens beschreven), het was onbetrouwbaar want:
o Resultaten verschilden sterk per persoon
o Ze waren niet objectief te controleren
- In plaats hiervan besloot hij om psychologie te richten op waarneembaar gedrag. Hij vond dat
je gedrag aan de hand van objectieve natuurwetenschap moest voorspellen en beheersen,
niet verklaren via onzichtbare mentale processen. Hij maakte deel uit van een nieuwe
benadering, namelijk het behaviorisme.
- Hij baseerde zich op pavlovs klassieke conditionering.
- Dus dat er in het hoofd gebeurde was niet relevant, alleen het stimulus-respons-patroon
telde.
Skinner (1938)
- Hij bereide het behaviorisme uit met operante conditionering. Het leren via gevolgen van
gedrag.
o Gedrag wordt versterkt (en dus herhaald) als er sprake is van positieve bekrachtiging
(meestal beloning)
o Gedrag kan ook worden versterkt door het wegnemen van iets negatiefs (bijv. Het
stoppen van een schok)
, - Net als Watson vond hij het onbelangrijk dat er in de geest gebeurde. Uitsluitend richtte hij
zich op stimuli en observeerbaar gedrag.
Echter was er veel kritiek op het behaviorisme
- Complex menselijk gedrag was met deze benadering niet te verklaren
- Mensen reageerde op de betekenis van de stimulus en niet enkel op de stimulus zelf.
(mentale interpretatie verschild tussen mensen dat behaviorisme niet kan verklaren)
Dus ondanks dat de studie van de geest in deze periode van het behaviorisme verdwenen leek te zijn
waren er enkele onderzoekers die deze eenzijdige focus op alleen maar observeerbaar gedrag
doorbraken.
Tolman (1948)
- Hij experimenteerde met ratten in dolhoven. Hij ontdekte toen iets dat het behaviorisme niet
kon verklaren. Hij leerde en rat dat hij bij punt a rechtsaf moest slaan om bij punt b voedsel te
krijgen. Later werd er een punt c bij geplaatst maar nu sloeg de rat links af, ondanks (wat
behavioristen zouden denken) het gedrag van rechts afslaan was beloond. Tolman
concludeerde dat de rat niet enkel en alleen op de stimuli reageerde, maar ook in zijn geest
een cognitieve kaart had gevormd van het doolhof. Dit liet zien dat er interne mentale
processen een rol spelen in gedrag.
Chomsky (1959)
- Volgens behavioristen leren kinderen praten doordat correcte uitspraken worden beloond
(bijv. Baby zegt voor het eerst ‘mama’ en de moeder wordt blij dat het kind stimuleert)
- Chomsky had hier kritiek op:
o Kinderen zeggen vaak zinnen die nooit zijn beloond (bijv. Mama ik haat je)
o Er worden grammaticale fouten gemaakt door kinderen die niemand hen heeft
geleerd
o Alle kinderen leren wereldwijd op vergelijkbare wijze taal, ongeacht de cultuur of
opvoeding.
- Hij stelde door deze punten dat taalontwikkeling gebaseerd is op een aangeboren, biologisch
programma. Taalvermogen zit in de menselijke geest ingebouwd.
- Je kan niet alleen maar taal verklaren door middel van stimulus en respons relaties.
Doormiddel van deze twee werd het duidelijk dat
- Gedrag niet volledig te begrijpen is als je niet weet dat er in de geest gebeurd.
- Mentale representaties, plannen en aangeboren cognitieve structuren spelen een cruciale
rol.
De computer gaf de doorslaggevende zet voor de cognitieve revolutie. De eerste publiekscomputers
bevonden zich op onderzoekslaboratoria. Ze analyseerde data en heel belangrijk – het werd gebruikt
om en nieuwe manier van denken over de geest te suggereren.
De computer werkt in verschillende fases:
Input invoerproces geheugeneenheid rekeneenheid output
invoer opslag verwerking uitvoer
, Deze informatieverwerkingsbenadering (het zien van mentale processen in fases/ stappen in het
systeem dat de info verwerkt) werd nu ook toegepast op de geest. Dit zorgde voor een nieuwe
manier om de geest wetenschappelijk te kunnen bestuderen.
Voorbeeld van het filter experiment. Je krijgt in beide oren geluid te horen maar jou wordt verteld op
maar één kant te focussen. Hierdoor hoor je alleen die kant, de andere kant verwerk je niet (je hoort
wel geruisetc.). Broadbent gebruikte hierbij de informatieverwerkingsbenadering door alles op te
delen in fasen:
- Inputfase alle binnen komende geluiden
- Filterfase kiezen die informatie aandacht krijgt
- Detectorfase verwerkt de betekenis van de gekozen informatie
- Geheugenfase slaat eventueel informatie op
Er werd omgekeerd ook gekeken naar hoe je computers kon verbeteren en ze ‘intelligent’ kon maken.
Mccathy introduceerde de term ai een computer maken die als slim zou worden gevonden als
mensen dit zouden kunnen.
Voorbeelden in de geschiedenis:
- Logic theorist eerste ‘denkende machine’ die wiskundige stellingen kon bewijzen. Dit
gebruikte menselijke redeneringen in plaats van alleen nummers te verwerken.
Miller (1956) onderzocht de beperkingen van het menselijk informatieverwerkingsvermogen.
Aangetoond werd was dat 7 á 2 items tegelijkertijd in het geheugen konden worden vastgehouden.
Hij beweerde dat je geheugen informatie moest hercoderen (in stukken moest hakken) om efficiënt te
werken. Er werd dus bewezen dat de geest geen passieve opslagplaats was, maar dat het een actieve
informatie verwerker met bepaalde capaciteit is.
Al deze verschillende onderzoeken en processen gingen heel langzaam. Pas in 1967 werd de
cognitieve benadering in een leerboek uitgegeven door neisser. Door hem werd vooral op de
informatieverwerkingsbenadering benadrukt. Sinds dit moment is de cognitieve psychologie
uitgegroeid tot een dominante richting.
De rol van cognitieve psychologie:
Modellen: dit zijn voorstellingen van hoe iets is opgebouwd (structuren) of hoe iets werkt (processen)
zodat we het beter begrijpen of kunnen uitleggen. Ze bieden een vereenvoudigde representatie van
mentale processen. Hierbij bespreken we 3 modellen
Met makkelijkere woorden: modellen kan je gebruiken om mentale processen (die niet zichtbaar zijn)
te representeren, verklaren en voorspellen. Een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.
Er zijn twee (hoofd) modellen:
1. Structurele modellen
- Toont de fysieke opbouw structuren (bijv. Van hersengebieden)
- Deze modellen vertellen je echter niet hoe ze verwikkeld zijn in specifieke functies waar
cognitieve psychologie in geïnteresseerd is, hoe gedetailleerd dan ook.
2. Procesmodellen
- Toont de stappen van hoe een mentaal proces verloopt
- Broadbents zijn stappen hierboven is een voorbeeld van een procesmodel
- Deze gebieden vallen niet specifiek in bepaalde hersengebieden/structuren
