Individuele paper FiA week 2.1 en 2.2
WETENSCHAP IN DE
MAATSCHAPPIJ
14-12-2020
Gezondheidswetenschappen (richting geestelijke
gezondheid)
, 2.1 – Uit de ivoren toren. Wetenschap als mensenwerk.
Vraag 1: De filosofen van de Wiener Kreis en Karl Popper formuleerden elk een ander
demarcatie-criterium voor wetenschap. Geef uitleg over het demarcatiecriterium van één
van beide theorieën en beargumenteer met gebruik van Kuhn óf Latour en met een
bespreking de film ‘Dallas Buyers Club, dat wetenschap in de praktijk anders werkt.
Carl Popper zag falsificatie als het demarcatiecriterium voor wetenschap. Volgens hem kon
men iets pas echt wetenschappelijk noemen als het falsifieerbaar is (Koningsveld, 2010). Hij
bedoelde hiermee dat een theorie of geheel van samenhangende theorieën pas echt als
wetenschappelijk kan worden gezien als er een experiment bedacht kan worden die de
theorie ontkracht.
In de praktijk werkt wetenschap echter anders. Volgens Amerikaanse filosoof Thomas Kuhn
kan het verloop van wetenschap worden uitgelegd met paradigma’s. Een paradigma is een
samenhangend geheel van ideeën en theorieën over een bepaald onderwerp. Een voorbeeld
van een paradigma is het ronde aarde paradigma. Dit paradigma is onderbouwd door
verschillende theorieën en ideeën en vice versa zijn er veel theorieën en ideeën gebaseerd
op het feit dat de aarde rond is. Dit alles gecombineerd is een paradigma. Volgens Kuhn
verloopt de ontwikkeling van wetenschap via paradigmaverschuivingen. Er is altijd een
paradigma over een bepaald onderwerp. Dit paradigma is sterk en zal niet zomaar worden
verstoten. Er kunnen wel kleine onregelmatigheden voorkomen die niet helemaal kloppen in
het paradigma, die worden anomalieën genoemd. Een anomalie zorgt niet meteen dat het
paradigma in elkaar stort. Er kunnen zich zelfs meerdere anomalieën voordoen, zonder dat
het paradigma meteen aan de kant wordt geschoven. Een paradigma verdwijnt pas als er
een heel nieuw paradigma voor in de plaats komt. Er wordt dan steeds meer bewijs
gevonden voor het nieuwe paradigma, wat het oude paradigma tegenspreekt (Kuhn, 1970).
Een paradigmawisseling die heeft plaatsgevonden is bijvoorbeeld de verschuiving van het
paradigma dat de aarde plat was, naar het paradigma van een ronde aarde. Volgens Popper
moet een theorie meteen worden verworpen als deze gefalsifieerd is, maar volgens Kuhn is
één falsificatie, of ook wel anomalie, geen reden om het hele paradigma te verwerpen.
Ook door de film Dallas Buyers Club (Vallée, 2013), gebaseerd op een waargebeurd verhaal,
wordt duidelijk dat wetenschap in werkelijkheid anders is dan Popper zegt. De film gaat over
Ron Woodroof, een Amerikaanse cowboy die wordt gediagnostiseerd met Aids in de jaren
80. Hij krijgt van zijn artsen te horen dat hij nog maar 30 dagen te leven heeft. Het
geneesmiddel dat op dat moment voor Aidspatiënten wordt gebruikt en is goedgekeurd
door de Food and Drugs Administration (FDA) is AZT. Het lukt Woodroof om behandeld te
worden met dit geneesmiddel, maar door gebruik hiervan wordt zijn gezondheid alleen maar
slechter. Uiteindelijk vertrekt hij naar Mexico om op zoek te gaan naar andere medicatie
voor zijn ziekte. Hij vindt daar een dokter die experimenteert met een alternatief
geneesmiddel, dat een cocktail is van vitaminen en proteïnen. Dit geneesmiddel blijkt zeer
effectief te zijn, maar is nog niet goedgekeurd door de FDA en mag dus niet door
Amerikaanse ziekenhuizen gebruikt worden. De FDA weet inmiddels dat de AZT schadelijk is
voor de gezondheid en er zijn zelfs onderzoeken in Frankrijk gedaan die dit bewijzen. Toch
blijven ze dit aanbevelen als geneesmiddel voor Aidspatiënten in ziekenhuizen. Volgens het
WETENSCHAP IN DE
MAATSCHAPPIJ
14-12-2020
Gezondheidswetenschappen (richting geestelijke
gezondheid)
, 2.1 – Uit de ivoren toren. Wetenschap als mensenwerk.
