Algemene psychologie
Basisles 1: wat is psychologie? wat zijn de belangrijkste perspectieven van de psychologie?
Bijbehorende paragrafen H1 ook studeren!
1. Wat is psychologie en wat is het niet?
Afkorting = Griekse letter psi
Etymologisch
• psychè (gr) = levensadem, ziel, geest
• logos = woord, verklaring, rede, leer, gebied van studie
Psychologie = breed veld, met vele specialismen, in wezen de wetenschap van gedrag en
geestelijke processen
BASISGEBIEDEN
• ontwikkelingspsychologie = studie van het gedrag in de verschillende levensfases
van de mens
• persoonlijkheidspsychologie = bestudeert de mens als individu, in datgene waarin zij
verschillen van anderen (andere term = differentiële psy.)
• cognitieve psychologie = studie van de afzonderlijke psychische functies en
processen (andere term = algemene psy./ experimentele psy./ functieleer)
• sociale psychologie = studie van mensen in relatie tot anderen en hun omgeving
• biologische psychologie = studie van het gedrag van mensen uitgaande van
principes uit biologie (andere term = biopsy./ psychobiologie)
• methodenleer = studie van de ozmethoden vh empirisch onderzoek vh menselijk
gedrag (andere term = methodologie)
2. Belangrijke perspectieven psychologie
Moderne psychologie
• (Griekse) filosofische wortels: Socrates, Plato, Aristoteles speculeerden over
bewustzijn en gekten emoties kunnen denken verstoren en onze waarnemingen zijn
slechts interpretaties
• Azië: yoga en boeddhisme volgers verkenden het bewustzijn en probeerden dat via
meditatie te beheersen
• Afrika: andere verklaringen voor persoonlijkheid en psychische stoornissen
(Sjamanen ontwikkelden ‘behandelingen’)
1
,• Middeleeuws-Europa: RKK, menselijke geest = mysterie
Pas na enkele eeuwen radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag
6 belangrijke perspectieven:
• Biologische perspectief
• Cognitieve perspectief
• Behavioristische perspectief
• Perspectieven vanuit de gehele persoon
• Ontwikkelingsperspectief
• Socioculturele perspectief
1.2.1 scheiding van lichaam en geest in het biologisch perspectief
R. Descartes (17e E) → scheiding tussen fysieke lichaam en spirituele geest
Rationalisme : denken is het enige middel om aan wet. en filosofie te doen
Empirisme : waarnemingen, ervaringen en experimenten = enige ware bronnen van kennis
Francis Bacon: ‘denken vertroebelt de waarneming’ → we behandelen mensen op de
eerste rij misschien anders dan de mensen op de laatste rij waardoor we ze betere
punten geven en we de verklaring hiervoor ergens anders aan toeschrijven
John Locke: mens is bij de geboorte tabula rasa = onbeschreven blad
Moderne biologische perspectief
• Lichaam en geest opnieuw samengevoegd
• Geest = product van de hersenen
• Oorzaken van gedrag worden in zenuwstelsel, endocriene stelsel en de genen
gezocht
2 variaties
• Neurowetenschap
• Evolutionaire psychologie (Charles Darwin natuurlijke selectie)
1.2.2. begin wetenschappelijke psychologie en moderne cognitieve perspectief
W. Wundt (1832-1920)
- Op zoek naar bouwstenen vh denken: structuralisme: crf. Periodiek systeem
scheikunde
- 1879 = 1e psychologische labo!
Methode van introspectie! Naar binnen kijken!
Kritiek: introspectie is subjectief, variabel tussen observatoren, vaak retrospectief
2
,Gestaltsreactie: je moet kijken naar het geheel, niet naar de delen!
