KENNISMATRIX
2025/2026
Paraveterinair/dierenartsassistente
9 FEBRUARI 2026
YUVERTA MBO DEN BOSCH
Uitgewerkt vanuit kennismatrix vanaf cohort 2022
,VOORWOORD
Deze samenvatting is samengesteld door Iris van den Brand en is gebaseerd op de lesstof en de
verplichte literatuur van de opleiding. Daarnaast is gebruikgemaakt van aanvullende informatie
afkomstig van het internet; deze bronnen zijn zorgvuldig geselecteerd.
De inhoud van deze samenvatting is bedoeld als ondersteuning bij het volgen van de opleiding en
voor persoonlijk gebruik. Het is niet toegestaan deze samenvatting, geheel of gedeeltelijk, te
kopiëren, te verspreiden of op andere wijze te gebruiken zonder voorafgaand overleg en
toestemming van de auteur.
Bij voorbaat dank voor het respecteren van deze afspraken.
Succes! En veel plezier met leren.
1
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Heeft gespecialiseerde kennis van anatomie en fysiologie van dieren; bewegingsapparaat,
spijsvertering, zenuwstelsel, circulatieapparaat, plaats en functie organen, voorplantingsorganen....5
Algemeen (bewegingsapparaat, spijsverteringsstelsel, zenuwstelsel, circulatieapparaat);...............5
Toevoeging rund, schaap en geit;......................................................................................................9
Voorplanting (Gebaseerd op hond + kat);........................................................................................10
2. + 3. Heeft gespecialiseerde kennis van voortplanting van dieren; proces en gedragskenmerken +
kan gedrag herkennen van bronstige dieren en naderende geboorte................................................12
Hond;...............................................................................................................................................12
Kat;..................................................................................................................................................13
Konijn;..............................................................................................................................................13
Cavia;...............................................................................................................................................14
Fret;.................................................................................................................................................15
Rund;...............................................................................................................................................15
Paard;..............................................................................................................................................16
Schaap;............................................................................................................................................17
Geit;.................................................................................................................................................17
Varken;............................................................................................................................................18
4. + 5. + 6. Heeft basiskennis van geboorteproces + heeft kennis van geboorteproces; afwijkingen en
bijbehorende acties + kan de geboorte van dieren voorbereiden en erbij assisteren (afhankelijk van
beroepscontext)..................................................................................................................................19
Hond;...............................................................................................................................................19
Kat;..................................................................................................................................................20
Algemeen (Gebaseerd op hond en kat);..........................................................................................20
Konijn;..............................................................................................................................................27
Cavia;...............................................................................................................................................27
Fret;.................................................................................................................................................27
Rund;...............................................................................................................................................27
Paard;..............................................................................................................................................27
Schaap;............................................................................................................................................28
Geit;.................................................................................................................................................28
Varken;............................................................................................................................................28
7. + 8. + 9. Heeft kennis van het socialisatieproces + heeft basiskennis van het socialiseren van dieren
+ kan dieren socialiseren en/of trainen afhankelijk van diersoort en gebruiksdoel............................29
Hond;...............................................................................................................................................29
2
, Kat;..................................................................................................................................................30
Konijn;..............................................................................................................................................31
10. Heeft gespecialiseerde kennis van diergedrag; afwijkingen, relaties tussen natuurlijk gedrag en
afwijkingen, trainingsmogelijkheden van dieren.................................................................................32
Algemeen;........................................................................................................................................32
Hond;...............................................................................................................................................33
Kat;..................................................................................................................................................36
Konijn;..............................................................................................................................................38
Cavia; (Gedrag - De Grote Cavia: algemene en bijzondere informatie over cavia's, sd)...................39
Fret;.................................................................................................................................................42
Rund;...............................................................................................................................................43
Paard;..............................................................................................................................................45
Schaap;............................................................................................................................................46
Geit;.................................................................................................................................................47
Varken;............................................................................................................................................48
11. + 12. Heeft gespecialiseerde kennis van Arbo en veiligheid + heeft kennis van branche specifieke
wet- en regelgeving.............................................................................................................................49
13. Heeft gespecialiseerde kennis van hygiëne en zoönoses; besmettingsrisico’s..............................55
14. Kan maatregelen voor quarantaine en/of ziekenboeg nemen......................................................60
Quarantaine.....................................................................................................................................60
Ziekenboeg......................................................................................................................................61
Isolatie.............................................................................................................................................61
15. Heeft kennis van EHBO van dieren; spoedonderzoek en spoedprotocol.......................................61
Vergiftingstabel voor chocoladeopname bij honden.......................................................................74
16. Heeft brede kennis van voedingsleer/dieetvoeding; samenstelling (weende-analyse),
normaalwaarde en afwijkingen, werking speciale diëten bij speciale afwijkingen..............................74
Weende analyse;.............................................................................................................................74
Tekort of overmaat van de voedingsstoffen;...................................................................................77
Wetgeving van dieetvoeding;..........................................................................................................82
Voeding naar levensfase;.................................................................................................................83
Voeding voor de huid;......................................................................................................................83
Voeding voor de urinewegen;..........................................................................................................83
Voeding voor de nieren;..................................................................................................................84
Voeding voor het gebit;...................................................................................................................84
Voeding voor ondersteuning bij overgewicht;.................................................................................84
Voeding voor diabetes Mellitus;......................................................................................................84
3
2025/2026
Paraveterinair/dierenartsassistente
9 FEBRUARI 2026
YUVERTA MBO DEN BOSCH
Uitgewerkt vanuit kennismatrix vanaf cohort 2022
,VOORWOORD
Deze samenvatting is samengesteld door Iris van den Brand en is gebaseerd op de lesstof en de
verplichte literatuur van de opleiding. Daarnaast is gebruikgemaakt van aanvullende informatie
afkomstig van het internet; deze bronnen zijn zorgvuldig geselecteerd.
