Jurisprudentielijst Aansprakelijkheidsrecht
Blok 1- Doelen/functies van
aansprakelijkheid en vestiging van
aansprakelijkheid
HR Wrongful birth Arrest
Spiraal verwijderd en niet terug geplaatst; ongewenste zwangerschap
Rechtsregel:
Indien een arts een medische fout maakt, die hem toe te rekenen valt, is hij
aansprakelijk voor alle vermogensschade die in zodanig causaal verband staat
met die fout.
De kosten voor verzorging en opvoeding van een kind kunnen aangemerkt
worden als vermogensschade waarvoor een arts bij een medische fout
aansprakelijk kan zijn. Indien de vrouw door de zwangerschap en de geboorte
van het kind inkomsten mist, kan dit ook aangemerkt worden als vergoedbare
schade.
HR Jeffrey Arrest
Jeffrey verdronken in het zwembad. Ouders willen tot recht gesproken hebben
dat het zwembad aansprakelijk was om hun rouwproces pas te kunnen beginnen.
In het Jeffrey-arrest besliste de Hoge Raad, dat een zuiver emotioneel belang
geen voldoende belang is in de zin van art. 3:303 BW.
Het hof oordeelde dat het belang van de ouders bij deze verklaring voor recht, te
weten 'dat zij pas een zinvol begin met het verwerken van de dood van Jeffrey
kunnen maken als de aansprakelijkheid van de Vereniging is vastgesteld', een
'zuiver emotioneel belang' is, dat niet kan worden aangemerkt als 'voldoende
belang' in de zin van art. 3:303 BW. De Hoge Raad laat dit oordeel in stand.
HR Baby Kelly Arrest
De moeder wilde een prenataal onderzoek, omdat zij geen gehandicapt kind
wilde. De verloskundige heeft besloten dat een onderzoek niet nodig was. De
moeder is uiteindelijk bevallen van een dochter, Kelly, die fysiek en geestelijk
ernstig gehandicapt blijkt, als gevolg van een chromosomale afwijking.
De ouders stelde het ziekenhuis en de verloskundige aansprakelijk en vorderde
schadevergoeding voor zichzelf en voor hun dochtertje. De rechtbank wijst de
vordering van de ouders toe. Het hof wijst de vordering voor Kelly toe en de
vordering voor de ouders af. De Hoge Raad overwoog dat de verloskundige
jegens de ouders en het nog ongeboren kind een zorgplicht had en derhalve in de
gegeven omstandigheden een prenataal onderzoek had moeten verrichten. De
,vrouw had namelijk een keuze, om het kind te houden of niet, moeten maken op
grond van juiste informatie. De Hoge Raad stelt dat de verloskundige jegens Kelly
in strijd heeft gehandeld met hetgeen in het ongeschreven recht in het
maatschappelijke verkeer wordt betaamd. De Hoge Raad oordeelt dat alle kosten
voor de opvoeding en verzorging van Kelly vergoed moeten worden. De
verloskundige en het ziekenhuis zijn derhalve aansprakelijk te stellen voor het
gehandicapte dochtertje en dienen de schadevergoeding te betalen.
HR Urgenda Arrest
- De Stichting Urgenda, een organisatie die zich inzet voor duurzaamheid en
klimaatbescherming, spande een rechtszaak aan tegen de Nederlandse
Staat.
- Urgenda eiste dat de Staat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met
minstens 25% zou verminderen ten opzichte van 1990.
De uitspraak:
- De Hoge Raad bevestigde de eerdere uitspraken van de rechtbank en het hof,
en oordeelde dat de Staat onrechtmatig handelde door onvoldoende maatregelen
te nemen om klimaatverandering tegen te gaan.
- De Hoge Raad beval de Staat om de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met
minstens 25% te verminderen ten opzichte van 1990.
De juridische basis:
- De Hoge Raad baseerde zijn oordeel op de zorgplicht van de Staat (artikel 21
Grondwet) en de Europese mensenrechtenverdragen (artikelen 2 en 8 EVRM).
- De Hoge Raad oordeelde dat de Staat een verplichting heeft om de levens en
het welzijn van burgers te beschermen tegen de gevaren van
klimaatverandering.