W. James: functionalisme: psychische processen kunnen het beste begrepen worden in het
licht van hun adaptieve nut en functie
Ontwikkeling van de computer → moderne cognitieve psychologie
Focus op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen
van informatieverwerking (brain-imaging)
1.2.3. behavioristische perspectief; nadruk op waarneembaar gedrag
J.B. Watson (1878-1958)
Formele start vh behaviorisme met boek ~ psychologie from the standpoint of a
behaviorist (1919)
- Maakt geen onderscheid tussen mens en dier bij bestuderen van gedrag
- Menselijk gedrag wordt volledig gestuurd door externe stimuli
- Omstreden uitspraken en experimenten
B.F. Skinner (1904- 1990)
- OPERANTE CONDITIONERING: proeven met duiven en ratten
- Vele nieuwe begrippen en technieken : skinner-box, reinforcement, schedules,
shaping,…
Pavlov (1849- 1936)
- Fysioloog die toevallig de klassieke conditionering had ontdekt tijdens onderzoek
naar spijsvertering
1.2.4. perspectieven vanuit de gehele persoon
S. Freud (1856- 1939)
- Ontwikkeling van een psychodynamische theorie van persoonlijkheid
- Het onbewuste (geest, psyche) is een reservoir van energie (dynamica) voor de
persoonlijkheid
- Techniek van vrije associatie
- Kritiek: niet toetsbaar aan feitelijke werkelijkheid (niet falsifieerbaar)
1.2.5. perspectieven vanuit de gehele persoon
A. Maslow (1908-1970)
• Als reactie op behaviorisme en psychoanalyse
• Menselijke natuur overstijgt de omgeving (behoeftepiramide)
• Bewuste processen vormen studieobject van de psychologie
Humanistische psychologie: nadruk op mogelijkheden, groei, potentie, vrije wil van de mens
Oude Grieken: psychologie van karaktertrekken en temperament
Hippocrates (oudheid)
3
, Lichaam en geest = 1
Hoeveelheid van bepaalde sappen bepaalde de persoonlijkheid
1.2.6. ontwikkelingsperspectief: veranderingen door nature en nurture
J. Piaget (1896- 1980)
• Bestudeerde de ontwikkeling van kennis in kinderen
• Fasen in de ontwikkeling
1.2.7. het socioculturele perspectief: het individu in context
Krachtig bijkomend concept aan nurture en nature: de situatie/ context
Sociale invloed staat centraal, variantie per cultuur
4
Basisles 1: wat is psychologie? wat zijn de belangrijkste perspectieven van de psychologie?
Bijbehorende paragrafen H1 ook studeren!
1. Wat is psychologie en wat is het niet?
Afkorting = Griekse letter psi
Etymologisch
• psychè (gr) = levensadem, ziel, geest
• logos = woord, verklaring, rede, leer, gebied van studie
Psychologie = breed veld, met vele specialismen, in wezen de wetenschap van gedrag en
geestelijke processen
BASISGEBIEDEN
• ontwikkelingspsychologie = studie van het gedrag in de verschillende levensfases
van de mens
• persoonlijkheidspsychologie = bestudeert de mens als individu, in datgene waarin zij
verschillen van anderen (andere term = differentiële psy.)
• cognitieve psychologie = studie van de afzonderlijke psychische functies en
processen (andere term = algemene psy./ experimentele psy./ functieleer)
• sociale psychologie = studie van mensen in relatie tot anderen en hun omgeving
• biologische psychologie = studie van het gedrag van mensen uitgaande van
principes uit biologie (andere term = biopsy./ psychobiologie)
• methodenleer = studie van de ozmethoden vh empirisch onderzoek vh menselijk
gedrag (andere term = methodologie)
2. Belangrijke perspectieven psychologie
Moderne psychologie
• (Griekse) filosofische wortels: Socrates, Plato, Aristoteles speculeerden over
bewustzijn en gekten emoties kunnen denken verstoren en onze waarnemingen zijn
slechts interpretaties
• Azië: yoga en boeddhisme volgers verkenden het bewustzijn en probeerden dat via
meditatie te beheersen
• Afrika: andere verklaringen voor persoonlijkheid en psychische stoornissen
(Sjamanen ontwikkelden ‘behandelingen’)
1
