H1: Globalisering
Paragraaf 1: globalisering in centrum (semi)periferie
EEN ECONOMISCHE EN POLITIEKE DRIEDELING
- Het centrum: gebied dat in de wereld, in een land of in een regio de hoogste
welvaart en meeste politieke macht heeft
- De semiperiferie: groep landen die een tussenpositie innemen tussen
centrum en de periferie
- De periferie: gebied dat in de wereld, in een land of in een regio de laagste
welvaart en minste politieke macht heeft
Dit wordt ook wel wereldsysteem genoemd: driedeling van de landen in de
landen in de wereld in centrum, periferie en semiperiferie en de onderlinge
relaties tussen deze landengroepen
Binnen deze landen pakken de effecten van globalisering verschillend uit:
= Proces van mondiale integratie op het gebied van economie, politiek en
cultuur
EFFECTEN VAN GLOBALISERING
Economische effecten
- Centrumlanden hebben positieve economische effecten door globalisering
Goede infrastructuur, hoge kennisniveau, internationale bedrijven
Multinationale ondernemingen (mno’s) basis in zo’n land
Uitschuiving zorgt voor winsten: het proces van ruimtelijke verplaatsing
van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar nieuwe gebieden met aantrekkelijker
omstandigheden (zoals lage lonen)
Profiteren van daling van prijzen door productie in lagelonenlanden
- (Semi)periferie ook baat bij globalisering
Global shift zorgt voor investeringen banen: de verschuiving van het
economische zwaartepunt in de wereld
Vraag naar producten door hoge welvaart in centrumlanden, ook wel
spread-effecten genoemd:
= Positief effect voor de (semi)periferie als gevolg van de economische
ontwikkeling in het centrum
Ook backwash-effecten, want het centrum onttrekt grondstoffen, kapitaal
en mensen: negatief effect voor de (semi)periferie als gevolg van de
economische ontwikkeling in het centrum
Fragmentarische modernisering: ongelijke verdeling van technologische
vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen in een land dat
in ontwikkeling is
Regionale ongelijkheid neemt hierdoor toe: meetbare, onacceptabel grote
verschillen in welvaart en welzijn tussen gebieden
Niet iedereen profiteert van de positieven gevolgen van globalisering:
, - Sociale ongelijkheid: als onrechtvaardig en oneerlijk ervaren verschillen
tussen mensen, vaak gebaseerd op etniciteit, geloof, ras of sekse. Deze
ongelijkheid komt tot uiting in verschillen in welvaart en welzijn
Culturele effecten
- Door globalisering kan er diffusie ontstaan
= De ruimtelijke verspreiding van een verschijnsel van een gebied naar
nieuwe gebieden
- Westerse cultuur verspreidt het snelst, vooral de Amerikaanse cultuur
(amerikanisering)
Demografische effecten
- Globalisering zorgt voor welvaartstijgingen
Geboortecijfers en sterftecijfers dalen
- Globalisering invloed op migratiepatronen
- Regionale ongelijkheid stimuleert migratie
mensen trekken naar gebieden die zich economisch het sterkst ontwikkelen
Ecologische effecten
- Steeds meer productie en transporteren, CO2 neemt toe
- (semi)periferie landen soepele milieuwetgeving, goedkoop voor lokale
bedrijven en multinationals besparen milieumaatregelen: uitstootfilters en
afvalverwerking
REACTIES OP GLOBALISERING
- Centrum profiteert het meest van globalisering, want het zorgt voor goedkope
import. Daarentegen beschermen ze zich er ook tegen d.m.v. subsidies en
importheffingen
- Migranten: handig voor extra arbeidskrachten
- Migranten: kan zorgen voor werkeloosheid en te veel culturele verschillen
- Blokvorming = Het aangaan van samenwerkingsverbanden van een groep
landen om economische of politieke doelen te realiseren
(Semi)periferie tegenwicht bieden aan centrumlanden bij bijvoorbeeld
vrijhandel
- Anders-globalisten = Tegenstanders van de huidige manier van
globalisering. Anders-globalisten willen eerlijke wereldhandel (fair trade) en
eerlijke spelregels hiervoor (fair play). Ook stellen ze de milieuvervuiling aan
de kaak die met globalisering samenhangt
- Regionalisme = Het streven van mensen in een gebied naar een vorm van
politiek zelfbestuur
