SAMENVATTING
KENNISEXAMEN
PARAVETERINAIR
2025/2026
Anna-Lin van Meerten
1
,Heeft kennis van branche specifieke wet- en regelgeving ............................................................. 4
Kanalisatie en registratie van medicijnen...................................................................................... 4
Specifieke paraveterinaire handelingen volgens de regeling diergeneeskundigen ............... 5
Veterinair tuchtcollege ...................................................................................................................... 6
Maatregelen/regelgeving rondom veiligheid ................................................................................. 7
Heeft kennis van algemene anatomie en fysiologie ........................................................................ 8
Anatomie en fysiologie locomotieapparaat ................................................................................... 8
Anatomie en fysiologie spijsvertering .......................................................................................... 13
Anatomie en fysiologie zenuwstelsel ........................................................................................... 21
Anatomie en fysiologie circulatieapparaat .................................................................................. 23
Anatomie en fysiologie voortplantingsorganen .......................................................................... 26
Heeft kennis van voortplanting van dieren...................................................................................... 28
Proces en gedragskenmerken ...................................................................................................... 28
Kenmerken bronstige dieren en naderende geboorte .............................................................. 30
Heeft kennis van geboorteproces .................................................................................................... 31
Afwijkingen en bijbehorende acties ............................................................................................. 31
Geboorte voorbereiden en nazorg ............................................................................................... 32
Heeft kennis van het socialisatieproces .......................................................................................... 34
Ontwikkelingsfasen hond............................................................................................................... 34
Ontwikkelingsfasen kat .................................................................................................................. 35
Ontwikkelingsfasen konijn ............................................................................................................. 36
Heeft gespecialiseerde kennis van diergedrag .............................................................................. 37
Vijf vrijheden .................................................................................................................................... 37
Welfare Quality ................................................................................................................................ 37
Heeft kennis van diergezondheid: meldingplichtige ziektes en bijbehorende acties,
entingsschema’s, afwijkingen en zoönosen ................................................................................... 38
Meldingplichtige ziektes ................................................................................................................. 38
Vaccinaties ....................................................................................................................................... 40
Bestrijdingsprogramma’s van rund en varken ............................................................................ 42
Zoönosen gezelschapsdieren ....................................................................................................... 43
Zoönosen landbouwhuisdieren..................................................................................................... 46
Zoönosen vogels............................................................................................................................. 47
Heeft kennis van microbiologische hygiëne ................................................................................... 48
Inzicht in hygiëne ruimtes .............................................................................................................. 48
Heeft brede kennis van dierziektes en aandoeningen .................................................................. 49
Algemene pathologie en de Latijnse benamingen .................................................................... 49
2
, Algemene ziektesymptomen ......................................................................................................... 50
Veelvoorkomende ziektes ............................................................................................................. 52
Bewegingsstelsel ........................................................................................................................ 52
Digestie......................................................................................................................................... 54
Zenuwstelsel................................................................................................................................ 56
Respiratie en circulatie............................................................................................................... 57
Urinewegen .................................................................................................................................. 59
Voortplanting................................................................................................................................ 60
Endocrien ..................................................................................................................................... 61
Zintuigen....................................................................................................................................... 62
Infectieuze ziektes (hond, kat, konijn en paard) ........................................................................ 63
Endoparasieten hond, kat en paard............................................................................................. 66
Ectoparasieten hond, kat, cavia en konijn .................................................................................. 69
Veel voorkomende gedragsproblemen bij hond en kat ............................................................ 72
Heeft kennis van EHBO bij dieren ................................................................................................... 73
Handelen bij spoedgevallen .......................................................................................................... 73
Spoedgevallen herkennen............................................................................................................. 80
Heeft brede kennis van voedingsleer/dieetvoeding ...................................................................... 81
Samenstelling (weende-analyse) ................................................................................................. 81
Voedingsstoffen tekort / overmaat................................................................................................ 82
Eigenschappen (veterinaire) (dieet)voeding............................................................................... 83
Heeft kennis van anesthesie, werking en toepassing ................................................................... 86
Anesthesie algemeen..................................................................................................................... 86
Methodes ......................................................................................................................................... 88
Systemen ......................................................................................................................................... 89
Monitoringsapparatuur ................................................................................................................... 90
Heeft kennis van arbo en veiligheid ................................................................................................. 91
Röntgen ............................................................................................................................................ 91
3
,Heeft kennis van branche specifieke wet- en regelgeving
Kanalisatie en registratie van medicijnen
Kanalisatie = wie het diergeneesmiddel bij het dier mag toedienen.