De inhoud van deze samenvatting is bedoeld als ondersteuning bij het volgen van de opleiding en
voor persoonlijk gebruik. Het is niet toegestaan deze samenvatting, geheel of gedeeltelijk, te
kopiëren, te verspreiden of op andere wijze te gebruiken zonder voorafgaand overleg en
toestemming van de auteur.
Bij voorbaat dank voor het respecteren van deze afspraken.
Succes! En veel plezier met leren.
1
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Heeft gespecialiseerde kennis van anatomie en fysiologie van dieren; bewegingsapparaat,
spijsvertering, zenuwstelsel, circulatieapparaat, plaats en functie organen, voorplantingsorganen....5
Algemeen (bewegingsapparaat, spijsverteringsstelsel, zenuwstelsel, circulatieapparaat);...............5
Toevoeging rund, schaap en geit;......................................................................................................9
Voorplanting (Gebaseerd op hond + kat);........................................................................................10
2. + 3. Heeft gespecialiseerde kennis van voortplanting van dieren; proces en gedragskenmerken +
kan gedrag herkennen van bronstige dieren en naderende geboorte................................................12
Hond;...............................................................................................................................................12
Kat;..................................................................................................................................................13
Konijn;..............................................................................................................................................13
Cavia;...............................................................................................................................................14
Fret;.................................................................................................................................................15
Rund;...............................................................................................................................................15
Paard;..............................................................................................................................................16
Schaap;............................................................................................................................................17
Geit;.................................................................................................................................................17
Varken;............................................................................................................................................18
4. + 5. + 6. Heeft basiskennis van geboorteproces + heeft kennis van geboorteproces; afwijkingen en
bijbehorende acties + kan de geboorte van dieren voorbereiden en erbij assisteren (afhankelijk van
beroepscontext)..................................................................................................................................19
Hond;...............................................................................................................................................19
Kat;..................................................................................................................................................20
Algemeen (Gebaseerd op hond en kat);..........................................................................................20
Konijn;..............................................................................................................................................27
Cavia;...............................................................................................................................................27
Fret;.................................................................................................................................................27
Rund;...............................................................................................................................................27
Paard;..............................................................................................................................................27
Schaap;............................................................................................................................................28
Geit;.................................................................................................................................................28
Varken;............................................................................................................................................28
7. + 8. + 9. Heeft kennis van het socialisatieproces + heeft basiskennis van het socialiseren van dieren
+ kan dieren socialiseren en/of trainen afhankelijk van diersoort en gebruiksdoel............................29
Hond;...............................................................................................................................................29
2
, Kat;..................................................................................................................................................30
Konijn;..............................................................................................................................................31
10. Heeft gespecialiseerde kennis van diergedrag; afwijkingen, relaties tussen natuurlijk gedrag en
afwijkingen, trainingsmogelijkheden van dieren.................................................................................32
Algemeen;........................................................................................................................................32
Hond;...............................................................................................................................................33
Kat;..................................................................................................................................................36
Konijn;..............................................................................................................................................38
Cavia; (Gedrag - De Grote Cavia: algemene en bijzondere informatie over cavia's, sd)...................39
Fret;.................................................................................................................................................42
Rund;...............................................................................................................................................43
Paard;..............................................................................................................................................45
Schaap;............................................................................................................................................46
Geit;.................................................................................................................................................47
Varken;............................................................................................................................................48
11. + 12. Heeft gespecialiseerde kennis van Arbo en veiligheid + heeft kennis van branche specifieke
wet- en regelgeving.............................................................................................................................49
13. Heeft gespecialiseerde kennis van hygiëne en zoönoses; besmettingsrisico’s..............................55
14. Kan maatregelen voor quarantaine en/of ziekenboeg nemen......................................................60
Quarantaine.....................................................................................................................................60
Ziekenboeg......................................................................................................................................61
Isolatie.............................................................................................................................................61
15. Heeft kennis van EHBO van dieren; spoedonderzoek en spoedprotocol.......................................61
Vergiftingstabel voor chocoladeopname bij honden.......................................................................74
16. Heeft brede kennis van voedingsleer/dieetvoeding; samenstelling (weende-analyse),
normaalwaarde en afwijkingen, werking speciale diëten bij speciale afwijkingen..............................74
Weende analyse;.............................................................................................................................74
Tekort of overmaat van de voedingsstoffen;...................................................................................77
Wetgeving van dieetvoeding;..........................................................................................................82
Voeding naar levensfase;.................................................................................................................83
Voeding voor de huid;......................................................................................................................83
Voeding voor de urinewegen;..........................................................................................................83
Voeding voor de nieren;..................................................................................................................84
Voeding voor het gebit;...................................................................................................................84
Voeding voor ondersteuning bij overgewicht;.................................................................................84
Voeding voor diabetes Mellitus;......................................................................................................84
3
