Samenvatting Strafrecht 3
Stof week 1a
Hoofdstuk 1: Inleiding
Aard en doel van de strafvordering
Hoofddoel: verzekeren juiste toepassing materieel Strafrecht
Tweeledig: bestraffing schuldige, voorkomen bestraffen onschuldige
o Laatste doelstelling weegt zwaar. Vgl. Art. 338 Sv
o Het doel (bestraffing schuldige) wordt gerechtvaardigd door de toekenning van
ingrijpende onderzoeksbevoegdheden.
o Het doel (voorkomen bestraffen onschuldige) wordt gewaarborgd door het
toekennen van het recht aan de verdacht om zich te verdedigen.
Nevendoelen
1. Eerbiediging rechten en vrijheden verdachte
a. Bv zwijgrecht, cautie (op de hoogte zijn van het zwijgrecht) (art. 29 Sv)
b. Bv limitering voorarrest
2. Eerbiediging rechten en vrijheden anderen
a. Bv beperking getuigplicht (Bv ook recht om te verschonen, familielid)
b. Bv slachtoffer als benadeelde partij
3. Procedurele rechtvaardiging
a. Bv recht op laatste woord
b. Bv spreekrecht slachtoffer
4. Demonstratiefunctie
a. Openbare terechtzitting. De openbaarheid maakt publieke controle op de berechting
mogelijk en vormt een waarborg tegen willekeurige bestraffing.
b. Rechter moet niet alleen onpartijdig zijn, maar ook de schijn moet hebben dat hij
onpartijdig is.
Legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv)
‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien’.
Hoofdstuk 2: Karakter en gang van het Nederlandse strafproces
Fasen strafproces
1. Opsporing
De strafvordering begint met de opsporing. Het vooronderzoek bestaat uit een opsporingsonderzoek.
Dat onderzoek wordt verricht onder het gezag van de officier van justitie, art. 132a Sv. De opsporing
begint vanaf het moment waarop het vermoeden rijst dat een strafbaar feit is begaan. In art. 141 en
art. 142 Sv staat wie met de opsporing zijn belast. Art. 127 Sv definieert het begrip
opsporingsambtenaar.
Opsporingsambtenaren hebben toegekende bevoegdheden als:
- Arrestatie van verdachten (art. 53 en 54 Sv)
- de verdachte een aantal uren ophouden voor onderzoek (art. 61 Sv)
- verdachte zo nodig in verzekering stellen (art. 57 Sv)
Opsporing beperkt zich niet tot het voorbereidend onderzoek, maar kan gedurende het proces nog
plaatsvinden.
2. Vervolging
Het OM gaat op grond van art. 167 Sv zo spoedig mogelijk tot vervolging over als het op grond van
het opsporingsonderzoek van oordeel is dat die vervolging moet plaatsvinden.
1
,3. Het rechtsgeding
Het rechtsgeding duurt voort zolang de zaak aanhangig is tot de einduitspraak. De zaak wordt
behandeld door de rechtbank en er vindt een onderzoek op de terechtzitting plaats. Na de sluiting
van het onderzoek op de terechtzitting volgt de beraadslaging. Tijdens de beraadslaging vormt de
rechtbank zich een oordeel over de zaak.
4. Hoger beroep en cassatie
Na de uitspraak van de rechtbank kan de verdachte en het OM hoger beroep instellen bij het Hof
binnen 14 dagen. Het hof bekijkt dan de zaak opnieuw en beantwoordt opnieuw de vragen uit art.
248 en 250 Sv. Tegen de uitspraak van het hof kan nog cassatie ingesteld worden bij de Hoge Raad
binnen 14 dagen (art. 432 Sv). Een verdachte die van de tenlastelegging is vrijgesproken kan niet in
hoger beroep gaan. De Hoge raad moet de zaak niet zelf beoordelen, maar controleren of het hof
zich heeft gehouden aan het (formele en materiele) recht. Indien de Hoge Raad de zaak vernietigt in
cassatie, dan verwijst de Hoge Raad terug naar het Hof.
