Werkcollege erfrecht
Opgave 1
Vraag a
Wat wordt er bedoeld met een “Radar”-testament?
Uitwerking
Een “Radar”-testament is een tweetrapsmaking. Daarbij geldt dat de nalatenschap van de
eerststervende ouder vererft naar de langstlevende ouder. De langstlevende is bezwaarde. De
kinderen krijgen alleen maar als verwachters bij overlijden van de bezwaarde. Dit is in principe een
tweetrapsmaking zonder bewaarplicht, dus dat wil zeggen dat alleen als er nog wat over is van het
vermogen van de eerststervende, krijgen de kinderen hier wat van.
Vraag b
Noem de voor- en nadelen van het “Radar-testament.
Uitwerking
De voordelen zien vooral op fiscale aspecten. Een fiscaal voordeel is dat erfbelasting bij het eerste
overlijden wordt vermeden. Dit is vaak gewenst als de echtgenoot weinig liquiditeiten heeft. Zo kan
de langstlevende de hele partnervrijstelling benutten. Bij overlijden van de langstlevende wordt het
resterende vermogen alsnog uit de nalatenschap van de eerststervende verkregen, zodat de
vrijstellingen en de eerste schijf van 10% erfbelasting kunnen worden benut. Dit geldt voor beide
nalatenschappen.
De nadelen zien vooral op civiele aspecten. Het nadeel is dat er een boedelbeschrijving moet worden
gemaakt op het moment van overlijden van de eerststervende. Verder moeten de kinderen op het
moment van overlijden van de eerststervende al helemaal geïnformeerd worden over de rechten van
hen als verwachters. Bezien over twee overlijdens moet er meer erfbelasting betaald worden, omdat
er geen mogelijkheid is tot uitholling van de tweede nalatenschap.
Het is niet verstandig om te kiezen voor een “Radar”-testament als de verwachters van de
eerststervende en de erfgenamen van de langstlevende niet dezelfde personen zijn, dus niet bij een
samengesteld gezin.
Verder is het nadelig omdat er een vergaande administratieplicht is.
Vraag c
Wat is het voornaamste verschil tussen een “Radar”-testament en een wettelijke verdeling?
Uitwerking
Bij een wettelijke verdeling krijgen de kinderen op papier al wel een geldvordering op de langstlevende
ouder. Dit betekent dat er in beginsel al erfbelasting komt kijken bij het eerste overlijden, behoudens
vrijstellingen.
Bij een wettelijke verdeling gaat het in feite zo dat alle goederen van de nalatenschap van rechtswege
naar de langstlevende gaan en dat de schulden van de nalatenschap ook voor rekening van de
langstlevende komen. De kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende.
, Opgave 2
Thomas en Yvette zijn sinds 2014 met elkaar getrouwd. Zij hebben daarbij huwelijksvoorwaarden
gemaakt, inhoudende een koude uitsluiting. Thomas en Yvette vormen een samengesteld gezin, want
Yvette heeft drie kinderen, twee zonen en een dochter, uit een eerder huwelijk en Thomas heeft één
zoon Bas uit een eerder huwelijk.
Thomas is kostwinner binnen dit gezin en heeft daarnaast een vermogen van € 15.000.000. Yvette
zorgt voor het huishouden en heeft verder geen vermogen. 2020 is nog maar net begonnen wanneer
de nare mededeling binnen komt dat Thomas niet lang meer heeft te leven. De accountant van het
gezin belt u op en vraagt om uw hulp gezien uw vaardigheden op het vlak van estate planning.
Vraag a
Thomas en Yvette willen graag alle kinderen gelijk behandelen. Daarnaast willen zij zo min mogelijk
erfbelasting betalen. Ze vragen u om advies hoe dit bewerkstelligd kan worden.
Uitwerking
Het is verstandig om de huwelijkse voorwaarden zodanig aan te passen dat er een algehele
gemeenschap van goederen ontstaat. Dat zorgt ervoor dat het vermogen van Thomas wordt
gehalveerd en dus ook zijn nalatenschap. Er is dan niet over € 15.000.000, maar over € 7.500.000
erfbelasting verschuldigd. Zo’n wijziging van de huwelijkse voorwaarden kan nog plaatsvinden een dag
voor het overlijden.
