Complete samenvatting Literatuur Forensische Psychiatrie

HOOFDSTUK 1: PSYCHIATRISCHE STOORNIS EN
DIAGNOSTIEK
Psychiatrische ziekte
- Psychiatrische ziekten worden gekenmerkt door psychische klachten
en verschijnselen
o OOK psychiatrische ziekten met lichamelijke klachten of
verschijnselen
- Ziekte als er sprake is van lijdensdruk en/of sociaal disfunctioneren
- Waardeaspect = of psychische klachten en verschijnselen
beschouwd kunnen worden als tekenen van psychische ziekten
wordt ook bepaald door sociale en culturele normen
- Psychiatrische ziekte = een ziekte met psychische klachten en/of
verschijnselen die gepaard gaat met een significante lijdensdruk of
beperkingen in het sociaal functioneren
- Psychische functies in drie hoofdgroepen (trias psychica):
o Cognitief  denken (opnemen, verwerken en reproduceren
van informatie)
o Affectief  voelen (gevoelsleven)
o Conatief  willen (motivatie en gedrag)
- Psychiatrische stoornis = een stoornis in de cognitieve, affectieve
en/of conatieve functies, die gepaard gaat met significante
lijdensdruk of beperkingen in het sociaal functioneren
- Aantoonbaarheid  voor het diagnosticeren van psychische
ziektebeelden zijn subjectieve ervaringen en het sociale
disfunctioneren van de betrokkene belangrijk
o DAAROM spreekt met in de psychiatrie niet van ziekten, maar
stoornissen

Doelen en onderdelen psychiatrische diagnostiek
- Doelen van psychiatrische diagnostiek:
o Vaststellen of er sprake is van een stoornis
o Zo ja, welke stoornis
o Wat de mogelijke oorzaken zijn
 Ernstige recente gebeurtenis en/of vroegere
gebeurtenissen, erfelijke factoren, lichamelijke factoren
(zoals medicijnen, alcohol, drugs)
o Wat de aangewezen behandeling is
EVENTUEEL TABELLEN!!!
- Psychiatrische diagnostiek bestaat uit twee delen:
o Anamnese  vragen naar psychiatrische klachten en
mogelijke oorzaken
 Psychiater observeert betrokkene, om eventuele
objectieve symptomen van een psychiatrische stoornis
waar te nemen
 Objectieve symptomen = zichtbaar maar niet
direct bekend bij betrokkene (zoals vertraagde
psychomotoriek)

,  Subjectieve symptomen = die door de betrokkene
worden ervaren
 Testvragen voorleggen met als doel het vaststellen van
specifieke functiestoornissen
o Eigenlijke onderzoek  vaststellen van psychiatrische
symptomen
- Vaak ook nodig om vragen te stellen aan een naaste van de
betrokkene
EVENTUEEL TABELLEN!!!
- Psychiatrische meetinstrumenten
o Vaker gebruikgemaakt van gestructureerde interviews en
vragenlijsten om symptomen van psychiatrische stoornissen in
maat en getal vast te leggen
o ROM = routine outcome monitoring
- Psychologisch onderzoek
o Intelligentietests en tests om kenmerken van persoonlijkheid
vast te stellen
o Neuropsychologische tests die hersenfuncties meten zijn van
toenemend belang
 VB aandacht, geheugen, taal
- Aanvullend onderzoek
o Nog niet beschikbaar om psychiatrische stoornissen vast te
stellen
o Kan belangrijk zijn om lichamelijke oorzaken van
psychiatrische stoornissen op te sporen OF keuze voor
behandeling te bevestigen

Diagnose
- Doel = verklaren en begrijpen van de toestand van de betrokkene
om een doeltreffende behandeling te kunnen kiezen
- Aspecten:
o Symptomen in hun samenhang en ontwikkeling
o Mogelijke lichamelijke, psychische en sociale oorzaken van de
aandoening
o Sterke en zwakke kanten van de persoonlijkheid van de
betrokkene
o Huidige omstandigheden en het gedrag van de betrokkene en
naasten
 Kunnen een functie hebben in het in stand houden van
symptomen, maar ook oplossen van problemen
- Twee typen diagnosen:
o Syndroomdiagnose (descriptieve diagnose) = alleen
beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en
mechanismen van ontstaan
 Symptomen geordend tot groepen van samen
optredende symptomen
o Structuurdiagnose (diagnostische formulering) = beschrijft
behalve de symptomen ook waardoor het syndroom ontstaan
is

