Materiology samenvatting
Hout
Een materiaal dat groeit
Hout is een van de oudste door de mens bewerkte materialen, maar werd nauwelijks in de
Industriële Revolutie gebruikt. Kwam op een lager pitje te staan hierdoor.
Hout heeft tegenwoordig een praktisch ecologisch concurrentievoordeel door de ‘houdbaarheid’. Het
hout is volledig geschikt voor hergebruik door de geperfectioneerde niet-chemische behandelingen.
Anisotropie = het gedrag van hout is afhankelijk van de oriëntatie/richting van het hout
Bossen
Mens is op 3 manieren verbonden met het bos:
- Sociaal
o Mens kan hier oog in oog komen met de natuur. Onderdeel van landschapsplanning,
vorming van contouren en natuurlijke omgeving.
- Ecologisch
o Bos hergebruikt CO2 d.m.v. fotosynthese. Momenteel uit balans. We produceren
meer CO2 dan de planten kunnen opnemen broeikaseffect.
o Ontbossing is verantwoordelijk voor circa 20% van de wereldwijde uitstoot van
broeikasgassen. Ook nemen bedreigde diersoorten hierdoor af.
- Grondstof
o Bos voorziet ons van hout. Hout is erg duurzaam en geschikt voor hergebruik.
o Hout is een materiaal en een brandstofbron.
o Bossen beslaan 30% van onze aarde.
Goed beheer van onze bossenerfgoed is aanleiding geweest tot de ontwikkeling van
beheersmiddelen die ook wel bosbouw worden genoemd. bestaande beboste gebieden
regenereren en nieuwe kunstmatige maken (voor een evenwichtig ecosysteem)
Bomen
Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee grote families:
- Naaldbomen
o 400 soorten
o Het zijn groenblijvende bomen die snel groeien
o Worden voornamelijk gebruikt in de bouw en voor draagconstructies.
o Zachthout
- Loofbomen
o Meer dan duizenden soorten
o Het zijn bladverliezende bomen die langzaam groeien
o Worden voornamelijk gebruikt voor meubels
o Hardhout
Ook drie categorieën qua dichtheid Lichtgewicht (0,4-0,8 zacht), halfzwaar of zwaar (meer dan 1)
,Bomen groeien van binnen naar buiten en voegen elk jaar een laag.
Op plekken waar er duidelijke seizoenswisselingen zijn worden lichte en donkere lagen afgewisseld.
Alleen perfect hout (hart- of kernhout) is geschikt voor commercieel gebruikt (volwassen). Spinthout
wordt vaak niet gebruikt omdat dit te jong is. Daarnaast vergaat het snel en trekt het snel parasieten
aan. Ook de schors wordt vaak niet gebruikt.
Alles van de boom wordt uiteindelijk gebruikt. Dan wel niet voor andere doeleinden zoals brandhout,
vezelhout, papier(pulp) en voor sommige vezel- en spaanplaten.
Microbiologie
Hout is een organisch en natuurlijk composietmateriaal.
Hout bestaat voornamelijk uit drie polymeren en ontleent haar unieke eigenschappen aan de
intelligente combinatie van cellulose, hemicellulose en lignine. 50/25/25
- Cellulose
o Komt voor in alle planten
o Bron van de vezelstructuur van houtcellen en geeft hout sterkte en stijfheid
o Basisgrondstof voor papier, textielvezels uit plantenmateriaal en voor sommige
voedingsmiddelen.
- Hemicellulose
o Zorgt voor toegankelijkheid cellulose. Kan vocht absorberen en opzwellen
maatverschillen in hout
- Lignine
o Fungeert als bindmiddel tussen de vezels van het hout en als verstijvingsmiddel
binnen de vezels.
o Thermoplastische polymeer hierdoor kan hout in oven vervormen.
Hout kan ook nuttige stoffen bevatten: hars (terpetijn), rubber, cederolie, ahornsiroop etc.
Plantenweefsels:
- Vezelbundels bepalen de richting van de draad/nerf.
- Vaatweefsels ongezuiverde sap van wortels naar bladeren ( via spinthout )
- Reservecellen (houtparenchym)
Hout is als het ware het ‘dode’ deel van de boom waar het sap niet langer circuleert.
Elk hout groeit anders en hierdoor onderscheid tussen rechtdradig, kruisdradig en kopshout. De
manier waarop hout wordt gezaagd is daarmee een essentiële factor.
Zagen
Bij het verzagen van een stam komen de interne spanningen vrij die tot nu toe waren ‘opgesloten’.
De populairste en meest economische zaagmethoden zijn blokzagen of dosse zagen en vlak zagen.
de hout verliezen blijven beperkt maar kwaliteit van hout verschilt wel erg,.
Bij rift- of kwartierzagen ontstaat een meer uniform, sterker en consistenter rechtdradig hout.