Het principe van de kanalisatiewet is dat alle middelen vrij te verhandelen zijn, behalve
degene die zonder tussenkomst van dierenarts gevaar opleveren voor gezondheid.
UDD Uitsluitend door dierenarts toe te dienen
UDA Uitsluitend door dierenarts/apotheker af te leveren, toedienen door
dierverzorger
URA Uitsluitend op recept van dierenarts, af te leveren door een andere
dierenarts/humane apotheker/erkende handelaar, toedienen door
dierverzorger
VRIJ Geen speciale regels
Registratie
De voorwaarden van de registratiewet:
- Het diergeneesmiddel moet de gestelde werking hebben
- Het diergeneesmiddel mag geen gevaar opleveren voor de gezondheid van de mens
- Het diergeneesmiddel mag niet schadelijk zijn voor het milieu
- Het diergeneesmiddel mag niet schadelijk zijn voor de gezondheid van dieren
Diergeneesmiddelen zijn herkenbaar aan:
- Registratienummer (REG NL nummer)
- Vermelding ‘diergeneesmiddel’
- Vastgesteld bij registratie
o Diersoort
o Ziekte
o Dosering en toedieningswijze
o Duur
- Kanalisatiestatus
4
,Specifieke paraveterinaire handelingen volgens de regeling diergeneeskundigen
Onder leiding van een dierenarts:
Voorwaarde dat:
- De dierenarts hiertoe opdracht heeft gegeven
- De dierenarts direct lijfelijk aanwezig is
- De dierenarts direct kan ingrijpen
Op aanwijzing / onder controle van een dierenarts:
Voorwaarde dat:
- De dierenarts altijd kan worden geraadpleegd
- De dierenarts zowel de handelingen als het dier controleert achteraf
Onder leiding van een dierenarts - Toedienen van antibiotica voor het
dier
- Hulpverlening met betrekking tot de
geboorte van een dier
- Het toepassen van een algehele of
plaatselijke verdoving bij een dier
Op aanwijzing / onder controle van een - Laboratoriumonderzoek uitvoeren en
dierenarts resultaten registreren en
interpreteren
- Gebit reinigen
- Röntgenfoto maken
- Infuus aanleggen
- Bloedafname
- Eerste hulp verlenen en uitvoeren
spoedonderzoek bij spoed patiënten
Wat mag NIET - Tanden en kiezen trekken bij dieren
tijdens een gebitsbehandeling
- Een recept of herhaalrecept
uitschrijven
- UDA middelen meegeven zonder
tussenkomst (consult) van een
dierenarts
- Hechten van een wond
5
,Veterinair tuchtcollege
Je komt bij het veterinair tuchtcollege terecht als er een klacht ingediend wordt over jou,
alleen door direct belanghebbende: eigenaar of klachtambtenaar (NVWA).
Ze behandelen klachten zoals:
- Stellen van verkeerde diagnose
- Verrichten van onvoldoende onderzoek
- Niet of te laat doorverwijzen specialist
- Slechte patiëntenadministratie
- Slechte overdracht onderling
- Slechte bereikbaarheid / waarneming
- Geen of slechte informatie over behandeling
- Problemen bij euthanasie
- Officiële papieren incorrect
- Ruwe omgang met dieren
Dus NIET over:
- Rekening
- Zak voer die een huisdier niet lust
- Kapot product
Meestal is het de dierenarts die aangeklaagd wordt, maar het kan ook de paraveterinair zijn
wanneer deze verantwoordelijk was voor de handelingen en ingeschreven staat in het
diergeneeskunde register.
Tegen de praktijk zelf kan er geen klacht worden ingediend.
