Samenvatting Anatomie en fysiologie h6, de essentie met MyLab NL toegangscode - medische kennis

HOOFDSTUK 6: HET ZENUWSTELSEL
Het zenuwstelsel stuurt snelle reacties via elektrische impulsen. Het werkt in drie
stappen:

1. Sensorische input – Zintuigen nemen veranderingen waar.

2. Verwerking – Hersenen bepalen wat er moet gebeuren.

3. Motorische output – Spieren of klieren voeren de actie uit.

ANATOMISCHE INDELING VAN HET ZENUWSTELSEL

Centraal zenuwstelsel (CZS)

 Ligt in: hersenen en ruggenmerg

 Functie: informatie verwerken en beslissen welke reactie nodig is

 Het is het “commandocentrum”

Perifeer zenuwstelsel (PZS)

 Ligt in: alle zenuwen buiten hersenen en ruggenmerg

 Functie: signalen doorgeven tussen lichaam en CZS

 Het is de “communicatielijnen” van en naar het commandocentrum

KORT: CZS DENKT EN BESLIST, PZS VERVOERT DE SIGNALEN.

FYSIOLOGISCHE INDELING

 Sensoriek (afferente neuronen):
Zintuigen sturen prikkels naar het centrale zenuwstelsel (CZS).

 Motoriek (efferente neuronen):
Centraalzenuwstelsel stuurt prikkels naar spieren en klieren.

Willekeurig (animale / somatisch): bewuste acties zoals lopen en praten.

Onwillekeurig (autonoom): automatische functies zoals hartslag en darmbewegingen.

 Sympathisch: stimuleert.

 Parasympathisch: remt.

,ZENUWWEEFSEL
Bestaat uit 2 soorten cellen:

 Neuronen (zenuwcellen)
 Neuroglia (steuncellen)

NEURONEN

Neuronen zijn gespecialiseerde cellen die elektrische prikkels door het lichaam geleiden.
Ze hebben een cellichaam met een celkern en organellen. Uit het cellichaam komen
uitlopers:

 Dendrieten geleiden prikkels naar het cellichaam.

 Axonen geleiden prikkels van het cellichaam weg.




AXON

 Definitie: Lange uitloper van een neuron die prikkels van het cellichaam af
geleidt.

 Kenmerken:

 Elk neuron heeft één axon.

,  Axonen kunnen vertakken aan het uiteinde.

 Eindknoppen geven neurotransmitters af bij een synaps om prikkels door te
geven aan andere neuronen.

MYELINESCHEDE

 Functie:

o Isolatie van het axon (zoals bij een stroomdraad).

o Voeding van het axon.

o Verhoogt de geleidingssnelheid van elektrische prikkels.

 Opbouw:

 In het CZS: gevormd door oligodendrocyten.

 In het PZS: gevormd door Schwann-cellen.

STRUCTUUR EN INDELING VAN NEURONEN

 In het CZS:

o Bundel cellichamen = (hersen)kern

o Bundel axonen = zenuwbaan

 In het PZS:

 Bundel cellichamen = zenuwknoop (ganglion)

 Bundel axonen = zenuw

SOORTEN NEURONEN

 Sensorische (afferente):
Geleiden prikkels van zintuigen naar het CZS. Cellichamen liggen buiten het
CZS.

 Motorische (efferente):
Geleiden prikkels van het CZS naar spieren, klieren en organen. Cellichamen
liggen meestal in het CZS.

 Interneuronen (schakelcellen): bevinden zich alleen in het centrale
zenuwstelsel (CZS). Ze verbinden verschillende hersengebieden zodat informatie
uit meerdere zintuigen gecombineerd en verwerkt kan worden tot één geheel,
zoals bij het ervaren van een houtvuur.

ZENUWGELEIDING

EIGENSCHAPPEN VAN NEURONEN:

o Kunnen geprikkeld worden → vormen een elektrische prikkel.

o Geleiden de prikkel naar andere neuronen, spieren of klieren.