Hoofdstuk 15 Goederenrecht
15.1 Algemeen
Het recht van vruchtgebruik is een beperkt genotsrecht dat het recht geeft om goederen die
aan een ander toebehoren te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten (art. 3:201 BW).
Een recht van vruchtgebruik kan op alle goederen worden gevestigd (zaken als
vermogensrechten). Een recht van vruchtgebruik kan zowel ten behoeve van een als ten
behoeve van een aantal natuurlijke (rechts)personen worden gevestigd (art. 3:203 BW). Een
recht van vruchtgebruik dat ten behoeve van twee of meer personen is gevestigd, kan ofwel
een gezamenlijk vruchtgebruik (gemeenschap,
art. 3:166 BW) zijn of er sprake van opvolging.
Bij een opvolgend vruchtgebruik wordt het
vruchtgebruik eerst uitgeoefend door de ene
vruchtgebruiker, waarna de recht wordt verkregen door de opvolgende vruchtgebruiker.
15.2 Ontstaan
Art. 3:202 bepaalt dat het vruchtgebruik ontstaat door vestiging of door verjaring. Voor de
vestiging van een recht van vruchtgebruik is een geldige titel, beschikkingsbevoegdheid en
een vestigingshandeling vereist (art. 3:98 jo 3:84 BW). De vestigingshandeling hangt af van
het object van het recht van vruchtgebruik.
Als een recht van vruchtgebruik wordt gevestigd op een registergoed, dan is voor de
vestiging vereist dat een notariële akte van vestiging wordt ingeschreven in de openbare
registers (art. 3:98 BW).
Wordt een recht van vruchtgebruik gevestigd op een vorderingsrecht op naam, dan moet
voldaan worden aan de cessie-vereisten van art. 3:94 lid 1 of 3 BW.
Vestiging van een recht van vruchtgebruik op een roerende zaak niet-registergoed, geschiedt
volgens art. 3:90 BW door bezitsverschaffing.
Voor verjaring gelden de algemene regels van art. 3:99 en 3:105 BW. Ten slotte kan een
recht van vruchtgebruik ontstaan als sprake is van zaaksvervanging van het goed waarop het
vruchtgebruik oorspronkelijk rustte (art. 3:213 BW).
15.3 Rechten en plichten
In art. 3:207 BW zijn de hoofdbevoegdheden van de vruchtgebruiker te vinden (art. 3:208
e.v. BW). Op grond van art. 3:207lid 1 BW komt de vruchtgebruiker het genot toe van de in
vruchtgebruik gegeven goederen (gebruiken of verbruiken). Ingevolge art.3:216 BW wordt
de rechthebbende van alle vruchten, die gedurende het vruchtgebruik worden afgescheiden
opeisbaar. Art. 3:207 lid 2 BW, de vruchtgebruiker mag alle (feitelijke en rechts)handelingen
verrichten die tot een goed beheer dienstig kunnen zijn. Op grond van art. 3:210 BW is de
vruchtgebruiker bevoegd om aan het vruchtgebruik onderworpen vorderingen te innen. Art.
3:212 BW bepaalt dat de vruchtgebruiker de in vruchtgebruik gegeven goederen mag
vervreemden voor zover dit overeenkomstig de bestemming van deze goederen is.
De vruchtgebruiker heeft een wegneemrecht (ius tollendi) wanneer hij veranderingen en
toevoegingen heeft aangebracht aan de in vruchtgebruik gegeven zaak (art. 3:208 lid 2 BW).
Op grond van art. 5:84 BW kan de vruchtgebruiker een erfdienstbaarheid bedingen ten
behoeve van de onroerende zaak die hij in vruchtgebruik heeft.
Een recht van vruchtgebruik kan als vermogensrecht in de zin van art. 3:6 BW worden
vervreemd en bezwaard. Op de vervreemding en bezwaring zijn de algemene regels van
afdeling 3.4.2. BW van toepassing (art. 3:98 jo 3:84 BW).
