Blok 3 gezondheidsbescherming
Rood=niet besproken
Blauw=besproken
Taak 1
Welke verschillende gezondheidsgevaren zijn er? (chemisch,
psychosociaal, fysiek, microbiologisch)
Gezondheidsgevaren kunnen verschillende oorzaken hebben en variëren
op basis van verschillende factoren, waaronder chemische, psychosociale,
fysieke en microbiologische. Hier zijn enkele voorbeelden van elk:
1. Chemische gezondheidsgevaren:
Blootstelling aan giftige chemicaliën op de werkplek of in het
milieu.
Consumptie van verontreinigde voedingsmiddelen of
drinkwater.
Inademing van giftige dampen of gassen in de lucht, zoals
luchtverontreiniging.
2. Psychosociale gezondheidsgevaren:
Langdurige stress op het werk of in het dagelijks leven.
Psychologische belasting door trauma's, misbruik of geweld.
Sociale isolatie en een gebrek aan ondersteunende sociale
netwerken.
3. Fysieke gezondheidsgevaren:
Onveilige werkomstandigheden, zoals blootstelling aan
gevaarlijke machines.
Ongevallen en verwondingen, zoals verkeersongevallen of
valpartijen.
Slechte ergonomie op de werkplek, wat kan leiden tot spier-
en skeletaandoeningen.
4. Microbiologische gezondheidsgevaren:
Infecties veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of
parasieten.
Voedselvergiftiging als gevolg van besmet voedsel.
Overdracht van ziektekiemen door contact met besmette
oppervlakken of personen.
Het is belangrijk op te merken dat gezondheidsgevaren vaak complex zijn
en kunnen voortvloeien uit een combinatie van factoren. Preventie en het
nemen van veiligheidsmaatregelen zijn cruciaal om deze gevaren te
minimaliseren en de algehele gezondheid te bevorderen.
Naturlijke gevaren: overstromingen
,Culturen gevaren: ongeveilige snelwegen, armoe
Lifestijlkeuze: te veel alcohol, roken
Hazard (= bestaand/potentieel gevaar) verwijst naar een stof, agens of fysieke situatie met
potentieel voor schade in termen van letsel of een slechte gezondheid, schade aan eigendommen,
schade aan het milieu of een combinatie hiervan.
Gevarenidentificatie: het proces waarbij wordt erkend dat een gevaar bestaat en de kenmerken
ervaren worden gedefinieerd.
Risico (= waarschijnlijkheid/kans op…). Risico is de waarschijnlijkheid dat schade of ongewenste
gebeurtenis zich voordoet, en de gevolgen van het optreden ervan. Het is de waarschijnlijkheid dat
de stof of het agens nadelige effecten zal veroorzaken onder de gebruiksomstandigheden en/of
blootstelling, en de mogelijke omvang van de schade. Het is dus een functie van zowel de
blootstelling aan het gevaar (hazard) als de waarschijnlijkheid van effecten op de gezondheid van
het gevaar (hazard). De omvang van het risico heeft betrekking op de bevolking die door het risico
kan worden getroffen, de blootgestelde aantallen en de gevolgen.
Iets kan wel een hazard zijn maar geen risk. Iets wat een risk is, is ook altijd een hazard.
Risk assessment: inschatten wat het risico precies is en of het aanvaardbaar is.
Hazard: het is iets wat gevaarlijk is: een machine die niet goed werkt. Risk: hoe groot de kans is dat je
machine een keer eits fout doet (dat je eraan blootgesteld wordt).
Hazard: het is een potentieel gevaar in een werkomstandigheid en er wordt gekeken in hoeverre het
een risk is aan de hand van de duur van bloostelling en frequentie
Hoe meet je een risico? (kunnen berekenen, vorig blok, RR, OR,
attributief risico, risicoverschil)
Het relatieve risico op een gezondheidsprobleem wordt bepaald door het delen van het incidentie-
of sterfte cijfer van dat gezondheidsprobleem in de groep mensen met de risicofactor door het
incidentie-of sterftecijfer in de groep mensen zonder de risicofactor. Wanneer het risico op ziekte
onder de groep mensen met de risicofactor ongeveer gelijk is aan het risico op ziekte onder mensen
die de risicofactor niet hebben, is het RR 1. Het kan ook dat RR kleiner is dan 1. In dat geval leidt een
risicofactor tot een verlaging van het gezondheidsprobleem; er is sprake van een beschermend
verband. Dit is bijvoorbeeld het geval in studies naar matig alcoholgebruik en het ontstaan van hart-
en vaatziekten.