Herziening (art. 457 jo art. 482a Sv)
Bijzonder rechtsmiddel: als uitspraak onherroepelijk is geworden
Kan zowel ten voordelen (457) gronden (tegengestelde uitspraken, EVRM, novum)
Als ten nadele van verdachte (482a) nieuwe feiten/omstandigheden vereist
Dronken broer: bleek dat delict door zijn broer was gepleegd, had zelf meegeholpen aan
leugen. Toch oordeelde HR dat belang materiële waarheid zwaarder woog dan misbruik
procesrecht, herziening toegewezen.
Hoofdstuk 3: Kennismaking met het EVRM
Relevant voor strafproces: art. 3(vrijwaring onmenselijke behandeling), 5(recht op persoonlijke
vrijheid) , 6(recht op een eerlijk proces) en 8 (recht op privacy) EVRM
Belangrijkste kenmerken EHRM:
- Lidstaat zelf wordt veroordeeld
- Toets niet de methodes, alleen of rechten gewaarborgd worden
- Laat zich niet over feitenvaststelling van een zaak uit
- Casuïstisch moeilijk vergelijking te maken tussen gevallen
- Gericht op daadwerkelijke rechtsbescherming
- Legt begrippen verdragsautonoom uit
Art. 6 EVRM – eerlijk proces
Elementen door ons hele Sv terug te zien. Kernelementen zijn:
Lid 1: Toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter, binnen redelijke termijn.
Lid 2: onschuldpresumptie (nemo-tenetur wordt hier ingelezen, niet expliciet genoemd)
Lid 3:
o a. Op de hoogte worden gesteld van beschuldigingen
o b. Tijd + faciliteiten noodzakelijk voor verdediging
o c. Zichzelf verdedigen of door raadsman
o d. Getuigen ondervragen en oproepen
o e. Kosteloos tolk, indien hij taal niet spreekt.
Het doel van het Europees verdrag is het verzekeren van de daarin opgenomen fundamentele
rechten en vrijheden. Elke burger die meent slachtoffer te zijn geworden van een verdragsschending
door een verdragsluitende partij, kan daarover een klacht indienen bij het Europese Hof voor de
Rechten van de Mens (EHRM) te Straatsburg. Voorwaarde voor de ontvankelijkheid van de klacht is
dat de nationale rechtsmiddelen moeten zijn uitgeput (art. 35 EVRM)
2
,Kenmerken EVRM / EHRM
a. Veroordeling van de staat
b. In de methode staan staten vrij (de wijze waarop de naleving van de verdragsrechten worden
verzekerd)
c. Margin of appreciation (enige beoordelingsvrijheid bij de vraag hoever de geboden
bescherming zich precies uitstrekt)
d. Procedurele toetsing van feitelijke oordelen
e. Geen toetsing van wettelijke regelingen (Alleen klagers die stellen het slachtoffer te zijn van
een verdragsschending zijn in Straatsburg ontvankelijk)
f. Casusgebonden oordeel
g. Autonome begripsvorming (Bescherming individu tegen de staat staat voorop, daarom laat
het EHRM zich niet leiden door de uitleg die de verdragsluitende partijen zelf voor wenselijk
houden)
Artikel 5 EVRM recht op vrijheid en veiligheid
Artikel 6 EVRM recht op een eerlijk proces (omvat het recht op een openbare behandeling van zijn
zaak binnen redelijke termijn door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is
ingesteld.)
Art. 8 EVRM recht op privacy
Gemeenschappelijke begrippen
Law (lawful -> rechtmatig) Wordt in Nederlands verschillend vertaald voornamelijk met wet,
wettelijk of recht of in rechte.
Waiver afstand van recht. (door bijv. overheidsfunctionarissen met toestemming te laten
binnentreden)
Jurisprudentie
Ozturk v. Duitsland
Ozturk botste tegen een geparkeerde auto en kreeg een boete van 60 DM. O stelde verzet in en werd
gehoord in bijzijn van een tolk. Hierna trok Ozturk zijn verzet in. De verdachte moest de kosten van
de tolk bij de openbare behandeling betalen. Is dit verenigbaar met art. 6 EVRM? Ozturk dient een
klacht in tegen Duitsland. Verweer Duitsland is een beroep op art. 6 lid 3 sub e EVRM dat het artikel
niet van toepassing is, omdat er geen criminal charge is. Dit was de Ordnungswidrigkeit (In Nederland
een bestuurlijke boete op basis van de Wet administratieve handhaving verkeer) getransporteerd
naar het bestuursrecht.