15.1 Algemeen
Het recht van vruchtgebruik is een beperkt genotsrecht dat het recht geeft om goederen die
aan een ander toebehoren te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten (art. 3:201 BW).
Een recht van vruchtgebruik kan op alle goederen worden gevestigd (zaken als
vermogensrechten). Een recht van vruchtgebruik kan zowel ten behoeve van een als ten
behoeve van een aantal natuurlijke (rechts)personen worden gevestigd (art. 3:203 BW). Een
recht van vruchtgebruik dat ten behoeve van twee of meer personen is gevestigd, kan ofwel
een gezamenlijk vruchtgebruik (gemeenschap,
art. 3:166 BW) zijn of er sprake van opvolging.
Bij een opvolgend vruchtgebruik wordt het
vruchtgebruik eerst uitgeoefend door de ene
vruchtgebruiker, waarna de recht wordt verkregen door de opvolgende vruchtgebruiker.
15.2 Ontstaan
Art. 3:202 bepaalt dat het vruchtgebruik ontstaat door vestiging of door verjaring. Voor de
vestiging van een recht van vruchtgebruik is een geldige titel, beschikkingsbevoegdheid en
een vestigingshandeling vereist (art. 3:98 jo 3:84 BW). De vestigingshandeling hangt af van
het object van het recht van vruchtgebruik.
Als een recht van vruchtgebruik wordt gevestigd op een registergoed, dan is voor de
vestiging vereist dat een notariële akte van vestiging wordt ingeschreven in de openbare
registers (art. 3:98 BW).
Wordt een recht van vruchtgebruik gevestigd op een vorderingsrecht op naam, dan moet
voldaan worden aan de cessie-vereisten van art. 3:94 lid 1 of 3 BW.
Vestiging van een recht van vruchtgebruik op een roerende zaak niet-registergoed, geschiedt
volgens art. 3:90 BW door bezitsverschaffing.
Voor verjaring gelden de algemene regels van art. 3:99 en 3:105 BW. Ten slotte kan een
recht van vruchtgebruik ontstaan als sprake is van zaaksvervanging van het goed waarop het
vruchtgebruik oorspronkelijk rustte (art. 3:213 BW).
15.3 Rechten en plichten
In art. 3:207 BW zijn de hoofdbevoegdheden van de vruchtgebruiker te vinden (art. 3:208
e.v. BW). Op grond van art. 3:207lid 1 BW komt de vruchtgebruiker het genot toe van de in
vruchtgebruik gegeven goederen (gebruiken of verbruiken). Ingevolge art.3:216 BW wordt
de rechthebbende van alle vruchten, die gedurende het vruchtgebruik worden afgescheiden
opeisbaar. Art. 3:207 lid 2 BW, de vruchtgebruiker mag alle (feitelijke en rechts)handelingen
verrichten die tot een goed beheer dienstig kunnen zijn. Op grond van art. 3:210 BW is de
vruchtgebruiker bevoegd om aan het vruchtgebruik onderworpen vorderingen te innen. Art.
3:212 BW bepaalt dat de vruchtgebruiker de in vruchtgebruik gegeven goederen mag
vervreemden voor zover dit overeenkomstig de bestemming van deze goederen is.
De vruchtgebruiker heeft een wegneemrecht (ius tollendi) wanneer hij veranderingen en
toevoegingen heeft aangebracht aan de in vruchtgebruik gegeven zaak (art. 3:208 lid 2 BW).
Op grond van art. 5:84 BW kan de vruchtgebruiker een erfdienstbaarheid bedingen ten
behoeve van de onroerende zaak die hij in vruchtgebruik heeft.
Een recht van vruchtgebruik kan als vermogensrecht in de zin van art. 3:6 BW worden
vervreemd en bezwaard. Op de vervreemding en bezwaring zijn de algemene regels van
afdeling 3.4.2. BW van toepassing (art. 3:98 jo 3:84 BW).
