Bestuursrecht
1. Hoofdlijnen in het Nederlands recht
2. Bestuursrecht begrijpen
1.1 Het verband tussen besturen en bestuursrecht
1) Openbaar bestuur = de overheid
1. Rijksoverheid
2. Provinciale overheid
3. Gemeentelijke overheid
Bestuur
2) Andere instanties die deel maken van de overheid, maar niet besturen, wel rechtspreken
zijn:
De rechtelijke instanties
1. Hoge Raad
2. Gerechtshoven
3. Rechtbanken
Rechtspraak
3) Wetgever in formele zin: De regering & S-G = De 1ste Kamer (art.81 Gw)
Het maken van wetten
Wetgeving
1) Bestuur
2) Rechtspraak Trias politica: Scheiding der machten
3) Wetgeving
Elk bestuursorgaan heeft hetzelfde organisatiestructuur.
Dagelijks bestuur: Wordt gecontroleerd door een democratisch gekozen orgaan, uit
hetzelfde niveau.
College van burgemeesters & wethouders (art 34 lid 1 Gemw.): Vormen het dagelijks bestuur
van de gemeentelijke overheid (art. 160 lid 1a Gemw.)
Gecontroleerd door;
Gemeenteraad (art.169 Gemw.):
Eens in de 4 jaar herkozen door de
bewoners van de gemeente &
vertegenwoordigt de inwoners
(art.7 Gemw.)
1
,Regering: Bestaat uit de koning & de ministers (art.42 Gw) vormt het dagelijks bestuur op
rijksniveau.
Gecontroleerd door;
Ministers worden gecontroleerd door de 1ste & 2de Kamer (parlement)
Het college van gedupeerde staten: Het dagelijks bestuur van de provincie (Onderhoud van
dijken en het beheren van rivieren)
Waterschapsbestuur bestaat uit; algemeen, dagelijks bestuur met een voorzitter (art. 10
Waterschapswet)
1) Het openbaar bestuur van NL
Mag geen eigen belang behartigen
Behartigd algemeen belang
2) Gemeentebestuur behartigt de volgende belangen;
Het milieu (afvalzameling)
Ruimtelijke ordening (verdeling van woon of landbouw)
Volkshuisvestiging (voldoende betaalbaar)
Welzijn & recreatie (speeltuinen)
Cultuur (Pierk)
Sociale zaken (bijstand)
Nederlands openbaar bestuur behartigd o.a.;
Stormvloedkeringen Oostergelden
Veiligheid kinderdagverblijven
Hygiëne restaurants
Bouwen woning
Aanschaf marineschepen
Paspoorten afgeven
Subsidies voor zonnepanelen
Financiering onderwijs
Innen van belasting
Op welke wijze?
1. Reguleren & sturen: Het algemeen belang behartigen, vooral van de activiteiten van
de burgers (Subsidie verlenen aan sportvereniging; het gemeentelijk bestuur)
2. Verrichten van bestuur publieke taken: Taken die (niet) alleen uitgevoerd kunnen
worden door de burgers (het aanleggen van wegen/defensietaken)
3) Provinciebestuur;
Toezicht op de gemeentelijke begroting (art.203 Gemw.)
Ruimtelijke ordening (bovenregionaal bedrijfsterrein)
Cultuur (stimuleren/projectsubsidies)
Verkeer & vervoer (aanbestedingsbeleid invoeren)
2
, Regionale economische ontwikkelingen (stimuleren/projectsubsidies)
SVB – Sociale Verzekeringsbank: Onderdeel van het openbaarbestuur (Verleend kinderbijslag
op basis van AKW)
Centrale overheid: Het landelijk niveau van het openbaar bestuur
Art. 123 GW: bij de wet kunnen provincies en gemeenten worden opgeheven en
nieuwe ingesteld. En voor wat betreft de overdracht van bevoegdheden naar
provincie en gemeenten.
Decentrale overheidsorgaan: Beschikken over ruimte en tamelijk open bestuursbevoegdheid
(gemeentelijke en provinciale bestuur)
Tweedeling;
1. Autonome bestuursbevoegdheid: regeling en bestuur van ‘eigen
huishouden’ (art. 149 Gemw. & art.145 Provinciewet)
Art. 124 lid 1 Gw
‘Voor provincies en gemeenten wordt de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake hun
huishouding aan hun besturen overgelaten.’
Algemene Plaatselijke Verordening (APV): Gemeentelijke/provinciale belastingen,
vergunningsstelsel & sluiting van de horeca.