EHRM
Staten mogen onderscheid maken tussen soort strafbare feiten. Maar als lidstaten door een feit
anders te noemen de toepassing van het EVRM uitsluiten zou dat tot resultaat leiden die
onverenigbaar is met object and purpose van het verdrag. Een lidstaat kan dus niet door vormgeving
regels aan EVRM ontsnappen.
Kruslin en Huvig tegen Frankrijk
De rechter-commissaris kan aan zijn bevoegdheid een gerechtelijk vooronderzoek in te stellen niet
het recht ontlenen om inbreuk te maken op grondrechten. Daar is een specifieke bevoegdheid voor
nodig. Aftappen telefoongesprekken van klager betekent inmenging in zijn recht op eerbiediging van
priveleven en correspondentie, die ex art. 8 lid 2 bij wet moet zijn voorzien.
3
, Stof 1b
Hoofdstuk 7: De verdachte en zijn raadsman
De verdachte moet voor onschuldig worden gehouden totdat zijn schuld in een strafproces bewezen
is.
Verdachte en verdenking
Begrip verdachte art. 27 Sv
1. ‘Degene te wiens aanzien uit feiten en omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld
aan eenig strafbaar feit voortvloeit’ (begrip voordat vervolging is aangevangen)
2. ‘Degene tegen wie de vervolging is gericht’ (begrip na aanvang van de vervolging)
Redelijk vermoeden van schuld
Er is dus een redelijk vermoeden van schuld nodig om als verdachte aangemerkt te kunnen worden.
Het criterium van art. 27 lid 1 Sv bestaat uit 3 elementen:
1. Vermoeden moet betrekking hebben op schuld aan een strafbaar feit.
2. Een vermoeden dat redelijk is. (een louter subjectief vermoeden is onvoldoende)
3. Vermoeden van schuld moet voortvloeien uit feiten en omstandigheden.
Zwijgrecht en verhoor
Art. 29 Sv geeft voorschriften met betrekking tot het verhoor. Er mag geen ongeoorloofde druk op de
verdachte worden uitgeoefend. De verhorende rechter of ambtenaar moet zich onthouden van ‘alles
wat de strekking heeft eene verklaring te verkrijgen, waarvan niet gezegd kan worden dat zij in
vrijheid is afgelegd’. Pressieverbod. Daarnaast moet uitdrukkelijk gesteld worden dat de verdachte
niet tot antwoorden verplicht is cautie.
Pressieverbod
Het pressieverbod beperkt zich niet tot marteling en ander fysiek geweld om de verdachte aan het
spreken te krijgen. Ook bedreigingen (met geweld; langer voorarrest; zwaardere straf) zijn niet
geoorloofd. Verklaringsvrijheid komt ook door misleiding en bedrog in het gedrang.
Art. 29 Sv bepaalt dat de opsporingsambtenaar zich moet onthouden van ‘alles’ wat ertoe strekt om
een niet in vrijheid afgelegde verklaring te verkrijgen. Het artikel wordt niet zo uitgelegd dat iedere
vorm van pressie verboden is. Uit de jurisprudentie kan worden getrokken dat de uitleg van art. 29 Sv
wordt beheerst door een belangenafweging. De vrijheid waarop de verdachte als procespartij recht
heeft, wordt afgewogen tegen het belang van de waarheidsvinding. Art. 29a Sv geeft voorschriften
voor de weergave van het verhoor in het proces-verbaal.
Cautie en verhoor
Voorafgaand aan een verhoor moet de verdachte gewezen worden op zijn zwijgrecht, art. 29 lid 2 Sv.
De HR geeft een ruime uitleg aan het begrip verhoor. Ook de vragen die een aangehouden verdachte
worden gesteld voordat hij op het politiebureau is gearriveerd, gelden als een verhoor van de
verdachte. Hierbij gaat het om een persoon die in kwestie als verdachte wordt gehoord en de vragen
betrekking hebben op het vermoedelijk gepleegde feit.
Indien de cautie niet is gegeven dat leidt dat ertoe dat de verklaring van de verdachte niet voor het
bewijs mag worden gebezigd. Dit is slechts anders als aannemelijk is dat de verdachte door het
verzuim niet in zijn verdediging is geschaad. Dit kan zo zijn als de verdachte wordt bijgestaan door
een raadsman of als de verdachte zijn verklaring herhaalt nadat hem de cautie al was gegeven.
