Hoorcollege 1 – Aansprakelijkheidsrecht –
26-1-2025
Leerdoelen:
✓ U kunt het doel van het (buitencontractuele) aansprakelijkheidsrecht beschrijven;
✓ U kunt uitleggen wat wordt bedoeld met de begrippen ‘corrigerende rechtvaardigheid’,
‘distributieve rechtvaardigheid’, preventieve werking en genoegdoening;
✓ U kunt uitleggen wat de genoegdoeningsfunctie van het aansprakelijkheidsrecht inhoudt;
✓ U kunt voor concrete leerstukken en situaties uitleggen en illustreren hoe de keuze voor een
bepaald leerdoel uitwerkt.
Baby Kelly
- Geen prenataal onderzoek
- Indien wel; ouders keuze gehad tot abortus
- Leed van Kelly
- Ouders van Kelly kosten verhalen verloskundige en ziekenhuis
- Behandeld arts beschadigd embryo bijv.; hierbij sprake van informatie fout; ten onrechte niet VOOR
geboorte vastgesteld
- Fout schuilt in het aangeven van juiste informatie over de afwijking; informatie fout
Ouders spreken namens zichzelf en namens Kelly het ziekenhuis en arts aan
Zowel contractueel als buiten contractueel moet het gaan om een fout, bij Baby Kelly; overeenkomst;
medisch hulpverlener gedraagt zich als een goed medische hulpverlener
Ook voldoende jegens derden?; vader & baby Kelly; geen partij bij overeenkomst;
HR oordeelt; wanprestatie jegens vader en Kelly;
- Wanprestatie jegens moeder: contractueel; overeenkomst
- Onrechtmatige daad tegen vader; derden
- Ook jegens baby Kelly; Onrechtmatige daad jegens Kelly; derden
Zou schade ook bestaan zonder fout/wanprestatie?
- Ja; geen causaal verband
- Nee; CSQN verband bestaat wel
,Fout toerekenbaar aan onrechtmatige gedraging?
- TNR Leer; toerekening; alleen gevolgen die aan fout toerekenbaar zijn komen voor
schadevergoeding in aanmerking
- Zonder fout; geen schade; TNR en CSQN aangenomen
- Ook toerekenbaar aan fout; keuze tot abortus afgenomen; schade toerekenbaar aan fout
- 6:97 BW
- 6:106 BW
Smartengeld
- Alleen toewijsbaar indien inbreuk op lichamelijke integriteit; letsel; aantasting eer, goede naam of
persoon
- Ouders; immateriële schade toegewezen; keuze recht is ontnomen tijdens zwangerschap
- Kelly; aangetast in normaal persoon zijn; zonder handicap; in hoeverre lijdt Kelly? In hoeverre
beperkt tot leiden normaal leven?
Alle kosten/ zorg opvoeding; bestrijden beperking die gevolg zijn van fout; toewijzing berust op feit
dat iemand fout heeft begaan; grond van aansprakelijkheid
Bezwaren:
- Hellend vlak? HR zegt nee
- Defensieve geneeskunde? Vrees verdergaande civiele aansprakelijkheid; HR zegt nee
Doelen van aansprakelijkheidsrecht?