,  Beschrijft door welke (vermoedelijke) oorzaken en
factoren het beschreven syndroom ontstaan is (etiologie)
 Biopsychosociale model  aandacht aan:
 Factoren die iemand kwetsbaar maken
(predisponerende factoren)
 Factoren die stoornis uitlokken (precipiterende
factoren)
 Factoren die de stoornis onderhouden of
versterken (onderhoudende factoren)

Classificatie
- Descriptieve classificatie = voornamelijk gebaseerd op het
beschrijven van symptomen
- Categoriale classificatie = kwalitatief onderscheid tussen
gezondheid en ziekte
o Te onderscheiden categorieën met kenmerkende symptomen,
die elkaar niet overlappen
- Dimensionale classificatie = ziekte als uitsluitend kwantitatief
afwijkende variant van gezondheid
 Psychiatrie bij categoriale classificatiesystemen
- Bezwaren:
o Reïficatie = het tot ‘dingen’ terugbrengen van psychiatrische
stoornissen
 Ten onrechte een te groot waarheidsgehalte toekennen
aan de betreffende indeling in ziektebeelden
o Psychiatrische stoornissen zijn opgesplitst in grote aantallen
verschillende categorieën
 GEVOLG comorbiditeit = veel betrokkenen krijgen meer
dan één diagnose
- Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders (DSM)
o Classificaties zijn inmiddels grotendeels descriptief van aard
en gebruiken veelal expliciete criteria die in onderzoeken zijn
gevalideerd
 VOORDEEL duidelijk wat er met een psychiatrische
classificatie wordt bedoeld, en
tussenbeoordelaarsbetrouwbaarheid is veel groter dan
vroeger
o Kritiek op DSM  oneigenlijke gebruik van het
classificatiesysteem als een soort ‘diagnostische bijbel’
 DSM geeft classificaties, en GEEN psychiatrische
structuurdiagnoses
o Illusie dat ongeveer iedereen een psychiatrische diagnose kan
stellen met behulp van DSM
 MAAR grote kennis van psychiatrie is nodig!
o Classificatie volgens DSM heeft een veel te zware betekenis
gekregen, doordat deze bepalend is geworden voor de
beslissing of de psychiatrische zorg door de zorgverzekeraar
vergoed wordt

,  TERWIJL classificatie weinig zegt over lijdensdruk of
disfunctioneren

Methodisch dualisme
- Onduidelijk hoe geest en lichaam met elkaar verbonden zijn  hoe
gaat de psychiatrie hiermee om?
- Oorzaak van psychiatrische stoornis
o Aanleg (nature) of opvoeding (nurture)?
 Meestal ligt het aan beiden
 Resultaat is meer dan som der delen  aanleg
bepaalt in wat voor omgeving je terechtkomt, en
dat bepaalt weer welke invloed de genen
uitoefenen
o = omgevingsinteractie
- Psychiatrie gaat uit van natuurwetenschappelijke en
geesteswetenschappelijke
o Natuurwetenschap = meetbare materie die zich gedraagt
volgens de natuurwetenschappelijke wetten en verklaringen
(‘materiewetenschap’)
 Verklaard waarom psychiatrische stoornis is ontstaan
o Geesteswetenschap = gebeurtenissen die een betrokkene
beïnvloeden omdat ze een bepaalde betekenis hebben
(‘betekeniswetenschap’)
 Begrepen waardoor psychiatrische stoornis is ontstaan
o = methodisch dualisme

De rol van context en intacte psychische functies
- Contextuele factoren kunnen medebepalend zijn bij het gedrag van
een betrokken (naast de eventueel aanwezige stoornis)
o Eigenschappen van betrokkene zelf hebben ook invloed
- Intacte psychische functies kunnen compenserende rol spelen bij het
niet over gaan tot delictgedrag
o VB goede intelligentie of vermogen tot beheersen van
impulsen
- Gedrag wordt vrijwel nooit door één enkele factor bepaald
o Analyse in psychiatrie  multifactorieel perspectief

Betrouwbaarheid van een diagnose
- DSM heeft, door het expliciteren van de voor een stoornis vereiste
kenmerken, de mate van tussenbeoordelaarsbetrouwbaarheid
vergroot
o Alsnog verschillende diagnostische conclusies mogelijk:
 Verschillende gedragsdeskundigen baseren bevindingen
niet op dezelfde informatie en observatie
 Context van onderzoek kan invloed hebben op
manifestatie van symptomen
 Betrokkene heeft met een van de gedragsdeskundigen
heel goed contact
 Sekseverschillen tussen gedragskundigen