De betekenis:
- Het Urgenda-arrest is een unieke uitspraak waarin een rechter de overheid heeft
veroordeeld tot het nemen van specifieke klimaatmaatregelen.
- Het arrest heeft internationaal veel aandacht gekregen en wordt gezien als een
belangrijk precedent voor klimaatgerelateerde rechtszaken over de hele wereld.
Het Urgenda-arrest gaat dus over de verplichting van de overheid om haar
burgers te beschermen tegen de gevaren van klimaatverandering, en de rol van
de rechter bij het afdwingen van die verplichting.
HR Shell/milieudefensie Arrest
Milieudefensie heeft gevorderd dat Shell verplicht is haar CO2-emissies in 2030
met 45% te verminderen ten opzichte van het niveau van 2019.
Milieudefensie stelt dat Shell onrechtmatig handelt als zij dat niet doet. Het hof
heeft aan de hand van objectieve aanknopingspunten vastgesteld dat er een
verplichting op Shell rust om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan. Dit
,betekent echter niet dat de burgerlijke rechter kan vaststellen dat Shell haar
CO2-emissies met 45% (of enig ander percentage) moet verminderen. De
vordering wordt daarom afgewezen.
Blok 1 – Hoorcollege 2
HR Meppelse Ree Arrest
Ongeluk door uitwijken voor een Ree -> frontale botsing; bestuurder dood,
Nabestaanden van de tegenligger eisen schadevergoeding
Verzekeraar (tevens overleden) bestuurder stelt dat de bestuurder geen schuld
had -> weigert de uitkering van de verzekering
De vraag; Had de uitwijkende bestuurder schuld?
de Hoge Raad;
De bestuurder die uitweek voor het Ree heeft schuld. Hij passeerde kort voor het
ongeluk een waarschuwingsbord voor overstekend wild. Door plotseling uit te
wijken naar de andere rijbaan op een smalle, drukke autoweg, vlak voor een
naderende tegenligger, heeft hij een uiterst gevaarlijke manoeuvre gemaakt. De
Hoge Raad vond dat Vos menselijkerwijs niet zoveel te verwijten viel. Maar omdat
een andere en betere reactie wel denkbaar was geweest, was (de verzekeraar
van) Vos wel aansprakelijk. Vos had namelijk ook uit kunnen wijken naar de
rechterberm of kunnen remmen.
HR DES Arrest
Groep vrouwen die zeldzame vorm van kanker hebben door dat de moeders
tijdens zwangerschap het DES medicijn hebben gebruikt. De vrouwen vorderen
daarom van alle farmaceutische bedrijven die dit medicijn op de markt hebben
gebracht vergoeding van de gehele schade. Het probleem in dit geval is dat het
niet duidelijk is wiens handeling in causaal verband staat met de geleden
schade. Hierdoor kan artikel 6:99 BW niet toegepast worden.
De rechtsvraag; kunnen de vrouwen de door de kanker aangerichte schade
verhalen op de farmaceutische bedrijven, ondanks onduidelijkheid rondom de
causaliteit?
De Rechtsregel: het enkel niet kunnen beantwoorden van de causaliteitsvraag
hoeft een onrechtmatige daad niet in de weg te staan
, De Hoge Raad vond het in dit arrest onaanvaardbaar dat de eisers een zo
zware bewijslast had. Hierom is besloten de bewijslast te verlichten, door middel
van de omgekeerde bewijslast. Dit houdt in dat de mogelijke gedagvaarde
producenten zelf moeten aantonen dat zij juist niet aansprakelijk kunnen worden
gehouden voor de geleden schade. Verder geldt dat art. 6:99 BW samengaat met
art. 6:102 BW, iedere dader die mogelijk kan worden gehouden voor de
geleden schade is hoofdelijk aansprakelijk, tenzij een van de partijen
tegenbewijs levert waaruit te concluderen is dat zij niet hoofdelijk aansprakelijk
zijn.
HR Baijings/ H Arrest
Ging om een beroepsfout van een advocaat. Advocaat had de termijn voor hoger
beroep laten verlopen. De benadeelde zegt ik heb daardoor de zaak niet
gewonnen, dus schade. Maar de vraag is: had je de zaak gewonnen? Als je de
zaak had verloren had je geen schade. Het is in dit geval dus niet te bepalen wat
de schade is.