2. Onder medebewind: Verplichte medewerking vanuit het
decentrale overheidsbestuur van wetten in formele zin opgesteld;
de rijksoverheid. (Art.2.4 Wabo & art.16 Leerplichtwet)
Art. 124 lid 2 Gw
‘Regeling en bestuur kunnen van de besturen van provincies en gemeenten worden
gevorderd bij of krachtens de wet.’
Functionele en territoriale decentralisatie:
Tot eind 19de eeuw NL een nachtwakersstaat: De staat houdt zich alleen bezig met kerntaken
(defensie, orde & veiligheid en infrastructuur) -> Na 2de WO groei in bestuur wetgeving
Verzorgingsstaat/interventiestaat/sociale rechtstaat: Actief zorgen voor het
kwalitatief goed menselijk bestaan. (Verdeling van welvaart & reguleren
gezondheidszorg)
1. Lagere algemeen verbindende voorschriften: Wetten in materiële zin opgesteld door
de gemeente zelf (art.147 Gemw) Dit zijn algemene regels, bindend voor alle
burgers, opgesteld door een orgaan dat openbaar gezag heeft.
3
, ATONOME BEVOEGDHEID;
A. Vergunning bevoegdheid: Bevoegdheid om een vergunning te verlenen voor 1
concreet geval. (Belang = ordenen in maatschappelijke processen)
o Gebouwd zonder vergunning -> strafbaarheid (art.2.1 lid 1a Wabo)
Opgesteld om vergunning verplichten activiteiten te reguleren
Vergunningsvoorschriften: Voorwaarden die worden verbonden aan een vergunning.
Handhavingsbevoegdheid: Het beëindigen van illegale activiteiten; de gemeente
A. Vrijstellen of ontheffen: Bijzondere omstandigheden waarbij het gemeentebestuur
kan bepalen dat bepaalde regels niet toegepast hoeven. (Art.3 Winkeltijdenwet)
Art. 3 Winkeltijdenwet
1. ‘De gemeenteraad kan bij verordening vrijstelling verlenen van de in artikel
2 vervatte verboden.
2. De gemeenteraad kan bij verordening aan burgemeester en wethouders de
bevoegdheid verlenen om in de gevallen, in de verordening aan te wijzen, en met
inachtneming van de daarin gestelde regels op daartoe strekkend verzoek ontheffing
van de in het eerste lid bedoelde verboden te verlenen.
3. De vrijstellingen en ontheffingen kunnen onder beperkingen worden verleend. Aan
de vrijstellingen en ontheffingen kunnen voorschriften worden verbonden.
B. Subsidiebevoegdheid: Een bestuursorgaan kan op verzoek van een (rechts) persoon
financiële middelen bieden om bepaalde activiteiten te verrichten.
Legaliteitsbeginsel/wetmatigheid van bestuur: In de wet moet vastgesteld zijn wie bevoegd
is om bestuurshandelingen uit te voeren.
Waarborging van de vrijheid van de burgers & rechtszekerheid & rechtsgelijkheid –
maakt het voorspelbaar & voorzienbaar.
In het bestuur wetgeving = Inhoudelijke en procedurele voorwaarden geformuleerd: De
wetgever geeft aan wanneer het bestuur mag en/of moet gebruik maken van zijn
bevoegdheid.
Wetgever bepaald welke belangen mogen/ moeten worden behartigd
Specialiteitsbeginsel: iedere bestuursbevoegdheid met een bepaald doel in het leven is
geroepen. Vaak is dit een onderdeel van het behartigen van het algemeen belang/sturen van
maatschappelijke leven. (Milieu, R.O, dierenwelzijn) – De bestuursbevoegdheid mag dan
alleen gebruikt worden om dat specifieke (afgebakende) doel te behartigen.
Wetgever verleend bevoegdheden aan het bestuur & het bestuur handelt alleen naar
deze beperkte bevoegdheden -> Kernelement van democratische rechtsstaat.
o Als de overheid onbeperkte bevoegdheden heeft-> Totalitaire samenleving: Geen
duidelijk onderscheid tussen de publiekrechtelijke staat en de vrijheid van de
burger.
Normering van bestuursbevoegdheid: de wet heeft procedurele & inhoudelijke voorwaardes
waar het bestuur zich aan moet houden. Deze voorwaardes tonen wanneer het bestuur mag of
moet zijn bevoegdheden uitoefenen.