4
Stof week 1a
Hoofdstuk 1: Inleiding
Aard en doel van de strafvordering
Hoofddoel: verzekeren juiste toepassing materieel Strafrecht
Tweeledig: bestraffing schuldige, voorkomen bestraffen onschuldige
o Laatste doelstelling weegt zwaar. Vgl. Art. 338 Sv
o Het doel (bestraffing schuldige) wordt gerechtvaardigd door de toekenning van
ingrijpende onderzoeksbevoegdheden.
o Het doel (voorkomen bestraffen onschuldige) wordt gewaarborgd door het
toekennen van het recht aan de verdacht om zich te verdedigen.
Nevendoelen
1. Eerbiediging rechten en vrijheden verdachte
a. Bv zwijgrecht, cautie (op de hoogte zijn van het zwijgrecht) (art. 29 Sv)
b. Bv limitering voorarrest
2. Eerbiediging rechten en vrijheden anderen
a. Bv beperking getuigplicht (Bv ook recht om te verschonen, familielid)
b. Bv slachtoffer als benadeelde partij
3. Procedurele rechtvaardiging
a. Bv recht op laatste woord
b. Bv spreekrecht slachtoffer
4. Demonstratiefunctie
a. Openbare terechtzitting. De openbaarheid maakt publieke controle op de berechting
mogelijk en vormt een waarborg tegen willekeurige bestraffing.
b. Rechter moet niet alleen onpartijdig zijn, maar ook de schijn moet hebben dat hij
onpartijdig is.
Legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv)
‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien’.
Hoofdstuk 2: Karakter en gang van het Nederlandse strafproces
Fasen strafproces
1. Opsporing
De strafvordering begint met de opsporing. Het vooronderzoek bestaat uit een opsporingsonderzoek.
Dat onderzoek wordt verricht onder het gezag van de officier van justitie, art. 132a Sv. De opsporing
begint vanaf het moment waarop het vermoeden rijst dat een strafbaar feit is begaan. In art. 141 en
art. 142 Sv staat wie met de opsporing zijn belast. Art. 127 Sv definieert het begrip
opsporingsambtenaar.
Opsporingsambtenaren hebben toegekende bevoegdheden als:
- Arrestatie van verdachten (art. 53 en 54 Sv)
- de verdachte een aantal uren ophouden voor onderzoek (art. 61 Sv)
- verdachte zo nodig in verzekering stellen (art. 57 Sv)
Opsporing beperkt zich niet tot het voorbereidend onderzoek, maar kan gedurende het proces nog
plaatsvinden.
2. Vervolging
Het OM gaat op grond van art. 167 Sv zo spoedig mogelijk tot vervolging over als het op grond van
het opsporingsonderzoek van oordeel is dat die vervolging moet plaatsvinden.
1
,3. Het rechtsgeding
Het rechtsgeding duurt voort zolang de zaak aanhangig is tot de einduitspraak. De zaak wordt
behandeld door de rechtbank en er vindt een onderzoek op de terechtzitting plaats. Na de sluiting
van het onderzoek op de terechtzitting volgt de beraadslaging. Tijdens de beraadslaging vormt de
rechtbank zich een oordeel over de zaak.
4. Hoger beroep en cassatie
Na de uitspraak van de rechtbank kan de verdachte en het OM hoger beroep instellen bij het Hof
binnen 14 dagen. Het hof bekijkt dan de zaak opnieuw en beantwoordt opnieuw de vragen uit art.
248 en 250 Sv. Tegen de uitspraak van het hof kan nog cassatie ingesteld worden bij de Hoge Raad
binnen 14 dagen (art. 432 Sv). Een verdachte die van de tenlastelegging is vrijgesproken kan niet in
hoger beroep gaan. De Hoge raad moet de zaak niet zelf beoordelen, maar controleren of het hof
zich heeft gehouden aan het (formele en materiele) recht. Indien de Hoge Raad de zaak vernietigt in
cassatie, dan verwijst de Hoge Raad terug naar het Hof.
Herziening (art. 457 jo art. 482a Sv)
Bijzonder rechtsmiddel: als uitspraak onherroepelijk is geworden
Kan zowel ten voordelen (457) gronden (tegengestelde uitspraken, EVRM, novum)
Als ten nadele van verdachte (482a) nieuwe feiten/omstandigheden vereist
Dronken broer: bleek dat delict door zijn broer was gepleegd, had zelf meegeholpen aan
leugen. Toch oordeelde HR dat belang materiële waarheid zwaarder woog dan misbruik
procesrecht, herziening toegewezen.