Hoge Raad: de rechter mag de schade schatten aan de hand van de goede en
kwade kansen. Dus eigenlijk wat je vergoed moet krijgen is de waarde van de
kans die je hebt verloren.
Voor het eerst door de Hoge Raas; ‘’kansschade’’ aanvaard = de rechter moet
beoordelen hoe de appelrechter had behoren te beslissen. Indien dat niet
mogelijk is zal hij de goede en kwade kansen tegen elkaar moeten afwegen en op
basis daarvan de schade inschatten
Bij kansschade moet gedacht worden aan het volgende: een raadsman laat een
cruciale termijn verstrijken voor het instellen van hoger beroep voor zijn cliënt.
De kans bestaat dat de cliënt hierdoor wordt benadeeld. Of sprake is van
benadeling is onzeker. Hij of zij verliest in elk geval wel de kans op een ander
(gunstiger) oordeel van de hogere rechter. Deze betreffende gedraging van de
advocaat levert een beroepsfout op. Rechtens is er geen sprake van
onrechtmatig handelen van de advocaat, maar van een tekortkoming van de
advocaat in de nakoming van de overeenkomst met zijn cliënt. Hoe moet deze
cliënt nu gecompenseerd worden?
In het arrest Baijings/mr. H6 is uitgemaakt dat dit op twee verschillende
manieren kan.
Manier 1: beoordeling hoe de rechter in het verzuimde hoger beroep zou hebben
beslist, het zogenoemde trial in trial.
Manier 2: het schatten van de goede en de kwade kansen die de cliënt in hoger
beroep zou hebben gehad en deze vertalen naar een schadevergoeding.
Bij de tweede methode wordt het condicio sine qua non verband als het ware
omzeild door een juridische truc door het schade begrip te herdefiniëren naar
een kans op een gunstigere uitkomst. Het condicio sine qua non verband tussen
de normschending van de advocaat en de gemiste kans staat altijd vast
Blok 1- Doelen/functies van
aansprakelijkheid en vestiging van
aansprakelijkheid
HR Wrongful birth Arrest
Spiraal verwijderd en niet terug geplaatst; ongewenste zwangerschap
Rechtsregel:
Indien een arts een medische fout maakt, die hem toe te rekenen valt, is hij
aansprakelijk voor alle vermogensschade die in zodanig causaal verband staat
met die fout.
De kosten voor verzorging en opvoeding van een kind kunnen aangemerkt
worden als vermogensschade waarvoor een arts bij een medische fout
aansprakelijk kan zijn. Indien de vrouw door de zwangerschap en de geboorte
van het kind inkomsten mist, kan dit ook aangemerkt worden als vergoedbare
schade.
HR Jeffrey Arrest
Jeffrey verdronken in het zwembad. Ouders willen tot recht gesproken hebben
dat het zwembad aansprakelijk was om hun rouwproces pas te kunnen beginnen.
In het Jeffrey-arrest besliste de Hoge Raad, dat een zuiver emotioneel belang
geen voldoende belang is in de zin van art. 3:303 BW.
Het hof oordeelde dat het belang van de ouders bij deze verklaring voor recht, te
weten 'dat zij pas een zinvol begin met het verwerken van de dood van Jeffrey
kunnen maken als de aansprakelijkheid van de Vereniging is vastgesteld', een
'zuiver emotioneel belang' is, dat niet kan worden aangemerkt als 'voldoende
belang' in de zin van art. 3:303 BW. De Hoge Raad laat dit oordeel in stand.
HR Baby Kelly Arrest
De moeder wilde een prenataal onderzoek, omdat zij geen gehandicapt kind
wilde. De verloskundige heeft besloten dat een onderzoek niet nodig was. De
moeder is uiteindelijk bevallen van een dochter, Kelly, die fysiek en geestelijk
ernstig gehandicapt blijkt, als gevolg van een chromosomale afwijking.