4
1. Hoofdlijnen in het Nederlands recht
2. Bestuursrecht begrijpen
1.1 Het verband tussen besturen en bestuursrecht
1) Openbaar bestuur = de overheid
1. Rijksoverheid
2. Provinciale overheid
3. Gemeentelijke overheid
Bestuur
2) Andere instanties die deel maken van de overheid, maar niet besturen, wel rechtspreken
zijn:
De rechtelijke instanties
1. Hoge Raad
2. Gerechtshoven
3. Rechtbanken
Rechtspraak
3) Wetgever in formele zin: De regering & S-G = De 1ste Kamer (art.81 Gw)
Het maken van wetten
Wetgeving
1) Bestuur
2) Rechtspraak Trias politica: Scheiding der machten
3) Wetgeving
Elk bestuursorgaan heeft hetzelfde organisatiestructuur.
Dagelijks bestuur: Wordt gecontroleerd door een democratisch gekozen orgaan, uit
hetzelfde niveau.
College van burgemeesters & wethouders (art 34 lid 1 Gemw.): Vormen het dagelijks bestuur
van de gemeentelijke overheid (art. 160 lid 1a Gemw.)
Gecontroleerd door;
Gemeenteraad (art.169 Gemw.):
Eens in de 4 jaar herkozen door de
bewoners van de gemeente &
vertegenwoordigt de inwoners
(art.7 Gemw.)
1
,Regering: Bestaat uit de koning & de ministers (art.42 Gw) vormt het dagelijks bestuur op
rijksniveau.
Gecontroleerd door;
Ministers worden gecontroleerd door de 1ste & 2de Kamer (parlement)
Het college van gedupeerde staten: Het dagelijks bestuur van de provincie (Onderhoud van
dijken en het beheren van rivieren)
Waterschapsbestuur bestaat uit; algemeen, dagelijks bestuur met een voorzitter (art. 10
Waterschapswet)
1) Het openbaar bestuur van NL
Mag geen eigen belang behartigen
Behartigd algemeen belang
2) Gemeentebestuur behartigt de volgende belangen;
Het milieu (afvalzameling)
Ruimtelijke ordening (verdeling van woon of landbouw)
Volkshuisvestiging (voldoende betaalbaar)
Welzijn & recreatie (speeltuinen)
Cultuur (Pierk)
Sociale zaken (bijstand)
Nederlands openbaar bestuur behartigd o.a.;
Stormvloedkeringen Oostergelden
Veiligheid kinderdagverblijven
Hygiëne restaurants
Bouwen woning
Aanschaf marineschepen
Paspoorten afgeven
Subsidies voor zonnepanelen
Financiering onderwijs
Innen van belasting
Op welke wijze?
1. Reguleren & sturen: Het algemeen belang behartigen, vooral van de activiteiten van
de burgers (Subsidie verlenen aan sportvereniging; het gemeentelijk bestuur)
2. Verrichten van bestuur publieke taken: Taken die (niet) alleen uitgevoerd kunnen
worden door de burgers (het aanleggen van wegen/defensietaken)
3) Provinciebestuur;
Toezicht op de gemeentelijke begroting (art.203 Gemw.)
Ruimtelijke ordening (bovenregionaal bedrijfsterrein)
Cultuur (stimuleren/projectsubsidies)
Verkeer & vervoer (aanbestedingsbeleid invoeren)
2
, Regionale economische ontwikkelingen (stimuleren/projectsubsidies)
SVB – Sociale Verzekeringsbank: Onderdeel van het openbaarbestuur (Verleend kinderbijslag
op basis van AKW)
Centrale overheid: Het landelijk niveau van het openbaar bestuur
Art. 123 GW: bij de wet kunnen provincies en gemeenten worden opgeheven en
nieuwe ingesteld. En voor wat betreft de overdracht van bevoegdheden naar
provincie en gemeenten.
Decentrale overheidsorgaan: Beschikken over ruimte en tamelijk open bestuursbevoegdheid
(gemeentelijke en provinciale bestuur)
Tweedeling;
1. Autonome bestuursbevoegdheid: regeling en bestuur van ‘eigen
huishouden’ (art. 149 Gemw. & art.145 Provinciewet)
Art. 124 lid 1 Gw
‘Voor provincies en gemeenten wordt de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake hun
huishouding aan hun besturen overgelaten.’
Algemene Plaatselijke Verordening (APV): Gemeentelijke/provinciale belastingen,
vergunningsstelsel & sluiting van de horeca.