Paragraaf 1: globalisering in centrum (semi)periferie
EEN ECONOMISCHE EN POLITIEKE DRIEDELING
- Het centrum: gebied dat in de wereld, in een land of in een regio de hoogste
welvaart en meeste politieke macht heeft
- De semiperiferie: groep landen die een tussenpositie innemen tussen
centrum en de periferie
- De periferie: gebied dat in de wereld, in een land of in een regio de laagste
welvaart en minste politieke macht heeft
Dit wordt ook wel wereldsysteem genoemd: driedeling van de landen in de
landen in de wereld in centrum, periferie en semiperiferie en de onderlinge
relaties tussen deze landengroepen
Binnen deze landen pakken de effecten van globalisering verschillend uit:
= Proces van mondiale integratie op het gebied van economie, politiek en
cultuur
EFFECTEN VAN GLOBALISERING
Economische effecten
- Centrumlanden hebben positieve economische effecten door globalisering
Goede infrastructuur, hoge kennisniveau, internationale bedrijven
Multinationale ondernemingen (mno’s) basis in zo’n land
Uitschuiving zorgt voor winsten: het proces van ruimtelijke verplaatsing
van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar nieuwe gebieden met aantrekkelijker
omstandigheden (zoals lage lonen)
Profiteren van daling van prijzen door productie in lagelonenlanden
- (Semi)periferie ook baat bij globalisering
Global shift zorgt voor investeringen banen: de verschuiving van het
economische zwaartepunt in de wereld
Vraag naar producten door hoge welvaart in centrumlanden, ook wel
spread-effecten genoemd:
= Positief effect voor de (semi)periferie als gevolg van de economische
ontwikkeling in het centrum
Ook backwash-effecten, want het centrum onttrekt grondstoffen, kapitaal
en mensen: negatief effect voor de (semi)periferie als gevolg van de
economische ontwikkeling in het centrum
Fragmentarische modernisering: ongelijke verdeling van technologische
vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen in een land dat
in ontwikkeling is
Regionale ongelijkheid neemt hierdoor toe: meetbare, onacceptabel grote
verschillen in welvaart en welzijn tussen gebieden
Niet iedereen profiteert van de positieven gevolgen van globalisering:
, - Sociale ongelijkheid: als onrechtvaardig en oneerlijk ervaren verschillen
tussen mensen, vaak gebaseerd op etniciteit, geloof, ras of sekse. Deze
ongelijkheid komt tot uiting in verschillen in welvaart en welzijn
Culturele effecten
- Door globalisering kan er diffusie ontstaan
= De ruimtelijke verspreiding van een verschijnsel van een gebied naar
nieuwe gebieden
- Westerse cultuur verspreidt het snelst, vooral de Amerikaanse cultuur
(amerikanisering)
Demografische effecten
- Globalisering zorgt voor welvaartstijgingen
Geboortecijfers en sterftecijfers dalen
- Globalisering invloed op migratiepatronen
- Regionale ongelijkheid stimuleert migratie
mensen trekken naar gebieden die zich economisch het sterkst ontwikkelen
Ecologische effecten
- Steeds meer productie en transporteren, CO2 neemt toe
- (semi)periferie landen soepele milieuwetgeving, goedkoop voor lokale
bedrijven en multinationals besparen milieumaatregelen: uitstootfilters en
afvalverwerking
REACTIES OP GLOBALISERING
- Centrum profiteert het meest van globalisering, want het zorgt voor goedkope
import. Daarentegen beschermen ze zich er ook tegen d.m.v. subsidies en
importheffingen
- Migranten: handig voor extra arbeidskrachten
- Migranten: kan zorgen voor werkeloosheid en te veel culturele verschillen
- Blokvorming = Het aangaan van samenwerkingsverbanden van een groep
landen om economische of politieke doelen te realiseren
(Semi)periferie tegenwicht bieden aan centrumlanden bij bijvoorbeeld
vrijhandel
- Anders-globalisten = Tegenstanders van de huidige manier van
globalisering. Anders-globalisten willen eerlijke wereldhandel (fair trade) en
eerlijke spelregels hiervoor (fair play). Ook stellen ze de milieuvervuiling aan
de kaak die met globalisering samenhangt
- Regionalisme = Het streven van mensen in een gebied naar een vorm van
politiek zelfbestuur
