Opdracht D: Inleiding
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Naam: Charlotte Temminck
Studentnummer:
Cursus: PB0712 Literatuurstudie
Begeleider:
Inleverdatum: 1 oktober 2025
Aantal woorden: 1619 woorden
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
1
, zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Op oudere leeftijd kunnen veranderingen zoals het verlies van dierbaren, werk of gezondheid
gevoelens van eenzaamheid en verlies van zingeving met zich meebrengen. Eenzaamheid vormt in
Nederland een groeiend probleem. Van alle 75-plussers voelt 54% zich eenzaam en vanaf deze leeftijd
neemt het percentage eenzamen toe (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], geciteerd in VZinfo,
2022). Dit is zorgwekkend, want eenzame mensen hebben een grotere kans op lichamelijke
aandoeningen zoals hart- en vaatziekten of een beroerte (Hanlon et al., 2024). Daarnaast kampen zij
vaker met mentale problemen, zoals depressies en angststoornissen (Nuyen et al., 2019). Ook voor
de samenleving heeft dit gevolgen, omdat eenzaamheid samenhangt met hogere zorgkosten en
daarmee ook een grotere druk op de zorg legt (van Amelsfoort, 2020).
Eenzaamheid ontstaat door een gemis aan verbinding, terwijl sociale verbondenheid juist het gevoel
van contact, steun en erbij horen in sociale relaties betekent (Lee & Robbins, 1995). Door steun van
familie en vrienden of het doen van vrijwilligerswerk. Wederkerigheid in relaties en het iets
terugdoen voor je omgeving versterken deze sociale verbondenheid en geven mensen het gevoel dat
ze betekenisvol zijn (Bruggencate, 2018). Verbinding met anderen draagt bij aan zingeving doordat
mensen zich nuttig en betekenisvol voelen.
Zingeving gaat namelijk over in hoeverre mensen hun leven begrijpen, er betekenis aan toekennen en
het gevoel hebben een doel in hun leven te hebben en iets bij te dragen aan de samenleving (Steger,
2009). Van de 65-plussers heeft 74% het gevoel iets bij te dragen aan de samenleving, maar dit
percentage neemt af bij de 75-plussers, van wie slechts 68% dit gevoel ervaart (CBS, 2022). In een
samenleving die geleidelijk vergrijst (CBS, 2025), waar steeds meer mensen langer thuis blijven
wonen (CBS, 2023) en waarin individualisering samengaat met een toenemend gevoel van
eenzaamheid onder mensen (van de Maat et al., 2013), worden sociale verbondenheid en zingeving
steeds belangrijker. Het is daarom van belang om te onderzoeken hoe ouderen zingeving en sociale
verbondenheid kunnen ervaren. Vrijwilligerswerk wordt in dit verband onderzocht omdat het
2
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Naam: Charlotte Temminck
Studentnummer:
Cursus: PB0712 Literatuurstudie
Begeleider:
Inleverdatum: 1 oktober 2025
Aantal woorden: 1619 woorden
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
1
, zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Op oudere leeftijd kunnen veranderingen zoals het verlies van dierbaren, werk of gezondheid
gevoelens van eenzaamheid en verlies van zingeving met zich meebrengen. Eenzaamheid vormt in
Nederland een groeiend probleem. Van alle 75-plussers voelt 54% zich eenzaam en vanaf deze leeftijd
neemt het percentage eenzamen toe (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], geciteerd in VZinfo,
2022). Dit is zorgwekkend, want eenzame mensen hebben een grotere kans op lichamelijke
aandoeningen zoals hart- en vaatziekten of een beroerte (Hanlon et al., 2024). Daarnaast kampen zij
vaker met mentale problemen, zoals depressies en angststoornissen (Nuyen et al., 2019). Ook voor
de samenleving heeft dit gevolgen, omdat eenzaamheid samenhangt met hogere zorgkosten en
daarmee ook een grotere druk op de zorg legt (van Amelsfoort, 2020).
Eenzaamheid ontstaat door een gemis aan verbinding, terwijl sociale verbondenheid juist het gevoel
van contact, steun en erbij horen in sociale relaties betekent (Lee & Robbins, 1995). Door steun van
familie en vrienden of het doen van vrijwilligerswerk. Wederkerigheid in relaties en het iets
terugdoen voor je omgeving versterken deze sociale verbondenheid en geven mensen het gevoel dat
ze betekenisvol zijn (Bruggencate, 2018). Verbinding met anderen draagt bij aan zingeving doordat
mensen zich nuttig en betekenisvol voelen.
Zingeving gaat namelijk over in hoeverre mensen hun leven begrijpen, er betekenis aan toekennen en
het gevoel hebben een doel in hun leven te hebben en iets bij te dragen aan de samenleving (Steger,
2009). Van de 65-plussers heeft 74% het gevoel iets bij te dragen aan de samenleving, maar dit
percentage neemt af bij de 75-plussers, van wie slechts 68% dit gevoel ervaart (CBS, 2022). In een
samenleving die geleidelijk vergrijst (CBS, 2025), waar steeds meer mensen langer thuis blijven
wonen (CBS, 2023) en waarin individualisering samengaat met een toenemend gevoel van
eenzaamheid onder mensen (van de Maat et al., 2013), worden sociale verbondenheid en zingeving
steeds belangrijker. Het is daarom van belang om te onderzoeken hoe ouderen zingeving en sociale
verbondenheid kunnen ervaren. Vrijwilligerswerk wordt in dit verband onderzocht omdat het
2