2. Onder medebewind: Verplichte medewerking vanuit het
decentrale overheidsbestuur van wetten in formele zin opgesteld;
de rijksoverheid. (Art.2.4 Wabo & art.16 Leerplichtwet)
Art. 124 lid 2 Gw
‘Regeling en bestuur kunnen van de besturen van provincies en gemeenten worden
gevorderd bij of krachtens de wet.’
Functionele en territoriale decentralisatie:
Tot eind 19de eeuw NL een nachtwakersstaat: De staat houdt zich alleen bezig met kerntaken
(defensie, orde & veiligheid en infrastructuur) -> Na 2de WO groei in bestuur wetgeving
Verzorgingsstaat/interventiestaat/sociale rechtstaat: Actief zorgen voor het
kwalitatief goed menselijk bestaan. (Verdeling van welvaart & reguleren
gezondheidszorg)
1. Lagere algemeen verbindende voorschriften: Wetten in materiële zin opgesteld door
de gemeente zelf (art.147 Gemw) Dit zijn algemene regels, bindend voor alle
burgers, opgesteld door een orgaan dat openbaar gezag heeft.
3
, ATONOME BEVOEGDHEID;
A. Vergunning bevoegdheid: Bevoegdheid om een vergunning te verlenen voor 1
concreet geval. (Belang = ordenen in maatschappelijke processen)
o Gebouwd zonder vergunning -> strafbaarheid (art.2.1 lid 1a Wabo)
Opgesteld om vergunning verplichten activiteiten te reguleren
Vergunningsvoorschriften: Voorwaarden die worden verbonden aan een vergunning.
Handhavingsbevoegdheid: Het beëindigen van illegale activiteiten; de gemeente
A. Vrijstellen of ontheffen: Bijzondere omstandigheden waarbij het gemeentebestuur
kan bepalen dat bepaalde regels niet toegepast hoeven. (Art.3 Winkeltijdenwet)
Art. 3 Winkeltijdenwet
1. ‘De gemeenteraad kan bij verordening vrijstelling verlenen van de in artikel
2 vervatte verboden.
2. De gemeenteraad kan bij verordening aan burgemeester en wethouders de
bevoegdheid verlenen om in de gevallen, in de verordening aan te wijzen, en met
inachtneming van de daarin gestelde regels op daartoe strekkend verzoek ontheffing
van de in het eerste lid bedoelde verboden te verlenen.
3. De vrijstellingen en ontheffingen kunnen onder beperkingen worden verleend. Aan
de vrijstellingen en ontheffingen kunnen voorschriften worden verbonden.
B. Subsidiebevoegdheid: Een bestuursorgaan kan op verzoek van een (rechts) persoon
financiële middelen bieden om bepaalde activiteiten te verrichten.
Legaliteitsbeginsel/wetmatigheid van bestuur: In de wet moet vastgesteld zijn wie bevoegd
is om bestuurshandelingen uit te voeren.
Waarborging van de vrijheid van de burgers & rechtszekerheid & rechtsgelijkheid –
maakt het voorspelbaar & voorzienbaar.
In het bestuur wetgeving = Inhoudelijke en procedurele voorwaarden geformuleerd: De
wetgever geeft aan wanneer het bestuur mag en/of moet gebruik maken van zijn
bevoegdheid.
Wetgever bepaald welke belangen mogen/ moeten worden behartigd
Specialiteitsbeginsel: iedere bestuursbevoegdheid met een bepaald doel in het leven is
geroepen. Vaak is dit een onderdeel van het behartigen van het algemeen belang/sturen van
maatschappelijke leven. (Milieu, R.O, dierenwelzijn) – De bestuursbevoegdheid mag dan
alleen gebruikt worden om dat specifieke (afgebakende) doel te behartigen.
Wetgever verleend bevoegdheden aan het bestuur & het bestuur handelt alleen naar
deze beperkte bevoegdheden -> Kernelement van democratische rechtsstaat.
o Als de overheid onbeperkte bevoegdheden heeft-> Totalitaire samenleving: Geen
duidelijk onderscheid tussen de publiekrechtelijke staat en de vrijheid van de
burger.
Normering van bestuursbevoegdheid: de wet heeft procedurele & inhoudelijke voorwaardes
waar het bestuur zich aan moet houden. Deze voorwaardes tonen wanneer het bestuur mag of
moet zijn bevoegdheden uitoefenen.
4
