Ontwikkelingspsychologie – H4: Fysieke ontwikkeling in
de eerste 2 levensjaren
1 Kernvragen
- Hoe ontwikkelt het babylichaam zich gedurende de eerste 2 jaren?
- Welke elementen hebben een impact op deze lichaamsgroei?
- Hoe kan een baby iets nieuw aanleren?
- Tot welke motorische handelingen is de baby in staat?
- Hoe ontwikkelen de zintuigen zich?
2 Lichaamsgroei
2.1 Algemeen
- 50% toename in lengte van geboorte tot 1 e verjaardag, 75% tegen 2e verjaardag
- Kinderen groeien heel snel, dit gebeurt vaak in perioden van groeispurten. Dit is nog steeds
een continue ontwikkeling!! Deze perioden gaan gepaard met meer eten, actiever staan,
moeilijker slapen,…
- 2x gewicht tegen 5 maanden, 3x tegen einde 1 e jaar en 4x tegen einde 2e jaar
- Toename in babyvet tot ongeveer 9 maanden, daarna opnieuw slanker
- Meisjes iets kleiner en lichter dan jongens
- Verschillen:
o Jongens vs. Meisjes Meisjes worden kleiner en fijner gebeuren dan jongens. Toch
staan meisjes qua groei 2 tot 4 weken voorop en tegen de pubertijd 2 jaar
o Ethnische verschillen
o Individuele leeftijd – skelet leeftijd
2.2 Verschuivingen in lichaamsproportie
Cephalocaudaal Proximodistaal
“Van hoofd naar staart” “Van dicht naar ver”
Onderste deel van lichaam ontwikkelt zich De uitersten groeien later dan het hoofd en de
minder snel dan het hoofd borst
2.3 Beïnvloedende factoren van lichaamsgroei
2.3.1 Erfelijkheid
- Lengte
- Gewicht
- Snelheid van groei
- Zolang omgeving niet extreem negatief is
, 2.3.2 Voeding
- Zeer cruciaal in eerste 2 levensjaren want 2x zoveel energieverbruik als volwassene
- Borst vs. Flesvoeding (zie tabel p. 131)
o Goede balans vetten & proteïnen
o Volledigheid (alle noodzakelijke ingrediënten
o Verteerbaarheid: minder diarree
o Gezonde groei: minder dik en leniger op 1-jarige leeftijd
o Vlottere overgang naar vast voedsel o.v. verschillende smaken van moedermelk
- Borstvoeding
o Ontwikkelingslanden: 6 a 14x grotere kans op overleven op 1-jarige leeftijd bij
borstvoeding
o Meer tijd tussen 2 opeenvolgende kinderen
o Geen verschil in emotionele aanpassing
- Snelle gewichtstoename in babytijd licht gecorreleerd met kans op overgewicht op oudere
leeftijd Fruit en groenten / beweging
- Slechte voeding
o Marasmus = complete fysieke achteruitgang tijdens 1 e jaar; zeer mager
o Kwashiorkor: gezwollen buik door gebrek aan proteïnen; 1 e – 3de jaar
2.3.3 Emotioneel welzijn
- Niet-organisch gebrek aan enthousiasme = groeistoornis door gebrek aan ouderlijke liefde
(῀marasumus)
o Koude en ongeduldige ouders bij borstvoeding
o Ongelukkig huwelijk
o Abnormaal eetpatroon lokt ongeduld soms uit (wederkerig)
- Teruggetrokken en apathisch gedrag bij kind
3 Ontwikkeling van de hersenen
3.1 Ontwikkeling op microscopisch niveau
- Bij de geboorte hebben baby’s veel meer neuronen dan ze nodig hebben In de prenatale
ontwikkeling wordt een overvloed aan neuronen aangemaakt. Kort na de geboorte gaan
deze neuronen netwerken beginnen maken als ze worden geprikkeld. Neuronen die na
verloop van tijd niet geprikkeld zijn of geen connectie hebben gemaakt sterven af, dit is
geprogrammeerd dat heel wat neuronen afsterven zodat tussen de andere meer netwerken
gevormd. Als de hersenen later minder worden geprikkeld kunnen ze teruggaan naar hun
vorige vorm en kunnen in een ander netwerk gaan.
- Onmiddellijk na de geboorte
o Verbindingen tussen neuronen
o Neuronen zonder verbindingen sterven af (20 tot 80%)
o Stimulatie wordt essentieel: gestimuleerde neuronen vormen verbindingen en
synapsen. Niet-gestimuleerde neuronen verliezen hun synapsen en keren terug naar
een ongedifferentieerde staat = ‘synpatic pruning’
de eerste 2 levensjaren
1 Kernvragen
- Hoe ontwikkelt het babylichaam zich gedurende de eerste 2 jaren?