Een goed uitgevoerde conversie minimaliseert de gevolgen van krimp.
, Gebreken van hout krimp/krullen/kromtrekken/splijten. Knoesten, vorstscheuren en ingegroeide
schors.
Bomen bevatten veel vocht en de beheersing hiervan is essentieel voor de commerciële exploitatie
van hout. Hout gedraagt zich voortdurend als een spons (bij uitdrogen krimpen en bij nat worden
zwelt het op).
Droging bestaat uit het verwijderen van het watergehalte uit het hout en het gedrag ervan zo
goed mogelijk stabiliseren. Er zijn twee soorten: Natuurlijke droging & kunstmatige droging.
Behandelingen
Duurzaamheid van hout verschilt per soort. Echter moet elk hout wel beschermd worden voor
gebruik. Alle soorten hebben hun eigen unieke gedrag ten aanzien van deze behandelingen”
- Preventieve behandeling worden toegepast in de vorm van:
o Dompelcoating
o Impregnering (in autoclaaf geplaatst en onder druk gebracht)
- Curatieve behandeling worden toegepast in de vorm van:
o Aanbrengen van een verflaag
o Spuiten
o Injecties
De vier belangrijkste behandelingen zijn
1. Behandeling met insecticide
2. Behandeling met schimmeldodende middelen
3. Vochtwerende behandelingen
4. Brandwerende behandelingen
Brandwerendheid wordt rekening gehouden met vier criteria:
- Mechanische weerstand
- Vlamvertraging
- De afwezigheid van brandbare gasemissies van het blootgestelde oppervlak
- Warmte-isolatie
Brandstabiele elementen (alleen eerste criteria)
Vlambestendige elementen (eerste drie criteria)
Brandbestendige elementen (alle criteria)
Houtderivaten
Door de ontwikkelingen in de chemie en de komst van hoogwaardige hechtmiddelen en kunsttoffen
ontstaat een nieuwe categorie van materialen die moet worden onderscheiden van massief hout =
houtderivaten. hout kan worden aangepast aan industriële behoeften en er ontstaat een
reproduceerbaar, betrouwbaar en uniform materiaal. (minder krimpen, splijten & vormbeperkingen)
Houtderivaten worden als groep op dit moment geclassificeerd als EWP (Engineered Wood Products)
Verwerking
De fabricagemethode voor houten objecten heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt.
Tegenwoordig weinig van alleen hout, steeds vaker ontstaan combinaties van hout en metaal en van
hout en plastic.
Hout
Een materiaal dat groeit
Hout is een van de oudste door de mens bewerkte materialen, maar werd nauwelijks in de
Industriële Revolutie gebruikt. Kwam op een lager pitje te staan hierdoor.
Hout heeft tegenwoordig een praktisch ecologisch concurrentievoordeel door de ‘houdbaarheid’. Het
hout is volledig geschikt voor hergebruik door de geperfectioneerde niet-chemische behandelingen.
Anisotropie = het gedrag van hout is afhankelijk van de oriëntatie/richting van het hout
Bossen
Mens is op 3 manieren verbonden met het bos:
- Sociaal
o Mens kan hier oog in oog komen met de natuur. Onderdeel van landschapsplanning,
vorming van contouren en natuurlijke omgeving.
- Ecologisch
o Bos hergebruikt CO2 d.m.v. fotosynthese. Momenteel uit balans. We produceren
meer CO2 dan de planten kunnen opnemen broeikaseffect.
o Ontbossing is verantwoordelijk voor circa 20% van de wereldwijde uitstoot van
broeikasgassen. Ook nemen bedreigde diersoorten hierdoor af.
- Grondstof
o Bos voorziet ons van hout. Hout is erg duurzaam en geschikt voor hergebruik.
o Hout is een materiaal en een brandstofbron.
o Bossen beslaan 30% van onze aarde.
Goed beheer van onze bossenerfgoed is aanleiding geweest tot de ontwikkeling van
beheersmiddelen die ook wel bosbouw worden genoemd. bestaande beboste gebieden
regenereren en nieuwe kunstmatige maken (voor een evenwichtig ecosysteem)
Bomen
Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee grote families:
- Naaldbomen
o 400 soorten
o Het zijn groenblijvende bomen die snel groeien
o Worden voornamelijk gebruikt in de bouw en voor draagconstructies.
o Zachthout
- Loofbomen
o Meer dan duizenden soorten
o Het zijn bladverliezende bomen die langzaam groeien
o Worden voornamelijk gebruikt voor meubels
o Hardhout
Ook drie categorieën qua dichtheid Lichtgewicht (0,4-0,8 zacht), halfzwaar of zwaar (meer dan 1)
,Bomen groeien van binnen naar buiten en voegen elk jaar een laag.
Op plekken waar er duidelijke seizoenswisselingen zijn worden lichte en donkere lagen afgewisseld.
