Inleiding in de Psychologie H.9
Memory, attention and consciousness
Consciousness = self-awareness as the exeriencing of one’s own mental events in such a manner that one
can report on them to others.
Kernaannames informatie-processing:
- We hebben gelimiteerde plek voor mentale energie, opslagruimte of tijd dat we kunnen besteden
aan het verwerken van informatie
- Informatie volgt een systeem, zie hieronder.
3 types van geheugen opslag:
- Sensorisch geheugen
- Korte termijn geheugen (werkende geheugen)
- Lange termijn geheugen
Dit model specificeert een aantal controle processen: aandacht, repetitie, codering en ophalen.
Sensorisch geheugen
De mogelijkheid dat beelden minder dan 1 seconde in je geheugen blijven vastzitten en geluid enkele
secondes, zelfs als de persoon geen aandacht hiervoor geeft. Sensorisch geheugen voor alle zintuigen. Hier kan
een beslissing gemaakt worden om deze input naar het korte-termijn geheugen te brengen. Alleen bewust zijn
wanneer input is overgebracht naar een werkende herinnering (dus korte termijn geheugen)
Korte-termijn geheugen
Het korte-termijn geheugen wordt ook wel het werkgeheugen genoemd. Dit is de plek waarbij het bewustzijn
plaatsvindt. Dit kan op 2 manieren:
1. Via het sensorische geheugen = de huidige omgeving
2. Via het lange-termijn geheugen = kennis dit je in het verleden hebt opgedaan.
In het korte-termijn geheugen is plaats voor ongeveer tussen de 7 en 2 items, de totale informatie die door het
korte-termijn geheugen kan stromen is daarentegen heel erg groot.
,Lange-termijn geheugen
Hier wordt alles wat een persoon weet opgeslagen, de capaciteit is dus enorm. Wij zijn hiervan niet bewust,
wel zodra dit lange-termijn geheugen geactiveerd wordt.
Controle processen: de geest als informatie transport systeem
Attentie: process die de flow van informatie controleert van de sensorische opslag naar de korte-termijn
geheugen. Omdat de opslag binnen het korte-termijn geheugen klein is en binnen de sensorische opslag groot
is, moet attentie de informatie beperken.
Codering: process die flow van de korte-termijn geheugen naar het lange-termijn geheugen controleert. Dit
gebeurt als een bij-effect als gevolg van de interesse die je hebt.
Ophalen: is het process die de flow van informatie van het lange-termijn geheugen naar het korte-termijn
geheugen controleert. (herinneren).
- Inspanningsgerichte processen
- Automatische processen
Snel en langzaam denken: dual-processing theorieën van cognitie
Bij het oplossen van problemen worden twee manieren gebruikt. Ten eerste het denken als automatische
processen, dus automatisch en onbewust. Ten tweede het inspanningsgerichte proces, langzaam,
inspanning en bewust.
Stroop interferentie-effect: je kan niet het snelle systeem uitzetten, zelfs als het tussen het geven van de
correcte oplossing komt via de langzame manier.
Attentie: de poort naar het bewustzijn.
Preattentive processing: alle informatie die is opgepikt door de zintuigen en binnenkomt via het sensorische
geheugen en is geanalyseerd om de relevantie te bepalen van de lopende taak en de potentie significantie
voor de persoon’s overleven/welzijn.
Het vermogen om de aandacht te richten en het irrelevante te negeren
- Selectief luisteren
- Selectief zien
Het vermogen om de aandacht te verleggen naar belangrijke stimuli
- Auditief visueel geheugen --> echoic geheugen
- Visueel sensorisch geheugen --> iconisch geheugen (snelle geheugen opsporen voor een specifieke
visuele stimulus is de icon).
Onbewuste, automatische verwerking van stimulus input
- Onbewust priming van mentale concepten. Priming: is het activeren (door sensorische input) van
informatie die al in het lange-termijn geheugen opgeslagen zit.
- Geest is in staat om taken die eerst veel moeite kosten, maar daarna automatisch worden uitgevoerd,
dat er in het bewuste werkende geheugen meer plek is voor creatieve doelen, of voor het dealen met
noodgevallen.