Odds ratio is een schatting van het relatieve risoc die vaak wordt verkregen door middel van
zogenaamde logistische regressieanalyse; de interpretatie van de OR is verder gelijk aan de
interpretatie vna het RR.
Het risicoverschil wordt bepaald door eht verschil in risico op ziekte te bepalen tussen mensen die
wel en die niet zijn blootgesteld aan de risicofactor. Het attributieve risico meet de proportie van het
incidentiecijfer van alle mensen die zijn blootgesteld aan de risicofactor dat kan worden
toegeschreven aan de risicofactor.
Attributieve risico:
,Het populatieattributieve risico verbindt de bovengenoemde maten van sterkte van het verband
tussen een risicofactor en een gezondheidsprobleem met informatie over de prevalentie van de
risicofactor. Het PAR geeft aan wat de proportie van het incidentiecijfer van een
gezondheidsprobleem in de hele bevolking is, dat kan worden toegeschreven aan een risicofactor.
Correlatie en regressiefoefficienten
Voor het bepalen van relaties tussen gedrag en gezondheidsproblemen gebruikt men ook vaak
correlatie- en regressiecoefficienten. Deze maten worden voornamelijk geburikt vwanneer the
risicogedrag of het beschermend gedrag en het daaraan gerelateerde gezondheidsprobleem beide
continue variabelen zijn, in plaats van alleen aan- of afwezig zijn. Hij varieert van -1 tot +1. Als je een
coefficient 1 is dan is er een perfecte positieve correlatie: een toename van het gedrag hangt 100%
samen emt een toename van het gezondheidsprobleem.
Wat heb je aan al deze associatiematen?
Wat houdt het proces van risicomanagement in? Welke stappen zijn
er? Leg het risicomanagementproces model uit.
Bron: Marko, S., Wylie, S., & Utter, J. (2023). Enablers en barrières voor gezond eten onder
ziekenhuisverpleegkundigen: een systematische review. Internationaal tijdschrift voor
verpleegkundige studies, 138, 104412. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2022.104412 EPO
Stap 1: identificatie van gevaren
Het doel van stap 1 is het identificeren van de soorten nadelige gezondheidseffecten die kunnen
worden veroorzaakt door blootstelling aan een bepaald agens, en het karakteriseren van de kwaliteit
en het gewicht van het bewijsmateriaal dat deze identificatie ondersteunt.
Gevarenidentificatie is het proces waarbij wordt bepaald of blootstelling aan een stressfactor kan
leiden tot een toename van de incidentie van specifiek nadelige gezondheidseffecten (kanker,
geboorteafwijkingen). Het gaat er ook om of het nadelige gezondheidseffect waarschijnlijk bij de
mens zal optreden.
1.1 bronnen van gegevens
, Statistisch gecontroleerde klinische onderzoeken bij mensen leveren het beste bewijs dat een
stressfactor, vaak een chemische stof, wordt gekoppeld aan een resulterend effect. Dergelijke
onderzoeken zijn echter vaak niet beschikbaar, omdat er aanzienlijke ethische bezwaren bestaan in
verband met het testen van milieugevaren op mensen.
Epidemiologische studies omvatten een statistische evaluatie van menselijke populaties om te
onderzoeken of er een verband bestaat tussen blootstelling aan een stressor en een effect op de
menselijke gezondheid. Het voordeel van deze onderzoeken is dat er mensen bij betrokken zijn,
terwijl hun zwakte voortvloeit uit het feit dat ze over het algemeen niet beschikken over
nauwkeurige blootstellingsinformatie en de moeilijkheid om de effecten van meerdere stressoren te
achterhalen.
1.2 belangrijkste compomenten van gevarenidentificatie
- Toxicokinetiek beschouwt hoe het lichaam specifieke chemicalien absorbeert, distribueert,
metaboliseert en elimineert.
- Toxicodynamiekfocus op de effecten die chemicaliën hebben op het menselijk lichaam.
Modellen die op deze onderzoeken zijn gebaseerd, kunnen mechanismen beschrijven
waarmee een chemische stof de menselijke gezondheid kan beïnvloeden, waardoor inzicht
wordt verkregen in de mogelijke effecten van een chemische stof.