De maatregelen kunnen zijn:
- Waarschuwing
- Berisping of geldboete
- Gehele of gedeelte schorsing van max. één jaar
- Gehele of gedeelte ontzegging
6
, Maatregelen/regelgeving rondom veiligheid
Besluit houders van dieren
Het besluit houders van dieren stelt dat wie bedrijfsmatig werkt met dieren, een erkend
bewijs van vakbekwaamheid moet hebben dat gericht is op de diergroep waar mee gewerkt
wordt.
Omgaan met agressieve dieren
Agressief gedrag is vaak gedragsuiting die geactiveerd wordt door een
overlevingsmechanisme. Opwinding en stress spelen een belangrijke rol bij dit gedrag.
Pijn of anticipatie op pijn kan ook zorgen voor plotselinge agressie.
Angst is de meest voorkomende onderliggende oorzaak van agressie.
Wanneer de situatie toch te gevaarlijk wordt voor mens en dier, moet er soms gebruikt
gemaakt worden van een muilkorf, snuitje, handdoek, kattentasje of dwangkooi.
Straf het dier nooit!
Omgaan met giftige stoffen
Anesthesiegas, Euthasol, bestrijdingsmiddelen en andere middelen uit de gifkast.
Op giftige stoffen staat op het etiket dat het in de gifkast bewaard moet worden, de gifkast
moet wanden en deuren hebben die een brandvertragende werking hebben, de ruimte moet
goed ventileerbaar zijn en de schappen van de kast moeten opstaande randen hebben,
zodat de inhoud van kapotte verpakkingen de kast niet uit kunnen komen.
Op het etiket van de giftige stof staat of het giftig, schadelijk, irriterend, oxiderend, bijtend,
licht ontvlambaar of ontplofbaar is.
Soms dien je persoonlijke bescherming te dragen, zoals handschoenen, beschermende
kleding en adembescherming.
Niet roken, drinken of eten op de werkplek.
Arbowetgeving regels die voor alle werknemers gelden, ook paraveterinairen:
Hier kun je de wet- en regelgeving vinden over:
- Werktijden
- Pauze
- Werken met gevaarlijke stoffen
- Tillen/houding/fysieke belasting
- Werken tijdens (mogelijke) zwangerschap
CAO
Hier kun je de wet- en regelgeving vinden over:
- Verlof
- Deelname aan diensten
7
KENNISEXAMEN
PARAVETERINAIR
2025/2026
Anna-Lin van Meerten
1
,Heeft kennis van branche specifieke wet- en regelgeving ............................................................. 4
Kanalisatie en registratie van medicijnen...................................................................................... 4
Specifieke paraveterinaire handelingen volgens de regeling diergeneeskundigen ............... 5
Veterinair tuchtcollege ...................................................................................................................... 6
Maatregelen/regelgeving rondom veiligheid ................................................................................. 7
Heeft kennis van algemene anatomie en fysiologie ........................................................................ 8
Anatomie en fysiologie locomotieapparaat ................................................................................... 8
Anatomie en fysiologie spijsvertering .......................................................................................... 13
Anatomie en fysiologie zenuwstelsel ........................................................................................... 21
Anatomie en fysiologie circulatieapparaat .................................................................................. 23
Anatomie en fysiologie voortplantingsorganen .......................................................................... 26
Heeft kennis van voortplanting van dieren...................................................................................... 28
Proces en gedragskenmerken ...................................................................................................... 28
Kenmerken bronstige dieren en naderende geboorte .............................................................. 30
Heeft kennis van geboorteproces .................................................................................................... 31
Afwijkingen en bijbehorende acties ............................................................................................. 31
Geboorte voorbereiden en nazorg ............................................................................................... 32
Heeft kennis van het socialisatieproces .......................................................................................... 34
Ontwikkelingsfasen hond............................................................................................................... 34
Ontwikkelingsfasen kat .................................................................................................................. 35
Ontwikkelingsfasen konijn ............................................................................................................. 36
Heeft gespecialiseerde kennis van diergedrag .............................................................................. 37
Vijf vrijheden .................................................................................................................................... 37
Welfare Quality ................................................................................................................................ 37
Heeft kennis van diergezondheid: meldingplichtige ziektes en bijbehorende acties,
entingsschema’s, afwijkingen en zoönosen ................................................................................... 38
Meldingplichtige ziektes ................................................................................................................. 38
Vaccinaties ....................................................................................................................................... 40
Bestrijdingsprogramma’s van rund en varken ............................................................................ 42
Zoönosen gezelschapsdieren ....................................................................................................... 43
Zoönosen landbouwhuisdieren..................................................................................................... 46
Zoönosen vogels............................................................................................................................. 47
Heeft kennis van microbiologische hygiëne ................................................................................... 48
Inzicht in hygiëne ruimtes .............................................................................................................. 48