- Welke elementen hebben een impact op deze lichaamsgroei?
- Hoe kan een baby iets nieuw aanleren?
- Tot welke motorische handelingen is de baby in staat?
- Hoe ontwikkelen de zintuigen zich?
2 Lichaamsgroei
2.1 Algemeen
- 50% toename in lengte van geboorte tot 1 e verjaardag, 75% tegen 2e verjaardag
- Kinderen groeien heel snel, dit gebeurt vaak in perioden van groeispurten. Dit is nog steeds
een continue ontwikkeling!! Deze perioden gaan gepaard met meer eten, actiever staan,
moeilijker slapen,…
- 2x gewicht tegen 5 maanden, 3x tegen einde 1 e jaar en 4x tegen einde 2e jaar
- Toename in babyvet tot ongeveer 9 maanden, daarna opnieuw slanker
- Meisjes iets kleiner en lichter dan jongens
- Verschillen:
o Jongens vs. Meisjes Meisjes worden kleiner en fijner gebeuren dan jongens. Toch
staan meisjes qua groei 2 tot 4 weken voorop en tegen de pubertijd 2 jaar
o Ethnische verschillen
o Individuele leeftijd – skelet leeftijd
2.2 Verschuivingen in lichaamsproportie
Cephalocaudaal Proximodistaal
“Van hoofd naar staart” “Van dicht naar ver”
Onderste deel van lichaam ontwikkelt zich De uitersten groeien later dan het hoofd en de
minder snel dan het hoofd borst
2.3 Beïnvloedende factoren van lichaamsgroei
2.3.1 Erfelijkheid
- Lengte
- Gewicht
- Snelheid van groei
- Zolang omgeving niet extreem negatief is
, 2.3.2 Voeding
- Zeer cruciaal in eerste 2 levensjaren want 2x zoveel energieverbruik als volwassene
- Borst vs. Flesvoeding (zie tabel p. 131)
o Goede balans vetten & proteïnen
o Volledigheid (alle noodzakelijke ingrediënten
o Verteerbaarheid: minder diarree
o Gezonde groei: minder dik en leniger op 1-jarige leeftijd
o Vlottere overgang naar vast voedsel o.v. verschillende smaken van moedermelk
- Borstvoeding
o Ontwikkelingslanden: 6 a 14x grotere kans op overleven op 1-jarige leeftijd bij
borstvoeding
o Meer tijd tussen 2 opeenvolgende kinderen
o Geen verschil in emotionele aanpassing
- Snelle gewichtstoename in babytijd licht gecorreleerd met kans op overgewicht op oudere
leeftijd Fruit en groenten / beweging
- Slechte voeding
o Marasmus = complete fysieke achteruitgang tijdens 1 e jaar; zeer mager
o Kwashiorkor: gezwollen buik door gebrek aan proteïnen; 1 e – 3de jaar
2.3.3 Emotioneel welzijn
- Niet-organisch gebrek aan enthousiasme = groeistoornis door gebrek aan ouderlijke liefde
(῀marasumus)
o Koude en ongeduldige ouders bij borstvoeding
o Ongelukkig huwelijk
o Abnormaal eetpatroon lokt ongeduld soms uit (wederkerig)
- Teruggetrokken en apathisch gedrag bij kind
3 Ontwikkeling van de hersenen
3.1 Ontwikkeling op microscopisch niveau
- Bij de geboorte hebben baby’s veel meer neuronen dan ze nodig hebben In de prenatale
ontwikkeling wordt een overvloed aan neuronen aangemaakt. Kort na de geboorte gaan
deze neuronen netwerken beginnen maken als ze worden geprikkeld. Neuronen die na
verloop van tijd niet geprikkeld zijn of geen connectie hebben gemaakt sterven af, dit is
geprogrammeerd dat heel wat neuronen afsterven zodat tussen de andere meer netwerken
gevormd. Als de hersenen later minder worden geprikkeld kunnen ze teruggaan naar hun
vorige vorm en kunnen in een ander netwerk gaan.
- Onmiddellijk na de geboorte
o Verbindingen tussen neuronen
o Neuronen zonder verbindingen sterven af (20 tot 80%)
o Stimulatie wordt essentieel: gestimuleerde neuronen vormen verbindingen en
synapsen. Niet-gestimuleerde neuronen verliezen hun synapsen en keren terug naar
een ongedifferentieerde staat = ‘synpatic pruning’