Bij het beoordelen van een chemische stof op potentieel carcinogeen gedrag concentreert de huidige
EPA-praktijk zich op de analyse van actie modus. Het werkingsmechanisme is een opeenvolging van
belangrijke gebeurtenissen en processen, beginnend met de interactie tussen een agens en een cel,
vervolgens via operationele en anatomische veranderingen, en resulterend in de vorming van kanker.
Een bepaald middel kan via meer dan één werkingsmechanisme werken, zowel op verschillende
tumorplaatsen als op dezelfde plaats.
Stap 2: dosisrespons
Het doel van stap 2 is het documenteren van de relatie tussen dosis en toxisch effect.
Dosis-responsrelatie beschrijft hoe de waarschijnlijkheid en ernst van nadelige gezondheidseffecten
(de reacties) verband houden met de hoeveelheid en de toestand van blootstelling aan een middel
(de verstrekte dosis). Hoewel deze webpagina verwijst naar de ‘dosis-respons’-relatie, zijn dezelfde
principes over het algemeen van toepassing op onderzoeken waarbij de blootstelling aan een
concentratie van het middel plaatsvindt (bijvoorbeeld concentraties in de lucht die worden toegepast
bij onderzoeken naar blootstelling door inademing), en naar de resulterende informatie wordt
verwezen als de "concentratie-reactie" relatie.
De voorwaarde "blootstelling-respons Deze relatie kan worden gebruikt om een dosis-respons- of
een concentratie-respons-relatie te beschrijven, of andere specifieke blootstellingsomstandigheden.
Naarmate de dosis toeneemt, neemt doorgaans ook de gemeten respons toe. Bij lage doses is het
mogelijk dat er geen respons optreedt. Op een bepaald dosisniveau beginnen de reacties op te
treden bij een klein deel van de onderzoekspopulatie of met een lage waarschijnlijkheidsgraad.
Zowel de dosis waarbij de respons begint te verschijnen als de snelheid waarmee deze toeneemt bij
een toenemende dosis kunnen variabel zijn tussen verschillende verontreinigende stoffen,
individuen, blootstellingsroutes, enz.
2.1 basisdosis-respons berekingen en concepten
Rood=niet besproken
Blauw=besproken
Taak 1
Welke verschillende gezondheidsgevaren zijn er? (chemisch,
psychosociaal, fysiek, microbiologisch)
Gezondheidsgevaren kunnen verschillende oorzaken hebben en variëren
op basis van verschillende factoren, waaronder chemische, psychosociale,
fysieke en microbiologische. Hier zijn enkele voorbeelden van elk:
1. Chemische gezondheidsgevaren:
Blootstelling aan giftige chemicaliën op de werkplek of in het
milieu.
Consumptie van verontreinigde voedingsmiddelen of
drinkwater.
Inademing van giftige dampen of gassen in de lucht, zoals
luchtverontreiniging.
2. Psychosociale gezondheidsgevaren:
Langdurige stress op het werk of in het dagelijks leven.
Psychologische belasting door trauma's, misbruik of geweld.
Sociale isolatie en een gebrek aan ondersteunende sociale
netwerken.
3. Fysieke gezondheidsgevaren:
Onveilige werkomstandigheden, zoals blootstelling aan
gevaarlijke machines.
Ongevallen en verwondingen, zoals verkeersongevallen of
valpartijen.
Slechte ergonomie op de werkplek, wat kan leiden tot spier-
en skeletaandoeningen.
4. Microbiologische gezondheidsgevaren:
Infecties veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of
parasieten.
Voedselvergiftiging als gevolg van besmet voedsel.
Overdracht van ziektekiemen door contact met besmette
oppervlakken of personen.
Het is belangrijk op te merken dat gezondheidsgevaren vaak complex zijn
en kunnen voortvloeien uit een combinatie van factoren. Preventie en het
nemen van veiligheidsmaatregelen zijn cruciaal om deze gevaren te
minimaliseren en de algehele gezondheid te bevorderen.
Naturlijke gevaren: overstromingen
,Culturen gevaren: ongeveilige snelwegen, armoe
Lifestijlkeuze: te veel alcohol, roken
Hazard (= bestaand/potentieel gevaar) verwijst naar een stof, agens of fysieke situatie met
potentieel voor schade in termen van letsel of een slechte gezondheid, schade aan eigendommen,
schade aan het milieu of een combinatie hiervan.