,• Middeleeuws-Europa: RKK, menselijke geest = mysterie
Pas na enkele eeuwen radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag
6 belangrijke perspectieven:
• Biologische perspectief
• Cognitieve perspectief
• Behavioristische perspectief
• Perspectieven vanuit de gehele persoon
• Ontwikkelingsperspectief
• Socioculturele perspectief
1.2.1 scheiding van lichaam en geest in het biologisch perspectief
R. Descartes (17e E) → scheiding tussen fysieke lichaam en spirituele geest
Rationalisme : denken is het enige middel om aan wet. en filosofie te doen
Empirisme : waarnemingen, ervaringen en experimenten = enige ware bronnen van kennis
Francis Bacon: ‘denken vertroebelt de waarneming’ → we behandelen mensen op de
eerste rij misschien anders dan de mensen op de laatste rij waardoor we ze betere
punten geven en we de verklaring hiervoor ergens anders aan toeschrijven
John Locke: mens is bij de geboorte tabula rasa = onbeschreven blad
Moderne biologische perspectief
• Lichaam en geest opnieuw samengevoegd
• Geest = product van de hersenen
• Oorzaken van gedrag worden in zenuwstelsel, endocriene stelsel en de genen
gezocht
2 variaties
• Neurowetenschap
• Evolutionaire psychologie (Charles Darwin natuurlijke selectie)
1.2.2. begin wetenschappelijke psychologie en moderne cognitieve perspectief
W. Wundt (1832-1920)
- Op zoek naar bouwstenen vh denken: structuralisme: crf. Periodiek systeem
scheikunde
- 1879 = 1e psychologische labo!
Methode van introspectie! Naar binnen kijken!
Kritiek: introspectie is subjectief, variabel tussen observatoren, vaak retrospectief
2
,Gestaltsreactie: je moet kijken naar het geheel, niet naar de delen!
W. James: functionalisme: psychische processen kunnen het beste begrepen worden in het
licht van hun adaptieve nut en functie
Ontwikkeling van de computer → moderne cognitieve psychologie
Focus op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen
van informatieverwerking (brain-imaging)
1.2.3. behavioristische perspectief; nadruk op waarneembaar gedrag
J.B. Watson (1878-1958)
Formele start vh behaviorisme met boek ~ psychologie from the standpoint of a
behaviorist (1919)
- Maakt geen onderscheid tussen mens en dier bij bestuderen van gedrag
- Menselijk gedrag wordt volledig gestuurd door externe stimuli
- Omstreden uitspraken en experimenten
B.F. Skinner (1904- 1990)
- OPERANTE CONDITIONERING: proeven met duiven en ratten
- Vele nieuwe begrippen en technieken : skinner-box, reinforcement, schedules,
shaping,…
Pavlov (1849- 1936)
- Fysioloog die toevallig de klassieke conditionering had ontdekt tijdens onderzoek
naar spijsvertering
1.2.4. perspectieven vanuit de gehele persoon
S. Freud (1856- 1939)
- Ontwikkeling van een psychodynamische theorie van persoonlijkheid
- Het onbewuste (geest, psyche) is een reservoir van energie (dynamica) voor de
persoonlijkheid
- Techniek van vrije associatie
- Kritiek: niet toetsbaar aan feitelijke werkelijkheid (niet falsifieerbaar)
1.2.5. perspectieven vanuit de gehele persoon
A. Maslow (1908-1970)
• Als reactie op behaviorisme en psychoanalyse
• Menselijke natuur overstijgt de omgeving (behoeftepiramide)
• Bewuste processen vormen studieobject van de psychologie
Humanistische psychologie: nadruk op mogelijkheden, groei, potentie, vrije wil van de mens
Oude Grieken: psychologie van karaktertrekken en temperament
Hippocrates (oudheid)
3
, Lichaam en geest = 1
Hoeveelheid van bepaalde sappen bepaalde de persoonlijkheid
1.2.6. ontwikkelingsperspectief: veranderingen door nature en nurture
J. Piaget (1896- 1980)
• Bestudeerde de ontwikkeling van kennis in kinderen
• Fasen in de ontwikkeling
1.2.7. het socioculturele perspectief: het individu in context
Krachtig bijkomend concept aan nurture en nature: de situatie/ context
Sociale invloed staat centraal, variantie per cultuur
4