De ouders stelde het ziekenhuis en de verloskundige aansprakelijk en vorderde
schadevergoeding voor zichzelf en voor hun dochtertje. De rechtbank wijst de
vordering van de ouders toe. Het hof wijst de vordering voor Kelly toe en de
vordering voor de ouders af. De Hoge Raad overwoog dat de verloskundige
jegens de ouders en het nog ongeboren kind een zorgplicht had en derhalve in de
gegeven omstandigheden een prenataal onderzoek had moeten verrichten. De
,vrouw had namelijk een keuze, om het kind te houden of niet, moeten maken op
grond van juiste informatie. De Hoge Raad stelt dat de verloskundige jegens Kelly
in strijd heeft gehandeld met hetgeen in het ongeschreven recht in het
maatschappelijke verkeer wordt betaamd. De Hoge Raad oordeelt dat alle kosten
voor de opvoeding en verzorging van Kelly vergoed moeten worden. De
verloskundige en het ziekenhuis zijn derhalve aansprakelijk te stellen voor het
gehandicapte dochtertje en dienen de schadevergoeding te betalen.
HR Urgenda Arrest
- De Stichting Urgenda, een organisatie die zich inzet voor duurzaamheid en
klimaatbescherming, spande een rechtszaak aan tegen de Nederlandse
Staat.
- Urgenda eiste dat de Staat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met
minstens 25% zou verminderen ten opzichte van 1990.
De uitspraak:
- De Hoge Raad bevestigde de eerdere uitspraken van de rechtbank en het hof,
en oordeelde dat de Staat onrechtmatig handelde door onvoldoende maatregelen
te nemen om klimaatverandering tegen te gaan.
- De Hoge Raad beval de Staat om de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met
minstens 25% te verminderen ten opzichte van 1990.
De juridische basis:
- De Hoge Raad baseerde zijn oordeel op de zorgplicht van de Staat (artikel 21
Grondwet) en de Europese mensenrechtenverdragen (artikelen 2 en 8 EVRM).
- De Hoge Raad oordeelde dat de Staat een verplichting heeft om de levens en
het welzijn van burgers te beschermen tegen de gevaren van
klimaatverandering.
De betekenis:
- Het Urgenda-arrest is een unieke uitspraak waarin een rechter de overheid heeft
veroordeeld tot het nemen van specifieke klimaatmaatregelen.
- Het arrest heeft internationaal veel aandacht gekregen en wordt gezien als een
belangrijk precedent voor klimaatgerelateerde rechtszaken over de hele wereld.
Het Urgenda-arrest gaat dus over de verplichting van de overheid om haar
burgers te beschermen tegen de gevaren van klimaatverandering, en de rol van
de rechter bij het afdwingen van die verplichting.
HR Shell/milieudefensie Arrest
Milieudefensie heeft gevorderd dat Shell verplicht is haar CO2-emissies in 2030
met 45% te verminderen ten opzichte van het niveau van 2019.
Milieudefensie stelt dat Shell onrechtmatig handelt als zij dat niet doet. Het hof
heeft aan de hand van objectieve aanknopingspunten vastgesteld dat er een
verplichting op Shell rust om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan. Dit
,betekent echter niet dat de burgerlijke rechter kan vaststellen dat Shell haar
CO2-emissies met 45% (of enig ander percentage) moet verminderen. De
vordering wordt daarom afgewezen.
Blok 1 – Hoorcollege 2
HR Meppelse Ree Arrest
Ongeluk door uitwijken voor een Ree -> frontale botsing; bestuurder dood,
Nabestaanden van de tegenligger eisen schadevergoeding
Verzekeraar (tevens overleden) bestuurder stelt dat de bestuurder geen schuld
had -> weigert de uitkering van de verzekering
De vraag; Had de uitwijkende bestuurder schuld?
de Hoge Raad;
De bestuurder die uitweek voor het Ree heeft schuld. Hij passeerde kort voor het
ongeluk een waarschuwingsbord voor overstekend wild. Door plotseling uit te
wijken naar de andere rijbaan op een smalle, drukke autoweg, vlak voor een
naderende tegenligger, heeft hij een uiterst gevaarlijke manoeuvre gemaakt. De
Hoge Raad vond dat Vos menselijkerwijs niet zoveel te verwijten viel. Maar omdat
een andere en betere reactie wel denkbaar was geweest, was (de verzekeraar
van) Vos wel aansprakelijk. Vos had namelijk ook uit kunnen wijken naar de
rechterberm of kunnen remmen.