Gevarenidentificatie: het proces waarbij wordt erkend dat een gevaar bestaat en de kenmerken
ervaren worden gedefinieerd.
Risico (= waarschijnlijkheid/kans op…). Risico is de waarschijnlijkheid dat schade of ongewenste
gebeurtenis zich voordoet, en de gevolgen van het optreden ervan. Het is de waarschijnlijkheid dat
de stof of het agens nadelige effecten zal veroorzaken onder de gebruiksomstandigheden en/of
blootstelling, en de mogelijke omvang van de schade. Het is dus een functie van zowel de
blootstelling aan het gevaar (hazard) als de waarschijnlijkheid van effecten op de gezondheid van
het gevaar (hazard). De omvang van het risico heeft betrekking op de bevolking die door het risico
kan worden getroffen, de blootgestelde aantallen en de gevolgen.
Iets kan wel een hazard zijn maar geen risk. Iets wat een risk is, is ook altijd een hazard.
Risk assessment: inschatten wat het risico precies is en of het aanvaardbaar is.
Hazard: het is iets wat gevaarlijk is: een machine die niet goed werkt. Risk: hoe groot de kans is dat je
machine een keer eits fout doet (dat je eraan blootgesteld wordt).
Hazard: het is een potentieel gevaar in een werkomstandigheid en er wordt gekeken in hoeverre het
een risk is aan de hand van de duur van bloostelling en frequentie
Hoe meet je een risico? (kunnen berekenen, vorig blok, RR, OR,
attributief risico, risicoverschil)
Het relatieve risico op een gezondheidsprobleem wordt bepaald door het delen van het incidentie-
of sterfte cijfer van dat gezondheidsprobleem in de groep mensen met de risicofactor door het
incidentie-of sterftecijfer in de groep mensen zonder de risicofactor. Wanneer het risico op ziekte
onder de groep mensen met de risicofactor ongeveer gelijk is aan het risico op ziekte onder mensen
die de risicofactor niet hebben, is het RR 1. Het kan ook dat RR kleiner is dan 1. In dat geval leidt een
risicofactor tot een verlaging van het gezondheidsprobleem; er is sprake van een beschermend
verband. Dit is bijvoorbeeld het geval in studies naar matig alcoholgebruik en het ontstaan van hart-
en vaatziekten.
Odds ratio is een schatting van het relatieve risoc die vaak wordt verkregen door middel van
zogenaamde logistische regressieanalyse; de interpretatie van de OR is verder gelijk aan de
interpretatie vna het RR.
Het risicoverschil wordt bepaald door eht verschil in risico op ziekte te bepalen tussen mensen die
wel en die niet zijn blootgesteld aan de risicofactor. Het attributieve risico meet de proportie van het
incidentiecijfer van alle mensen die zijn blootgesteld aan de risicofactor dat kan worden
toegeschreven aan de risicofactor.
Attributieve risico:
,Het populatieattributieve risico verbindt de bovengenoemde maten van sterkte van het verband
tussen een risicofactor en een gezondheidsprobleem met informatie over de prevalentie van de
risicofactor. Het PAR geeft aan wat de proportie van het incidentiecijfer van een
gezondheidsprobleem in de hele bevolking is, dat kan worden toegeschreven aan een risicofactor.
Correlatie en regressiefoefficienten
Voor het bepalen van relaties tussen gedrag en gezondheidsproblemen gebruikt men ook vaak
correlatie- en regressiecoefficienten. Deze maten worden voornamelijk geburikt vwanneer the
risicogedrag of het beschermend gedrag en het daaraan gerelateerde gezondheidsprobleem beide
continue variabelen zijn, in plaats van alleen aan- of afwezig zijn. Hij varieert van -1 tot +1. Als je een
coefficient 1 is dan is er een perfecte positieve correlatie: een toename van het gedrag hangt 100%
samen emt een toename van het gezondheidsprobleem.
Wat heb je aan al deze associatiematen?
Wat houdt het proces van risicomanagement in? Welke stappen zijn
er? Leg het risicomanagementproces model uit.