,Hersenmechanismen van pre-attentieve verwerking en aandacht
- Stimuli die niet worden waargenomen, activeren niettemin sensorische en perceptuele gebieden van
de hersenen.
- Aandacht vergroot de activiteit die taak-relevante stimuli veroorzaken in sensorische en perceptuele
gebieden van de hersenen, en vermindert de activiteit die taak-irrelevante stimuli veroorzaken.
- Neurale mechanismen in anterieure (voorste) delen van de cortex zijn verantwoordelijk voor de
controle van de aandacht.
Werkgeheugen: de actieve bewuste geest
Componenten van Baddely’s werkgeheugen:
- Fonologische lus --> vasthouden van visuele informatie, door subvocale herhalen dat verbale
gedachten toelaat.
- Visuospatiaal schetsblok --> vasthouden van visuele en ruimtelijke informatie
- Centraal uitvoerend orgaan --> verantwoordelijk voor de coördinatie van de activiteiten van de geest
en voor het inbrengen van nieuwe informatie in het werkgeheugen vanuit de zintuiglijke en
langetermijnopslagplaatsen
Uitvoerende functies
- Werkgeheugen/updaten, monitoren en het snel toevoegen of verwijderen van componenten in het
werkgeheugen
- Schakelen, tussen verschillende taken of mindsets.
- Remming, het voorkomen van een cognitieve of gedragsmatige reactie, en informatie die je niet wil
weten uit de geest houden.
4 algemene conclusies over de uitvoerende functies:
1. Uitvoerende functies laten beide eenheid en diversiteit zien
2. Er is een aanzienlijke genetische component voor uitvoerende functies
3. Uitvoerende functies zijn gerelateerd aan en voorspellend voor belangrijke klinische en
maatschappelijke resultaten
4. Er is een aanzienlijke ontwikkelingsstabiliteit van de uitvoerende functies.
Ee prefrontale cortex dient als neurale hub voor uitvoerende functies. Patiënten met schade aan de
prefrontale cortex hebben moeite met plannen en beslissingen nemen, het reguleren van emoties en het
afremmen van gedachten en gedrag.
Geheugen als vertegenwoordiging van kennis
, Geheugen: alle informatie in een individu’s geest en de capaciteit van de geest om op te slaan en die
informatie te verkrijgen.
Expliciet en impliciet herinnering
Een expliciete herinnering is het type herinnering dat in het bewustzijn van een persoon kan worden gebracht.
- Episodisch geheugen --> eigen ervaringen
- Semantisch geheugen --> kennis van woordbetekenissen en de algemene opvattingen van de wereld.
Een impliciete herinnering is het type herinnering dat niet verwoord kan worden. Het bestaat uit alle
nonverbale en onbewuste middelen door wat vorige ervaringen een individu’s acties of gedachten kunnen
beïnvloeden.
- Klassieke conditionering
- Procedure herinneringen --> fietsen, autorijden etc.
- Priming
Neuropsychologisch bewijs voor gescheiden geheugensystemen
Impliciet geheugen blijft intact bij temporale-kwab amnesie: schade aan de hippocampus, een limbisch
systeemstructuur begraven binnen de temporale kwab en corticale en subcorticale structuren dichtbij.
Semantisch geheugen zonder episodisch geheugen; infantiel geheugenverlies: niet in staat zijn om
gebeurtenissen van de kinderjaren en jongere jaren te herinnering. Echt autobiografisch geheugen,
persoonlijke en langdurige herinneringen die de basis vormen voor iemands persoonlijke levensgeschiedenis.
Geheugen als het proces van herinneren
- Onderhoudsrepetitie --> process waarbij een individu informatie in het werkgeheugen houdt voor een
tijdje.
- Encoding repetitie --> process waarbij een individu informatie uit het lange-termijn geheugen codeert.
o Uitwerking --> niet herinneren, maar begrijpen, dit is de beste manier om iets te coderen in
het lange-termijn geheugen.
o Organiseren --> (chunking): ipv aparte dingen, een ding maken --> meer dingen die in je
korte-termijn geheugen kunnen passen. Het organiseren van logische hiërarchie zorgt voor
het coderen en ontvangen van informatie.