HR DES Arrest
Groep vrouwen die zeldzame vorm van kanker hebben door dat de moeders
tijdens zwangerschap het DES medicijn hebben gebruikt. De vrouwen vorderen
daarom van alle farmaceutische bedrijven die dit medicijn op de markt hebben
gebracht vergoeding van de gehele schade. Het probleem in dit geval is dat het
niet duidelijk is wiens handeling in causaal verband staat met de geleden
schade. Hierdoor kan artikel 6:99 BW niet toegepast worden.
De rechtsvraag; kunnen de vrouwen de door de kanker aangerichte schade
verhalen op de farmaceutische bedrijven, ondanks onduidelijkheid rondom de
causaliteit?
De Rechtsregel: het enkel niet kunnen beantwoorden van de causaliteitsvraag
hoeft een onrechtmatige daad niet in de weg te staan
, De Hoge Raad vond het in dit arrest onaanvaardbaar dat de eisers een zo
zware bewijslast had. Hierom is besloten de bewijslast te verlichten, door middel
van de omgekeerde bewijslast. Dit houdt in dat de mogelijke gedagvaarde
producenten zelf moeten aantonen dat zij juist niet aansprakelijk kunnen worden
gehouden voor de geleden schade. Verder geldt dat art. 6:99 BW samengaat met
art. 6:102 BW, iedere dader die mogelijk kan worden gehouden voor de
geleden schade is hoofdelijk aansprakelijk, tenzij een van de partijen
tegenbewijs levert waaruit te concluderen is dat zij niet hoofdelijk aansprakelijk
zijn.
HR Baijings/ H Arrest
Ging om een beroepsfout van een advocaat. Advocaat had de termijn voor hoger
beroep laten verlopen. De benadeelde zegt ik heb daardoor de zaak niet
gewonnen, dus schade. Maar de vraag is: had je de zaak gewonnen? Als je de
zaak had verloren had je geen schade. Het is in dit geval dus niet te bepalen wat
de schade is.
Hoge Raad: de rechter mag de schade schatten aan de hand van de goede en
kwade kansen. Dus eigenlijk wat je vergoed moet krijgen is de waarde van de
kans die je hebt verloren.
Voor het eerst door de Hoge Raas; ‘’kansschade’’ aanvaard = de rechter moet
beoordelen hoe de appelrechter had behoren te beslissen. Indien dat niet
mogelijk is zal hij de goede en kwade kansen tegen elkaar moeten afwegen en op
basis daarvan de schade inschatten
Bij kansschade moet gedacht worden aan het volgende: een raadsman laat een
cruciale termijn verstrijken voor het instellen van hoger beroep voor zijn cliënt.
De kans bestaat dat de cliënt hierdoor wordt benadeeld. Of sprake is van
benadeling is onzeker. Hij of zij verliest in elk geval wel de kans op een ander
(gunstiger) oordeel van de hogere rechter. Deze betreffende gedraging van de
advocaat levert een beroepsfout op. Rechtens is er geen sprake van
onrechtmatig handelen van de advocaat, maar van een tekortkoming van de
advocaat in de nakoming van de overeenkomst met zijn cliënt. Hoe moet deze
cliënt nu gecompenseerd worden?
In het arrest Baijings/mr. H6 is uitgemaakt dat dit op twee verschillende
manieren kan.
Manier 1: beoordeling hoe de rechter in het verzuimde hoger beroep zou hebben
beslist, het zogenoemde trial in trial.
Manier 2: het schatten van de goede en de kwade kansen die de cliënt in hoger
beroep zou hebben gehad en deze vertalen naar een schadevergoeding.
Bij de tweede methode wordt het condicio sine qua non verband als het ware
omzeild door een juridische truc door het schade begrip te herdefiniëren naar
een kans op een gunstigere uitkomst. Het condicio sine qua non verband tussen
de normschending van de advocaat en de gemiste kans staat altijd vast