Bron: Marko, S., Wylie, S., & Utter, J. (2023). Enablers en barrières voor gezond eten onder
ziekenhuisverpleegkundigen: een systematische review. Internationaal tijdschrift voor
verpleegkundige studies, 138, 104412. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2022.104412 EPO
Stap 1: identificatie van gevaren
Het doel van stap 1 is het identificeren van de soorten nadelige gezondheidseffecten die kunnen
worden veroorzaakt door blootstelling aan een bepaald agens, en het karakteriseren van de kwaliteit
en het gewicht van het bewijsmateriaal dat deze identificatie ondersteunt.
Gevarenidentificatie is het proces waarbij wordt bepaald of blootstelling aan een stressfactor kan
leiden tot een toename van de incidentie van specifiek nadelige gezondheidseffecten (kanker,
geboorteafwijkingen). Het gaat er ook om of het nadelige gezondheidseffect waarschijnlijk bij de
mens zal optreden.
1.1 bronnen van gegevens
, Statistisch gecontroleerde klinische onderzoeken bij mensen leveren het beste bewijs dat een
stressfactor, vaak een chemische stof, wordt gekoppeld aan een resulterend effect. Dergelijke
onderzoeken zijn echter vaak niet beschikbaar, omdat er aanzienlijke ethische bezwaren bestaan in
verband met het testen van milieugevaren op mensen.
Epidemiologische studies omvatten een statistische evaluatie van menselijke populaties om te
onderzoeken of er een verband bestaat tussen blootstelling aan een stressor en een effect op de
menselijke gezondheid. Het voordeel van deze onderzoeken is dat er mensen bij betrokken zijn,
terwijl hun zwakte voortvloeit uit het feit dat ze over het algemeen niet beschikken over
nauwkeurige blootstellingsinformatie en de moeilijkheid om de effecten van meerdere stressoren te
achterhalen.
1.2 belangrijkste compomenten van gevarenidentificatie
- Toxicokinetiek beschouwt hoe het lichaam specifieke chemicalien absorbeert, distribueert,
metaboliseert en elimineert.
- Toxicodynamiekfocus op de effecten die chemicaliën hebben op het menselijk lichaam.
Modellen die op deze onderzoeken zijn gebaseerd, kunnen mechanismen beschrijven
waarmee een chemische stof de menselijke gezondheid kan beïnvloeden, waardoor inzicht
wordt verkregen in de mogelijke effecten van een chemische stof.
Bij het beoordelen van een chemische stof op potentieel carcinogeen gedrag concentreert de huidige
EPA-praktijk zich op de analyse van actie modus. Het werkingsmechanisme is een opeenvolging van
belangrijke gebeurtenissen en processen, beginnend met de interactie tussen een agens en een cel,
vervolgens via operationele en anatomische veranderingen, en resulterend in de vorming van kanker.
Een bepaald middel kan via meer dan één werkingsmechanisme werken, zowel op verschillende
tumorplaatsen als op dezelfde plaats.
Stap 2: dosisrespons
Het doel van stap 2 is het documenteren van de relatie tussen dosis en toxisch effect.
Dosis-responsrelatie beschrijft hoe de waarschijnlijkheid en ernst van nadelige gezondheidseffecten
(de reacties) verband houden met de hoeveelheid en de toestand van blootstelling aan een middel
(de verstrekte dosis). Hoewel deze webpagina verwijst naar de ‘dosis-respons’-relatie, zijn dezelfde
principes over het algemeen van toepassing op onderzoeken waarbij de blootstelling aan een
concentratie van het middel plaatsvindt (bijvoorbeeld concentraties in de lucht die worden toegepast
bij onderzoeken naar blootstelling door inademing), en naar de resulterende informatie wordt
verwezen als de "concentratie-reactie" relatie.
De voorwaarde "blootstelling-respons Deze relatie kan worden gebruikt om een dosis-respons- of
een concentratie-respons-relatie te beschrijven, of andere specifieke blootstellingsomstandigheden.
Naarmate de dosis toeneemt, neemt doorgaans ook de gemeten respons toe. Bij lage doses is het
mogelijk dat er geen respons optreedt. Op een bepaald dosisniveau beginnen de reacties op te
treden bij een klein deel van de onderzoekspopulatie of met een lage waarschijnlijkheidsgraad.
Zowel de dosis waarbij de respons begint te verschijnen als de snelheid waarmee deze toeneemt bij
een toenemende dosis kunnen variabel zijn tussen verschillende verontreinigende stoffen,
individuen, blootstellingsroutes, enz.
2.1 basisdosis-respons berekingen en concepten