Alleen perfect hout (hart- of kernhout) is geschikt voor commercieel gebruikt (volwassen). Spinthout
wordt vaak niet gebruikt omdat dit te jong is. Daarnaast vergaat het snel en trekt het snel parasieten
aan. Ook de schors wordt vaak niet gebruikt.
Alles van de boom wordt uiteindelijk gebruikt. Dan wel niet voor andere doeleinden zoals brandhout,
vezelhout, papier(pulp) en voor sommige vezel- en spaanplaten.
Microbiologie
Hout is een organisch en natuurlijk composietmateriaal.
Hout bestaat voornamelijk uit drie polymeren en ontleent haar unieke eigenschappen aan de
intelligente combinatie van cellulose, hemicellulose en lignine. 50/25/25
- Cellulose
o Komt voor in alle planten
o Bron van de vezelstructuur van houtcellen en geeft hout sterkte en stijfheid
o Basisgrondstof voor papier, textielvezels uit plantenmateriaal en voor sommige
voedingsmiddelen.
- Hemicellulose
o Zorgt voor toegankelijkheid cellulose. Kan vocht absorberen en opzwellen
maatverschillen in hout
- Lignine
o Fungeert als bindmiddel tussen de vezels van het hout en als verstijvingsmiddel
binnen de vezels.
o Thermoplastische polymeer hierdoor kan hout in oven vervormen.
Hout kan ook nuttige stoffen bevatten: hars (terpetijn), rubber, cederolie, ahornsiroop etc.
Plantenweefsels:
- Vezelbundels bepalen de richting van de draad/nerf.
- Vaatweefsels ongezuiverde sap van wortels naar bladeren ( via spinthout )
- Reservecellen (houtparenchym)
Hout is als het ware het ‘dode’ deel van de boom waar het sap niet langer circuleert.
Elk hout groeit anders en hierdoor onderscheid tussen rechtdradig, kruisdradig en kopshout. De
manier waarop hout wordt gezaagd is daarmee een essentiële factor.
Zagen
Bij het verzagen van een stam komen de interne spanningen vrij die tot nu toe waren ‘opgesloten’.
De populairste en meest economische zaagmethoden zijn blokzagen of dosse zagen en vlak zagen.
de hout verliezen blijven beperkt maar kwaliteit van hout verschilt wel erg,.
Bij rift- of kwartierzagen ontstaat een meer uniform, sterker en consistenter rechtdradig hout.
Een goed uitgevoerde conversie minimaliseert de gevolgen van krimp.
, Gebreken van hout krimp/krullen/kromtrekken/splijten. Knoesten, vorstscheuren en ingegroeide
schors.
Bomen bevatten veel vocht en de beheersing hiervan is essentieel voor de commerciële exploitatie
van hout. Hout gedraagt zich voortdurend als een spons (bij uitdrogen krimpen en bij nat worden
zwelt het op).
Droging bestaat uit het verwijderen van het watergehalte uit het hout en het gedrag ervan zo
goed mogelijk stabiliseren. Er zijn twee soorten: Natuurlijke droging & kunstmatige droging.
Behandelingen
Duurzaamheid van hout verschilt per soort. Echter moet elk hout wel beschermd worden voor
gebruik. Alle soorten hebben hun eigen unieke gedrag ten aanzien van deze behandelingen”
- Preventieve behandeling worden toegepast in de vorm van:
o Dompelcoating
o Impregnering (in autoclaaf geplaatst en onder druk gebracht)
- Curatieve behandeling worden toegepast in de vorm van:
o Aanbrengen van een verflaag
o Spuiten
o Injecties
De vier belangrijkste behandelingen zijn
1. Behandeling met insecticide
2. Behandeling met schimmeldodende middelen
3. Vochtwerende behandelingen
4. Brandwerende behandelingen
Brandwerendheid wordt rekening gehouden met vier criteria:
- Mechanische weerstand
- Vlamvertraging
- De afwezigheid van brandbare gasemissies van het blootgestelde oppervlak
- Warmte-isolatie
Brandstabiele elementen (alleen eerste criteria)
Vlambestendige elementen (eerste drie criteria)
Brandbestendige elementen (alle criteria)
Houtderivaten
Door de ontwikkelingen in de chemie en de komst van hoogwaardige hechtmiddelen en kunsttoffen
ontstaat een nieuwe categorie van materialen die moet worden onderscheiden van massief hout =
houtderivaten. hout kan worden aangepast aan industriële behoeften en er ontstaat een
reproduceerbaar, betrouwbaar en uniform materiaal. (minder krimpen, splijten & vormbeperkingen)
Houtderivaten worden als groep op dit moment geclassificeerd als EWP (Engineered Wood Products)
Verwerking
De fabricagemethode voor houten objecten heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt.
Tegenwoordig weinig van alleen hout, steeds vaker ontstaan combinaties van hout en metaal en van
hout en plastic.