Memory, attention and consciousness
Consciousness = self-awareness as the exeriencing of one’s own mental events in such a manner that one
can report on them to others.
Kernaannames informatie-processing:
- We hebben gelimiteerde plek voor mentale energie, opslagruimte of tijd dat we kunnen besteden
aan het verwerken van informatie
- Informatie volgt een systeem, zie hieronder.
3 types van geheugen opslag:
- Sensorisch geheugen
- Korte termijn geheugen (werkende geheugen)
- Lange termijn geheugen
Dit model specificeert een aantal controle processen: aandacht, repetitie, codering en ophalen.
Sensorisch geheugen
De mogelijkheid dat beelden minder dan 1 seconde in je geheugen blijven vastzitten en geluid enkele
secondes, zelfs als de persoon geen aandacht hiervoor geeft. Sensorisch geheugen voor alle zintuigen. Hier kan
een beslissing gemaakt worden om deze input naar het korte-termijn geheugen te brengen. Alleen bewust zijn
wanneer input is overgebracht naar een werkende herinnering (dus korte termijn geheugen)
Korte-termijn geheugen
Het korte-termijn geheugen wordt ook wel het werkgeheugen genoemd. Dit is de plek waarbij het bewustzijn
plaatsvindt. Dit kan op 2 manieren:
1. Via het sensorische geheugen = de huidige omgeving
2. Via het lange-termijn geheugen = kennis dit je in het verleden hebt opgedaan.
In het korte-termijn geheugen is plaats voor ongeveer tussen de 7 en 2 items, de totale informatie die door het
korte-termijn geheugen kan stromen is daarentegen heel erg groot.
,Lange-termijn geheugen
Hier wordt alles wat een persoon weet opgeslagen, de capaciteit is dus enorm. Wij zijn hiervan niet bewust,
wel zodra dit lange-termijn geheugen geactiveerd wordt.
Controle processen: de geest als informatie transport systeem
Attentie: process die de flow van informatie controleert van de sensorische opslag naar de korte-termijn
geheugen. Omdat de opslag binnen het korte-termijn geheugen klein is en binnen de sensorische opslag groot
is, moet attentie de informatie beperken.
Codering: process die flow van de korte-termijn geheugen naar het lange-termijn geheugen controleert. Dit
gebeurt als een bij-effect als gevolg van de interesse die je hebt.
Ophalen: is het process die de flow van informatie van het lange-termijn geheugen naar het korte-termijn
geheugen controleert. (herinneren).
- Inspanningsgerichte processen
- Automatische processen
Snel en langzaam denken: dual-processing theorieën van cognitie
Bij het oplossen van problemen worden twee manieren gebruikt. Ten eerste het denken als automatische
processen, dus automatisch en onbewust. Ten tweede het inspanningsgerichte proces, langzaam,
inspanning en bewust.
Stroop interferentie-effect: je kan niet het snelle systeem uitzetten, zelfs als het tussen het geven van de
correcte oplossing komt via de langzame manier.
Attentie: de poort naar het bewustzijn.
Preattentive processing: alle informatie die is opgepikt door de zintuigen en binnenkomt via het sensorische
geheugen en is geanalyseerd om de relevantie te bepalen van de lopende taak en de potentie significantie
voor de persoon’s overleven/welzijn.
Het vermogen om de aandacht te richten en het irrelevante te negeren
- Selectief luisteren
- Selectief zien
Het vermogen om de aandacht te verleggen naar belangrijke stimuli
- Auditief visueel geheugen --> echoic geheugen
- Visueel sensorisch geheugen --> iconisch geheugen (snelle geheugen opsporen voor een specifieke
visuele stimulus is de icon).
Onbewuste, automatische verwerking van stimulus input
- Onbewust priming van mentale concepten. Priming: is het activeren (door sensorische input) van
informatie die al in het lange-termijn geheugen opgeslagen zit.
- Geest is in staat om taken die eerst veel moeite kosten, maar daarna automatisch worden uitgevoerd,
dat er in het bewuste werkende geheugen meer plek is voor creatieve doelen, of voor het dealen met
noodgevallen.