In de testamenten van Yvette en Thomas moet worden vastgelegd dat ieder van de kinderen een gelijk
deel zal erven. Uit art. 4:27 BW volgt namelijk dat ook stiefkinderen in de verdeling kunnen betrokken.
Vraag b
Wat zijn de mogelijke complicaties bij het door u onder a. gegeven advies?
Uitwerking
Het is mogelijk dat Thomas en Yvette nog gaan scheiden. Dan zou bij de scheiding ook de helft aan
Yvette toekomen. Maar omdat Thomas dreigt te overlijden, is dit niet aannemelijk.
Wat wel mogelijk is, is dat Bas ontevreden is. Hij krijgt minder dan zijn wettelijke erfdeel en ook minder
dan zijn legitieme portie. Uit art. 4:91 BW volgt echter dat Bas niet kan inkorten bij zijn stiefbroers en
stiefzus. Een beroep op zijn legitieme portie gaat Bas dus niet helpen.
Verder is een complicatie dat Yvette haar testament te allen tijde kan wijzigen.
Vraag c
Thomas en Yvette willen voorkomen dat het van hen geërfde vermogen bij overlijden van een
(stief)kind naar de vader van de drie kinderen van Yvette respectievelijk naar de moeder van Bas gaat.
Wat zou u Thomas en Yvette in dit geval adviseren te doen?
Uitwerking
Thomas en Yvette kunnen het beste een tweetrapsregeling opnemen. Dan bepaal je dus dat ten laste
van de verkrijging van de kinderen en stiefkinderen een tweetrap geldt, zodat de vererving volgens de
wet naar de eigen vader en moeder wordt tegengehouden. Door de tweetrap gaat het van de
nalatenschap overgebleven vermogen bij overlijden van een kind of stiefkind naar de nog
overgebleven kinderen of stiefkinderen. Door de tweetrap is er minder erfbelasting verschuldigd,
omdat het vermogen wordt geacht te zijn verkregen van de overleden ouder (10%-20%).
Opgave 1
Vraag a
Wat wordt er bedoeld met een “Radar”-testament?
Uitwerking
Een “Radar”-testament is een tweetrapsmaking. Daarbij geldt dat de nalatenschap van de
eerststervende ouder vererft naar de langstlevende ouder. De langstlevende is bezwaarde. De
kinderen krijgen alleen maar als verwachters bij overlijden van de bezwaarde. Dit is in principe een
tweetrapsmaking zonder bewaarplicht, dus dat wil zeggen dat alleen als er nog wat over is van het
vermogen van de eerststervende, krijgen de kinderen hier wat van.
Vraag b
Noem de voor- en nadelen van het “Radar-testament.
Uitwerking
De voordelen zien vooral op fiscale aspecten. Een fiscaal voordeel is dat erfbelasting bij het eerste
overlijden wordt vermeden. Dit is vaak gewenst als de echtgenoot weinig liquiditeiten heeft. Zo kan
de langstlevende de hele partnervrijstelling benutten. Bij overlijden van de langstlevende wordt het
resterende vermogen alsnog uit de nalatenschap van de eerststervende verkregen, zodat de
vrijstellingen en de eerste schijf van 10% erfbelasting kunnen worden benut. Dit geldt voor beide
nalatenschappen.
De nadelen zien vooral op civiele aspecten. Het nadeel is dat er een boedelbeschrijving moet worden
gemaakt op het moment van overlijden van de eerststervende. Verder moeten de kinderen op het
moment van overlijden van de eerststervende al helemaal geïnformeerd worden over de rechten van
hen als verwachters. Bezien over twee overlijdens moet er meer erfbelasting betaald worden, omdat
er geen mogelijkheid is tot uitholling van de tweede nalatenschap.
Het is niet verstandig om te kiezen voor een “Radar”-testament als de verwachters van de
eerststervende en de erfgenamen van de langstlevende niet dezelfde personen zijn, dus niet bij een
samengesteld gezin.
Verder is het nadelig omdat er een vergaande administratieplicht is.