Heeft brede kennis van dierziektes en aandoeningen .................................................................. 49
Algemene pathologie en de Latijnse benamingen .................................................................... 49
2
, Algemene ziektesymptomen ......................................................................................................... 50
Veelvoorkomende ziektes ............................................................................................................. 52
Bewegingsstelsel ........................................................................................................................ 52
Digestie......................................................................................................................................... 54
Zenuwstelsel................................................................................................................................ 56
Respiratie en circulatie............................................................................................................... 57
Urinewegen .................................................................................................................................. 59
Voortplanting................................................................................................................................ 60
Endocrien ..................................................................................................................................... 61
Zintuigen....................................................................................................................................... 62
Infectieuze ziektes (hond, kat, konijn en paard) ........................................................................ 63
Endoparasieten hond, kat en paard............................................................................................. 66
Ectoparasieten hond, kat, cavia en konijn .................................................................................. 69
Veel voorkomende gedragsproblemen bij hond en kat ............................................................ 72
Heeft kennis van EHBO bij dieren ................................................................................................... 73
Handelen bij spoedgevallen .......................................................................................................... 73
Spoedgevallen herkennen............................................................................................................. 80
Heeft brede kennis van voedingsleer/dieetvoeding ...................................................................... 81
Samenstelling (weende-analyse) ................................................................................................. 81
Voedingsstoffen tekort / overmaat................................................................................................ 82
Eigenschappen (veterinaire) (dieet)voeding............................................................................... 83
Heeft kennis van anesthesie, werking en toepassing ................................................................... 86
Anesthesie algemeen..................................................................................................................... 86
Methodes ......................................................................................................................................... 88
Systemen ......................................................................................................................................... 89
Monitoringsapparatuur ................................................................................................................... 90
Heeft kennis van arbo en veiligheid ................................................................................................. 91
Röntgen ............................................................................................................................................ 91
3
,Heeft kennis van branche specifieke wet- en regelgeving
Kanalisatie en registratie van medicijnen
Kanalisatie = wie het diergeneesmiddel bij het dier mag toedienen.
Het principe van de kanalisatiewet is dat alle middelen vrij te verhandelen zijn, behalve
degene die zonder tussenkomst van dierenarts gevaar opleveren voor gezondheid.
UDD Uitsluitend door dierenarts toe te dienen
UDA Uitsluitend door dierenarts/apotheker af te leveren, toedienen door
dierverzorger
URA Uitsluitend op recept van dierenarts, af te leveren door een andere
dierenarts/humane apotheker/erkende handelaar, toedienen door
dierverzorger
VRIJ Geen speciale regels
Registratie
De voorwaarden van de registratiewet:
- Het diergeneesmiddel moet de gestelde werking hebben
- Het diergeneesmiddel mag geen gevaar opleveren voor de gezondheid van de mens
- Het diergeneesmiddel mag niet schadelijk zijn voor het milieu
- Het diergeneesmiddel mag niet schadelijk zijn voor de gezondheid van dieren
Diergeneesmiddelen zijn herkenbaar aan:
- Registratienummer (REG NL nummer)
- Vermelding ‘diergeneesmiddel’
- Vastgesteld bij registratie
o Diersoort
o Ziekte
o Dosering en toedieningswijze
o Duur
- Kanalisatiestatus
4
,Specifieke paraveterinaire handelingen volgens de regeling diergeneeskundigen
Onder leiding van een dierenarts:
Voorwaarde dat:
- De dierenarts hiertoe opdracht heeft gegeven
- De dierenarts direct lijfelijk aanwezig is
- De dierenarts direct kan ingrijpen
Op aanwijzing / onder controle van een dierenarts:
Voorwaarde dat:
- De dierenarts altijd kan worden geraadpleegd
- De dierenarts zowel de handelingen als het dier controleert achteraf
Onder leiding van een dierenarts - Toedienen van antibiotica voor het
dier
- Hulpverlening met betrekking tot de
geboorte van een dier
- Het toepassen van een algehele of
plaatselijke verdoving bij een dier
Op aanwijzing / onder controle van een - Laboratoriumonderzoek uitvoeren en
dierenarts resultaten registreren en
interpreteren
- Gebit reinigen
- Röntgenfoto maken
- Infuus aanleggen
- Bloedafname
- Eerste hulp verlenen en uitvoeren
spoedonderzoek bij spoed patiënten
Wat mag NIET - Tanden en kiezen trekken bij dieren
tijdens een gebitsbehandeling
- Een recept of herhaalrecept
uitschrijven
- UDA middelen meegeven zonder
tussenkomst (consult) van een
dierenarts
- Hechten van een wond
5
,Veterinair tuchtcollege
Je komt bij het veterinair tuchtcollege terecht als er een klacht ingediend wordt over jou,
alleen door direct belanghebbende: eigenaar of klachtambtenaar (NVWA).
