MIDDELEEUWEN (±500–1500) → Briefroman over opvoeding, moraal en
Kenmerken zelfstandigheid.
Theocentrisch, standenmaatschappij, mondelinge
traditie, opvoedend en religieus. ROMANTIEK (±1800–1860)
Auteurs & werken Kenmerken
Willem die Madocke maecte – Van den Gevoel, verlangen, escapisme, individualiteit.
vos Reynaerde Auteurs & werken
→ Satirisch dierdicht dat adel en kerk François Haverschmidt (Piet Paaltjens) –
belachelijk maakt. Snikken en Grimlachjes
Onbekend – Karel ende Elegast → Melancholische en ironische
→ Karelroman over trouw, eer en liefdespoëzie.
goddelijke leiding. Anna Bosboom-Toussaint – historische
Onbekend – Mariken van Nieumeghen romans
→ Mirakelspel: zonde, berouw en redding → Verleden als decor voor emotie en
door Maria. moraal.
Onbekend – Beatrijs Gerrit van der Linde (De Schoolmeester) –
→ Marialegende: Maria neemt de plaats gedichten
van een zondige non in. → Humoristische, speelse romantiek.
Onbekend – Egidiuslied
→ Klaagzang om een overleden vriend.
REALISME (±1860–1880)
RENAISSANCE (16e–17e eeuw) Kenmerken
Kenmerken Werkelijkheid, sociale problemen, objectieve
Terugkeer naar Klassieke Oudheid, humanisme, beschrijving.
vaste vormen, harmonie. Auteurs & werken
Auteurs & werken Eduard Douwes Dekker (Multatuli) – Max
Desiderius Erasmus – Lof der Zotheid Havelaar
→ Satirische kritiek op kerk en → Aanklacht tegen koloniale misstanden
samenleving. in Indië.
Pieter Cornelis Hooft – Granida, sonnetten Jacob Jan Cremer – Fabriekskinderen
→ Petrarkistische liefdespoëzie, → Protest tegen kinderarbeid.
classicistische stijl.
Gerbrand Adriaenszoon Bredero – De NATURALISME (±1880–1900)
Spaanschen Brabander Kenmerken
→ Realistische klucht over bedrog en Determinisme, erfelijkheid, milieu, noodlot.
schijn. Auteurs & werken
Joost van den Vondel – Gijsbrecht van Marcellus Emants – Een nagelaten
Aemstel, Kinder-lyck bekentenis
→ Tragedies en rouwpoëzie met → Psychologische zelfontleding en
religieuze diepgang. fatalisme.
Jacob Cats – emblemen Louis Couperus – Noodlot
→ Moralistische beeld-tekstdichten. → Onontkoombare tragiek door karakter
Jan Luyken – Het Menselyk Bedryf en omstandigheden.
→ Emblemen met christelijke
levenslessen. TACHTIGERS / IMPRESSIONISME (1880-1895)
Kenmerken
VERLICHTING (18e eeuw) Kunst om de kunst, zintuiglijk, persoonlijk.
Kenmerken Auteurs & werken
Verstand, opvoeding, vooruitgang, Willem Kloos – sonnetten
maatschappijkritiek. → Ik-gericht, emotioneel, muzikaal.
Auteurs & werken Herman Gorter – Mei, Verzen
Justus van Effen – De Hollandsche → Beeldrijke, klankvolle natuurpoëzie.
Spectator Jacques Perk – sonnetten
→ Burgerlijke satire en morele → Liefde en natuur als ideaal.
observaties.
Hiëronymus van Alphen – kindergedichten HISTORISCHE AVANT-GARDE (1916-1925)
→ Opvoedkundige poëzie voor kinderen. Kenmerken
Betje Wolff & Aagje Deken – Sara Breuk met traditie, experiment, vormvernieuwing.
Burgerhart Auteur
Kenmerken zelfstandigheid.
Theocentrisch, standenmaatschappij, mondelinge
traditie, opvoedend en religieus. ROMANTIEK (±1800–1860)
Auteurs & werken Kenmerken
Willem die Madocke maecte – Van den Gevoel, verlangen, escapisme, individualiteit.
vos Reynaerde Auteurs & werken
→ Satirisch dierdicht dat adel en kerk François Haverschmidt (Piet Paaltjens) –
belachelijk maakt. Snikken en Grimlachjes
Onbekend – Karel ende Elegast → Melancholische en ironische
→ Karelroman over trouw, eer en liefdespoëzie.
goddelijke leiding. Anna Bosboom-Toussaint – historische
Onbekend – Mariken van Nieumeghen romans
→ Mirakelspel: zonde, berouw en redding → Verleden als decor voor emotie en
door Maria. moraal.
Onbekend – Beatrijs Gerrit van der Linde (De Schoolmeester) –
→ Marialegende: Maria neemt de plaats gedichten
van een zondige non in. → Humoristische, speelse romantiek.
Onbekend – Egidiuslied
→ Klaagzang om een overleden vriend.
REALISME (±1860–1880)
RENAISSANCE (16e–17e eeuw) Kenmerken
Kenmerken Werkelijkheid, sociale problemen, objectieve
Terugkeer naar Klassieke Oudheid, humanisme, beschrijving.
vaste vormen, harmonie. Auteurs & werken
Auteurs & werken Eduard Douwes Dekker (Multatuli) – Max
Desiderius Erasmus – Lof der Zotheid Havelaar
→ Satirische kritiek op kerk en → Aanklacht tegen koloniale misstanden
samenleving. in Indië.
Pieter Cornelis Hooft – Granida, sonnetten Jacob Jan Cremer – Fabriekskinderen
→ Petrarkistische liefdespoëzie, → Protest tegen kinderarbeid.
classicistische stijl.
Gerbrand Adriaenszoon Bredero – De NATURALISME (±1880–1900)
Spaanschen Brabander Kenmerken
→ Realistische klucht over bedrog en Determinisme, erfelijkheid, milieu, noodlot.
schijn. Auteurs & werken
Joost van den Vondel – Gijsbrecht van Marcellus Emants – Een nagelaten
Aemstel, Kinder-lyck bekentenis
→ Tragedies en rouwpoëzie met → Psychologische zelfontleding en
religieuze diepgang. fatalisme.
Jacob Cats – emblemen Louis Couperus – Noodlot
→ Moralistische beeld-tekstdichten. → Onontkoombare tragiek door karakter
Jan Luyken – Het Menselyk Bedryf en omstandigheden.
→ Emblemen met christelijke
levenslessen. TACHTIGERS / IMPRESSIONISME (1880-1895)
Kenmerken
VERLICHTING (18e eeuw) Kunst om de kunst, zintuiglijk, persoonlijk.
Kenmerken Auteurs & werken
Verstand, opvoeding, vooruitgang, Willem Kloos – sonnetten
maatschappijkritiek. → Ik-gericht, emotioneel, muzikaal.
Auteurs & werken Herman Gorter – Mei, Verzen
Justus van Effen – De Hollandsche → Beeldrijke, klankvolle natuurpoëzie.
Spectator Jacques Perk – sonnetten
→ Burgerlijke satire en morele → Liefde en natuur als ideaal.
observaties.
Hiëronymus van Alphen – kindergedichten HISTORISCHE AVANT-GARDE (1916-1925)
→ Opvoedkundige poëzie voor kinderen. Kenmerken
Betje Wolff & Aagje Deken – Sara Breuk met traditie, experiment, vormvernieuwing.
Burgerhart Auteur