Vraag 1: De filosofen van de Wiener Kreis en Karl Popper formuleerden elk een ander
demarcatie-criterium voor wetenschap. Geef uitleg over het demarcatiecriterium van één
van beide theorieën en beargumenteer met gebruik van Kuhn óf Latour en met een
bespreking de film ‘Dallas Buyers Club, dat wetenschap in de praktijk anders werkt.
Carl Popper zag falsificatie als het demarcatiecriterium voor wetenschap. Volgens hem kon
men iets pas echt wetenschappelijk noemen als het falsifieerbaar is (Koningsveld, 2010). Hij
bedoelde hiermee dat een theorie of geheel van samenhangende theorieën pas echt als
wetenschappelijk kan worden gezien als er een experiment bedacht kan worden die de
theorie ontkracht.
In de praktijk werkt wetenschap echter anders. Volgens Amerikaanse filosoof Thomas Kuhn
kan het verloop van wetenschap worden uitgelegd met paradigma’s. Een paradigma is een
samenhangend geheel van ideeën en theorieën over een bepaald onderwerp. Een voorbeeld
van een paradigma is het ronde aarde paradigma. Dit paradigma is onderbouwd door
verschillende theorieën en ideeën en vice versa zijn er veel theorieën en ideeën gebaseerd
op het feit dat de aarde rond is. Dit alles gecombineerd is een paradigma. Volgens Kuhn
verloopt de ontwikkeling van wetenschap via paradigmaverschuivingen. Er is altijd een
paradigma over een bepaald onderwerp. Dit paradigma is sterk en zal niet zomaar worden
verstoten. Er kunnen wel kleine onregelmatigheden voorkomen die niet helemaal kloppen in
het paradigma, die worden anomalieën genoemd. Een anomalie zorgt niet meteen dat het
paradigma in elkaar stort. Er kunnen zich zelfs meerdere anomalieën voordoen, zonder dat
het paradigma meteen aan de kant wordt geschoven. Een paradigma verdwijnt pas als er
een heel nieuw paradigma voor in de plaats komt. Er wordt dan steeds meer bewijs
gevonden voor het nieuwe paradigma, wat het oude paradigma tegenspreekt (Kuhn, 1970).
Een paradigmawisseling die heeft plaatsgevonden is bijvoorbeeld de verschuiving van het
paradigma dat de aarde plat was, naar het paradigma van een ronde aarde. Volgens Popper
moet een theorie meteen worden verworpen als deze gefalsifieerd is, maar volgens Kuhn is
één falsificatie, of ook wel anomalie, geen reden om het hele paradigma te verwerpen.
Ook door de film Dallas Buyers Club (Vallée, 2013), gebaseerd op een waargebeurd verhaal,
wordt duidelijk dat wetenschap in werkelijkheid anders is dan Popper zegt. De film gaat over
Ron Woodroof, een Amerikaanse cowboy die wordt gediagnostiseerd met Aids in de jaren
80. Hij krijgt van zijn artsen te horen dat hij nog maar 30 dagen te leven heeft. Het
geneesmiddel dat op dat moment voor Aidspatiënten wordt gebruikt en is goedgekeurd
door de Food and Drugs Administration (FDA) is AZT. Het lukt Woodroof om behandeld te
worden met dit geneesmiddel, maar door gebruik hiervan wordt zijn gezondheid alleen maar
slechter. Uiteindelijk vertrekt hij naar Mexico om op zoek te gaan naar andere medicatie
voor zijn ziekte. Hij vindt daar een dokter die experimenteert met een alternatief
geneesmiddel, dat een cocktail is van vitaminen en proteïnen. Dit geneesmiddel blijkt zeer
effectief te zijn, maar is nog niet goedgekeurd door de FDA en mag dus niet door
Amerikaanse ziekenhuizen gebruikt worden. De FDA weet inmiddels dat de AZT schadelijk is
voor de gezondheid en er zijn zelfs onderzoeken in Frankrijk gedaan die dit bewijzen. Toch
blijven ze dit aanbevelen als geneesmiddel voor Aidspatiënten in ziekenhuizen. Volgens het