Ze behandelen klachten zoals:
- Stellen van verkeerde diagnose
- Verrichten van onvoldoende onderzoek
- Niet of te laat doorverwijzen specialist
- Slechte patiëntenadministratie
- Slechte overdracht onderling
- Slechte bereikbaarheid / waarneming
- Geen of slechte informatie over behandeling
- Problemen bij euthanasie
- Officiële papieren incorrect
- Ruwe omgang met dieren
Dus NIET over:
- Rekening
- Zak voer die een huisdier niet lust
- Kapot product
Meestal is het de dierenarts die aangeklaagd wordt, maar het kan ook de paraveterinair zijn
wanneer deze verantwoordelijk was voor de handelingen en ingeschreven staat in het
diergeneeskunde register.
Tegen de praktijk zelf kan er geen klacht worden ingediend.
De maatregelen kunnen zijn:
- Waarschuwing
- Berisping of geldboete
- Gehele of gedeelte schorsing van max. één jaar
- Gehele of gedeelte ontzegging
6
, Maatregelen/regelgeving rondom veiligheid
Besluit houders van dieren
Het besluit houders van dieren stelt dat wie bedrijfsmatig werkt met dieren, een erkend
bewijs van vakbekwaamheid moet hebben dat gericht is op de diergroep waar mee gewerkt
wordt.
Omgaan met agressieve dieren
Agressief gedrag is vaak gedragsuiting die geactiveerd wordt door een
overlevingsmechanisme. Opwinding en stress spelen een belangrijke rol bij dit gedrag.
Pijn of anticipatie op pijn kan ook zorgen voor plotselinge agressie.
Angst is de meest voorkomende onderliggende oorzaak van agressie.
Wanneer de situatie toch te gevaarlijk wordt voor mens en dier, moet er soms gebruikt
gemaakt worden van een muilkorf, snuitje, handdoek, kattentasje of dwangkooi.
Straf het dier nooit!
Omgaan met giftige stoffen
Anesthesiegas, Euthasol, bestrijdingsmiddelen en andere middelen uit de gifkast.
Op giftige stoffen staat op het etiket dat het in de gifkast bewaard moet worden, de gifkast
moet wanden en deuren hebben die een brandvertragende werking hebben, de ruimte moet
goed ventileerbaar zijn en de schappen van de kast moeten opstaande randen hebben,
zodat de inhoud van kapotte verpakkingen de kast niet uit kunnen komen.
Op het etiket van de giftige stof staat of het giftig, schadelijk, irriterend, oxiderend, bijtend,
licht ontvlambaar of ontplofbaar is.
Soms dien je persoonlijke bescherming te dragen, zoals handschoenen, beschermende
kleding en adembescherming.
Niet roken, drinken of eten op de werkplek.
Arbowetgeving regels die voor alle werknemers gelden, ook paraveterinairen:
Hier kun je de wet- en regelgeving vinden over:
- Werktijden
- Pauze
- Werken met gevaarlijke stoffen
- Tillen/houding/fysieke belasting
- Werken tijdens (mogelijke) zwangerschap
CAO
Hier kun je de wet- en regelgeving vinden over:
- Verlof
- Deelname aan diensten
7
