medische tandheelkundige vakkennis 2

College 1:
Waarom microbiologie?
- Microbiologie is belangrijk om processen in de mondholte te kunnen begrijpen
- Microbiologie is belangrijk om ziekteprocessen te kunnen begrijpen waar rekening mee
moet worden gehouden bij tandheelkundige behandelingen


Hoofdstuk 2- Bacteriële structuur en taxonomie

Indeling organismen:
Prokaryoten  geen celkern
- archaea en bacteria

Eukaryoten  wel een celkern
- eucarya; onder andere planten, dieren,
schimmels en protozoa (1 cellige eukaryoten)

Virussen ontbreken  want zij hebben een gastheer
nodig om te overleven  zij hebben geen
metabolisme (officieel geen organismen)


Bacteriën:
- Vorm  bepaald door stugge celwand
 coccen  bolvormig
 bacillen  staafvormig
 spirocheten  spiraalvormig
 pleomorf  variabele vorm

- Rangschikking  bacteriën kunnen in verschillend
rangschikkingen voor komen
 paren  bacteriën die in paren groeien heten diplo
 ketens  bacteriën die in een keten groeien heten een
strepto
 druiventrossen
 hoeken (corynebacteria) 

- Grootte:
 Diplo- ( 2 stukjes aan elkaar )
 Stafylo-
 Strepto- (lijntje van stukjes aan
elkaar)

Structuur bacteriën:
- Celwand: omringt protoplast
- Capsule / glycocalyx laag 
beschermende laag om de bacterie heen

, - Flagel  gebruikt voor beweging (lange lijntjes)
- Fimbrium & pilus  kleine lijntjes aan de capsule




Flagel, fimbrium en pilus:
- Flagel: zweepvormig organel voor beweging
 Flagellin eiwit
 Propeller  beweging
- Fimbrium en pilus: haarachtige structuren
 Korter dan flagel
 Pilus:
 Pilin eiwit
 Adhesie (hechting aan dingen) bacterie / uitwisseling DNA DNA


Glycocalyx en capsule:
- Glycocalyx (slijmlaag)
 Polysacharide laag
 Hechting / bevorder vorming biofilm
- Capsule:
 Gel-achtige laag van polysacharide of eiwit (soms)
 Belangrijk voor:
 Adhesie
 Remming fagocytose
 Identificatie
 Gebruik antigeen in vaccin (moleculen halen
uit capsule)

Celwand:
- Geeft stugheid
- Omringt protoplast
- Permeabel voor kleine stoffen
- Gram positief:
 Dikke peptidoglycaan laag
- Gram negatief:
 Dunne peptidoglycaan laag
 Buiten membraan met o.a. lipopolysacharide –LPS-
 Bevat poriën  transport hydrofiele moleculen
 Endotoxine: toxisch onderdeel van LPS
Alle gram negatieve cellen zijn endotoxine
- Periplasmatische ruimte (periplasma): ruimte tussen twee membranen
(alleen gram negatieve bacteriën een periplasma
ruimte

,Gramkleuring:
- Hitte fixatie  verwarmen van bacterie
- Kristal violet (paars)  paars kleuren
- Wassen
- Lugol oplossing (jodium en kaliumjodide in water)
complex vormen met kristal violet  krijgt grote moleculen in
bacterie
- Wassen
- Ontkleuren met aceton of alcohol  zorgt dat peptido laag kapot
gaat, bij dikke laag gaat die niet snel kapot maar bij de dunne
wel dus vloeit de kleurstof weg.
- Wassen
- Tegenkleuren met fuchsineoplossing (roze) 
anders kan je de GN niet zien onder microscoop
- Wassen en drogen

 Grampositieve bacteriën: paars/blauwzwart
 Gramnegatieve bacteriën: roze


Celmembraan & cytoplasma:
- Celmembraan: fosfolipide bilaag met receptoren en andere eiwitten
 Actief transport en selectieve diffusie moleculen
 Synthese celwand precursors
 Secretie enzymen en toxinen

- Cytoplasma:
 Genetisch materiaal (nucleoïd)  chromosoom
gebied waar DNA drijft
 Ribosomen  eiwitsynthese
 Inclusies (insluitsels)  opslag energie

Sporen:
- Bacteriële sporen:
 vorming bij tekort aan voedingsstoffen
 bevat:
 DNA
 Cytoplasma
 Celmembraan
 Peptidoglycaan (cortex)
 Water (heel weinig) kan daarom goed tegen
moeilijke omstandigheden
 Dikke keratine-achtige laag
 Calcium




- uitleg animatie

, 1. spore vormende bacteriën groeien als vegatatieve cellen en delen door
ongeslachtelijke voortplanting, wanneer er genoeg voeding is en de condities van de
omgeving goed zijn
2. wanneer er niet genoeg voeding meer is en de condities achter uit gaan, begint spoor
vorming. De DNA condenseert en uitlijnt in het midden van de cel. De cel wordt nu
moeder cel genoemd
3. Daarna deelt de DNA in 2 complete kopietjes en de moeder cel sluit die deel van de cel
af zodat de voorspoor ontstaat
4. De moeder cel gaat door met groeien en neemt de voorspoor in zich op
waardooreen2e membraan laag ontstaat




5. Hierna wordt er tussen de 2 membranen peptidoglycanen gemaakt  dit wordt de
CORTEX
6. Dipicoline zuur wordt gemaakt in de ontwikkelende spoor en calcium gaat in de
spoor vanuit buiten. Wanneer calcium in de spoor gaat verlaat water de spoor
7. Een proteine laag wordt om de cortex heen gevormd en de spore begint volwassen te
worden. sommige sporen ontwikkelen een extra laag  exosporium. Een volwassen
spoor is resistent tegen de condities van buitenaf
8. Uiteindelijk vernietigen Lytic enzymen de moeder cel en de volwassen spoor komt vrij

Taxonomie:
Systematische classificatie van organismen
- Genotypische classificatie:
 DNA homologie
- Fenotypische classificatie:
 Morfologie
 Kleuringseigenschappen
 Kweekcondities
 Biochemische reacties
 Antigeen structuren
 Gramkleuring
 Vormen ze sporen ja of nee

- De juiste volgorde van taxonomie:
 (domein boven aan) 