Hoofdstuk 3: Kennismaking met het EVRM
Relevant voor strafproces: art. 3(vrijwaring onmenselijke behandeling), 5(recht op persoonlijke
vrijheid) , 6(recht op een eerlijk proces) en 8 (recht op privacy) EVRM
Belangrijkste kenmerken EHRM:
- Lidstaat zelf wordt veroordeeld
- Toets niet de methodes, alleen of rechten gewaarborgd worden
- Laat zich niet over feitenvaststelling van een zaak uit
- Casuïstisch moeilijk vergelijking te maken tussen gevallen
- Gericht op daadwerkelijke rechtsbescherming
- Legt begrippen verdragsautonoom uit
Art. 6 EVRM – eerlijk proces
Elementen door ons hele Sv terug te zien. Kernelementen zijn:
Lid 1: Toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter, binnen redelijke termijn.
Lid 2: onschuldpresumptie (nemo-tenetur wordt hier ingelezen, niet expliciet genoemd)
Lid 3:
o a. Op de hoogte worden gesteld van beschuldigingen
o b. Tijd + faciliteiten noodzakelijk voor verdediging
o c. Zichzelf verdedigen of door raadsman
o d. Getuigen ondervragen en oproepen
o e. Kosteloos tolk, indien hij taal niet spreekt.
Het doel van het Europees verdrag is het verzekeren van de daarin opgenomen fundamentele
rechten en vrijheden. Elke burger die meent slachtoffer te zijn geworden van een verdragsschending
door een verdragsluitende partij, kan daarover een klacht indienen bij het Europese Hof voor de
Rechten van de Mens (EHRM) te Straatsburg. Voorwaarde voor de ontvankelijkheid van de klacht is
dat de nationale rechtsmiddelen moeten zijn uitgeput (art. 35 EVRM)
2
,Kenmerken EVRM / EHRM
a. Veroordeling van de staat
b. In de methode staan staten vrij (de wijze waarop de naleving van de verdragsrechten worden
verzekerd)
c. Margin of appreciation (enige beoordelingsvrijheid bij de vraag hoever de geboden
bescherming zich precies uitstrekt)
d. Procedurele toetsing van feitelijke oordelen
e. Geen toetsing van wettelijke regelingen (Alleen klagers die stellen het slachtoffer te zijn van
een verdragsschending zijn in Straatsburg ontvankelijk)
f. Casusgebonden oordeel
g. Autonome begripsvorming (Bescherming individu tegen de staat staat voorop, daarom laat
het EHRM zich niet leiden door de uitleg die de verdragsluitende partijen zelf voor wenselijk
houden)
Artikel 5 EVRM recht op vrijheid en veiligheid
Artikel 6 EVRM recht op een eerlijk proces (omvat het recht op een openbare behandeling van zijn
zaak binnen redelijke termijn door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is
ingesteld.)
Art. 8 EVRM recht op privacy
Gemeenschappelijke begrippen
Law (lawful -> rechtmatig) Wordt in Nederlands verschillend vertaald voornamelijk met wet,
wettelijk of recht of in rechte.
Waiver afstand van recht. (door bijv. overheidsfunctionarissen met toestemming te laten
binnentreden)
Jurisprudentie
Ozturk v. Duitsland
Ozturk botste tegen een geparkeerde auto en kreeg een boete van 60 DM. O stelde verzet in en werd
gehoord in bijzijn van een tolk. Hierna trok Ozturk zijn verzet in. De verdachte moest de kosten van
de tolk bij de openbare behandeling betalen. Is dit verenigbaar met art. 6 EVRM? Ozturk dient een
klacht in tegen Duitsland. Verweer Duitsland is een beroep op art. 6 lid 3 sub e EVRM dat het artikel
niet van toepassing is, omdat er geen criminal charge is. Dit was de Ordnungswidrigkeit (In Nederland
een bestuurlijke boete op basis van de Wet administratieve handhaving verkeer) getransporteerd
naar het bestuursrecht.