,Hersenmechanismen van pre-attentieve verwerking en aandacht
- Stimuli die niet worden waargenomen, activeren niettemin sensorische en perceptuele gebieden van
de hersenen.
- Aandacht vergroot de activiteit die taak-relevante stimuli veroorzaken in sensorische en perceptuele
gebieden van de hersenen, en vermindert de activiteit die taak-irrelevante stimuli veroorzaken.
- Neurale mechanismen in anterieure (voorste) delen van de cortex zijn verantwoordelijk voor de
controle van de aandacht.
Werkgeheugen: de actieve bewuste geest
Componenten van Baddely’s werkgeheugen:
- Fonologische lus --> vasthouden van visuele informatie, door subvocale herhalen dat verbale
gedachten toelaat.
- Visuospatiaal schetsblok --> vasthouden van visuele en ruimtelijke informatie
- Centraal uitvoerend orgaan --> verantwoordelijk voor de coördinatie van de activiteiten van de geest
en voor het inbrengen van nieuwe informatie in het werkgeheugen vanuit de zintuiglijke en
langetermijnopslagplaatsen
Uitvoerende functies
- Werkgeheugen/updaten, monitoren en het snel toevoegen of verwijderen van componenten in het
werkgeheugen
- Schakelen, tussen verschillende taken of mindsets.
- Remming, het voorkomen van een cognitieve of gedragsmatige reactie, en informatie die je niet wil
weten uit de geest houden.
4 algemene conclusies over de uitvoerende functies:
1. Uitvoerende functies laten beide eenheid en diversiteit zien
2. Er is een aanzienlijke genetische component voor uitvoerende functies
3. Uitvoerende functies zijn gerelateerd aan en voorspellend voor belangrijke klinische en
maatschappelijke resultaten
4. Er is een aanzienlijke ontwikkelingsstabiliteit van de uitvoerende functies.
Ee prefrontale cortex dient als neurale hub voor uitvoerende functies. Patiënten met schade aan de
prefrontale cortex hebben moeite met plannen en beslissingen nemen, het reguleren van emoties en het
afremmen van gedachten en gedrag.
Geheugen als vertegenwoordiging van kennis
, Geheugen: alle informatie in een individu’s geest en de capaciteit van de geest om op te slaan en die
informatie te verkrijgen.
Expliciet en impliciet herinnering
Een expliciete herinnering is het type herinnering dat in het bewustzijn van een persoon kan worden gebracht.
- Episodisch geheugen --> eigen ervaringen
- Semantisch geheugen --> kennis van woordbetekenissen en de algemene opvattingen van de wereld.
Een impliciete herinnering is het type herinnering dat niet verwoord kan worden. Het bestaat uit alle
nonverbale en onbewuste middelen door wat vorige ervaringen een individu’s acties of gedachten kunnen
beïnvloeden.
- Klassieke conditionering
- Procedure herinneringen --> fietsen, autorijden etc.
- Priming
Neuropsychologisch bewijs voor gescheiden geheugensystemen
Impliciet geheugen blijft intact bij temporale-kwab amnesie: schade aan de hippocampus, een limbisch
systeemstructuur begraven binnen de temporale kwab en corticale en subcorticale structuren dichtbij.
Semantisch geheugen zonder episodisch geheugen; infantiel geheugenverlies: niet in staat zijn om
gebeurtenissen van de kinderjaren en jongere jaren te herinnering. Echt autobiografisch geheugen,
persoonlijke en langdurige herinneringen die de basis vormen voor iemands persoonlijke levensgeschiedenis.
Geheugen als het proces van herinneren
- Onderhoudsrepetitie --> process waarbij een individu informatie in het werkgeheugen houdt voor een
tijdje.
- Encoding repetitie --> process waarbij een individu informatie uit het lange-termijn geheugen codeert.
o Uitwerking --> niet herinneren, maar begrijpen, dit is de beste manier om iets te coderen in
het lange-termijn geheugen.
o Organiseren --> (chunking): ipv aparte dingen, een ding maken --> meer dingen die in je
korte-termijn geheugen kunnen passen. Het organiseren van logische hiërarchie zorgt voor
het coderen en ontvangen van informatie.