Vraag c
Wat is het voornaamste verschil tussen een “Radar”-testament en een wettelijke verdeling?
Uitwerking
Bij een wettelijke verdeling krijgen de kinderen op papier al wel een geldvordering op de langstlevende
ouder. Dit betekent dat er in beginsel al erfbelasting komt kijken bij het eerste overlijden, behoudens
vrijstellingen.
Bij een wettelijke verdeling gaat het in feite zo dat alle goederen van de nalatenschap van rechtswege
naar de langstlevende gaan en dat de schulden van de nalatenschap ook voor rekening van de
langstlevende komen. De kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende.
, Opgave 2
Thomas en Yvette zijn sinds 2014 met elkaar getrouwd. Zij hebben daarbij huwelijksvoorwaarden
gemaakt, inhoudende een koude uitsluiting. Thomas en Yvette vormen een samengesteld gezin, want
Yvette heeft drie kinderen, twee zonen en een dochter, uit een eerder huwelijk en Thomas heeft één
zoon Bas uit een eerder huwelijk.
Thomas is kostwinner binnen dit gezin en heeft daarnaast een vermogen van € 15.000.000. Yvette
zorgt voor het huishouden en heeft verder geen vermogen. 2020 is nog maar net begonnen wanneer
de nare mededeling binnen komt dat Thomas niet lang meer heeft te leven. De accountant van het
gezin belt u op en vraagt om uw hulp gezien uw vaardigheden op het vlak van estate planning.
Vraag a
Thomas en Yvette willen graag alle kinderen gelijk behandelen. Daarnaast willen zij zo min mogelijk
erfbelasting betalen. Ze vragen u om advies hoe dit bewerkstelligd kan worden.
Uitwerking
Het is verstandig om de huwelijkse voorwaarden zodanig aan te passen dat er een algehele
gemeenschap van goederen ontstaat. Dat zorgt ervoor dat het vermogen van Thomas wordt
gehalveerd en dus ook zijn nalatenschap. Er is dan niet over € 15.000.000, maar over € 7.500.000
erfbelasting verschuldigd. Zo’n wijziging van de huwelijkse voorwaarden kan nog plaatsvinden een dag
voor het overlijden.
In de testamenten van Yvette en Thomas moet worden vastgelegd dat ieder van de kinderen een gelijk
deel zal erven. Uit art. 4:27 BW volgt namelijk dat ook stiefkinderen in de verdeling kunnen betrokken.
Vraag b
Wat zijn de mogelijke complicaties bij het door u onder a. gegeven advies?
Uitwerking
Het is mogelijk dat Thomas en Yvette nog gaan scheiden. Dan zou bij de scheiding ook de helft aan
Yvette toekomen. Maar omdat Thomas dreigt te overlijden, is dit niet aannemelijk.
Wat wel mogelijk is, is dat Bas ontevreden is. Hij krijgt minder dan zijn wettelijke erfdeel en ook minder
dan zijn legitieme portie. Uit art. 4:91 BW volgt echter dat Bas niet kan inkorten bij zijn stiefbroers en
stiefzus. Een beroep op zijn legitieme portie gaat Bas dus niet helpen.
Verder is een complicatie dat Yvette haar testament te allen tijde kan wijzigen.
Vraag c
Thomas en Yvette willen voorkomen dat het van hen geërfde vermogen bij overlijden van een
(stief)kind naar de vader van de drie kinderen van Yvette respectievelijk naar de moeder van Bas gaat.
Wat zou u Thomas en Yvette in dit geval adviseren te doen?
Uitwerking
Thomas en Yvette kunnen het beste een tweetrapsregeling opnemen. Dan bepaal je dus dat ten laste
van de verkrijging van de kinderen en stiefkinderen een tweetrap geldt, zodat de vererving volgens de
wet naar de eigen vader en moeder wordt tegengehouden. Door de tweetrap gaat het van de
nalatenschap overgebleven vermogen bij overlijden van een kind of stiefkind naar de nog
overgebleven kinderen of stiefkinderen. Door de tweetrap is er minder erfbelasting verschuldigd,
omdat het vermogen wordt geacht te zijn verkregen van de overleden ouder (10%-20%).