EHRM
Staten mogen onderscheid maken tussen soort strafbare feiten. Maar als lidstaten door een feit
anders te noemen de toepassing van het EVRM uitsluiten zou dat tot resultaat leiden die
onverenigbaar is met object and purpose van het verdrag. Een lidstaat kan dus niet door vormgeving
regels aan EVRM ontsnappen.
Kruslin en Huvig tegen Frankrijk
De rechter-commissaris kan aan zijn bevoegdheid een gerechtelijk vooronderzoek in te stellen niet
het recht ontlenen om inbreuk te maken op grondrechten. Daar is een specifieke bevoegdheid voor
nodig. Aftappen telefoongesprekken van klager betekent inmenging in zijn recht op eerbiediging van
priveleven en correspondentie, die ex art. 8 lid 2 bij wet moet zijn voorzien.
3
, Stof 1b
Hoofdstuk 7: De verdachte en zijn raadsman
De verdachte moet voor onschuldig worden gehouden totdat zijn schuld in een strafproces bewezen
is.
Verdachte en verdenking
Begrip verdachte art. 27 Sv
1. ‘Degene te wiens aanzien uit feiten en omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld
aan eenig strafbaar feit voortvloeit’ (begrip voordat vervolging is aangevangen)
2. ‘Degene tegen wie de vervolging is gericht’ (begrip na aanvang van de vervolging)
Redelijk vermoeden van schuld
Er is dus een redelijk vermoeden van schuld nodig om als verdachte aangemerkt te kunnen worden.
Het criterium van art. 27 lid 1 Sv bestaat uit 3 elementen:
1. Vermoeden moet betrekking hebben op schuld aan een strafbaar feit.
2. Een vermoeden dat redelijk is. (een louter subjectief vermoeden is onvoldoende)
3. Vermoeden van schuld moet voortvloeien uit feiten en omstandigheden.
Zwijgrecht en verhoor
Art. 29 Sv geeft voorschriften met betrekking tot het verhoor. Er mag geen ongeoorloofde druk op de
verdachte worden uitgeoefend. De verhorende rechter of ambtenaar moet zich onthouden van ‘alles
wat de strekking heeft eene verklaring te verkrijgen, waarvan niet gezegd kan worden dat zij in
vrijheid is afgelegd’. Pressieverbod. Daarnaast moet uitdrukkelijk gesteld worden dat de verdachte
niet tot antwoorden verplicht is cautie.
Pressieverbod
Het pressieverbod beperkt zich niet tot marteling en ander fysiek geweld om de verdachte aan het
spreken te krijgen. Ook bedreigingen (met geweld; langer voorarrest; zwaardere straf) zijn niet
geoorloofd. Verklaringsvrijheid komt ook door misleiding en bedrog in het gedrang.
Art. 29 Sv bepaalt dat de opsporingsambtenaar zich moet onthouden van ‘alles’ wat ertoe strekt om
een niet in vrijheid afgelegde verklaring te verkrijgen. Het artikel wordt niet zo uitgelegd dat iedere
vorm van pressie verboden is. Uit de jurisprudentie kan worden getrokken dat de uitleg van art. 29 Sv
wordt beheerst door een belangenafweging. De vrijheid waarop de verdachte als procespartij recht
heeft, wordt afgewogen tegen het belang van de waarheidsvinding. Art. 29a Sv geeft voorschriften
voor de weergave van het verhoor in het proces-verbaal.
Cautie en verhoor
Voorafgaand aan een verhoor moet de verdachte gewezen worden op zijn zwijgrecht, art. 29 lid 2 Sv.
De HR geeft een ruime uitleg aan het begrip verhoor. Ook de vragen die een aangehouden verdachte
worden gesteld voordat hij op het politiebureau is gearriveerd, gelden als een verhoor van de
verdachte. Hierbij gaat het om een persoon die in kwestie als verdachte wordt gehoord en de vragen
betrekking hebben op het vermoedelijk gepleegde feit.
Indien de cautie niet is gegeven dat leidt dat ertoe dat de verklaring van de verdachte niet voor het
bewijs mag worden gebezigd. Dit is slechts anders als aannemelijk is dat de verdachte door het
verzuim niet in zijn verdediging is geschaad. Dit kan zo zijn als de verdachte wordt bijgestaan door
een raadsman of als de verdachte zijn verklaring herhaalt nadat hem de cautie al was gegeven.
4