1. Compensatie;
- Herstel onrecht
2. Genoegdoening:
- Erkenning en boetedoening
- Ook niet-financiële belangen
3. Preventie:
- Handhaving
- Ontmoediging
4. Kostenverdeling
- Voorzienbare kosten aansprakelijkheid; spreiden over groter geheel (verzekering)
Vrijwillige/onvrijwillige compensatie; het onrecht wat een heeft veroorzaakt bij de ander kan
worden gecompenseerd; herstel oorspronkelijke toestand; balans moet wederkeren, schade moet
worden geheeld;
Compensatie
- Herstel; restitutio; in eerste toestand; bijv. teruggeven goed of afgenomen geld; onrecht hersteld;
meestal niet mogelijk; herstel of reparatie; geleden pijn/verdriet/schaamte
- Schadevergoeding in geld of natura (art. 6:103 BW)
- Immateriële schadevergoeding; smartengeld
- Andere remedies; verklaring voor recht, rechterlijk bevel/verbod
,Corrigerende rechtvaardigheid leidend;
= fout als ingangsvoorwaarde;
= maar verdelende rechtvaardigheid vult aan
= de fout geeft het veld van onrecht wat moet worden hersteld; in beginsel met schadevergoeding,
soms ook andere remedies
Genoegdoening
- Satisfactio
- Ziet op meer dan schadevergoeding
- Meer erkenning toegebrachte leed
- Boetedoening zijde van de dader
- Gekrenkte gevoelens
- Geen rechtsgevolg
- Boetedoening; aansprakelijke; beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar; verzekering afwikkeling
schade
- Verklaring voor recht (morel-declaratoir)
- Wrongful life; aangeboren handicap door fout arts; kan door ouders; opvoeding/behandeling/tijd
en aandacht maar kan ook door het kind zelf; tegen arts of ouders; ouders wel bewust kind
gehandicapt laten geboren terwijl het kind het niet wil
- Wrongful birth; mislukte sterilisatie of anti conceptie; gezond kind geboren
HR Jeffrey
- Voldoende belang; ex. Artikel 3:303 BW
- Het gaat vooral om vaststelling dat onrechtmatig is gehandeld, niet zo zeer om geld
- Verklaring voor recht om te beginnen met verwerking;
- Hof = Rouwverwerking is niet voldoende belang, art. 3:303 BW
- Niet voldoende belang voor rechtsvordering
= Zuiver emotioneel belang niet voldoende conform 3:303; er is meer nodig; zakelijk belang bijv.
Preventie
- Voorkoming nieuwe onrechtmatigheden
- Beinvloeden gedrag
Werkt het wel? Helpt het risico tot aansprakelijkheid bij de naleving van regels?
- Risico mijdend handelen?
- In een claim cultuur; bijv. USA; artsen geen risicovolle operaties uit angst voor claim
Kostenverdeling
- Feitelijk gevolg aansprakelijkheid
- Hoe gaat iemand om met de kosten? Bijvoorbeeld; verwachte kosten omslaan in de te rekenen prijs;
kosten aansprakelijkheid zijn al ingebracht in bedrijfsvoering; de klanten dragen de
aansprakelijkheidskosten
- Wijze van verdeling van kosten
Albert Heijn
- In de winstmarge zitten evt. aansprakelijkheidskosten doorberekend
- Kan ook d.m.v. verzekering; kosten hiervan ook doorberekend in de prijs van blauwe bessen
, - Aansprakelijkheidsrecht als draaischijf; verdeling kosten
- Rol van Verzekering; HR Baby Kelly; kosten doorberekend
Contractenrecht
- Wanprestatie
Buiten contractueel
- Onrechtmatige daad etc.
Collectieve acties (art. 3:305a BW)
- Nieuw perspectief?
- Stichting of vereniging; rechtsvordering; gelijk soortelijke belangen
- Bijvoorbeeld; massa schade; Volkswagen, TikTok, siliconenzaak
= bundelen belangen in vorm stichting of vereniging
- Naast privaatrechtelijke belangen OOK Publieke belangen; public interest litigation
Klimaataansprakelijkheid
- Urgenda; 2019:2006:
Urgenda
- Stichting eist gerechtelijk bevel dat overheid meer moet inzetten tegen opwarming van de aarde
- In strijd VN klimaatakkoord
- Artikel 2 en 8 EVRM: recht op leven; bescherming persoonlijke levenssfeer
= Zonder goed klimaat; leven onmogelijk
- NL staat moet actie ondernemen met haast
Shell / Milieudefensie
- Geen wetenschappelijke consensus over de invloed van Specifiek Shell
- Het hof overweegt wel; 7.25 en 7.26; klimaatprobleem is enorm; er moet wat aan gedaan worden
voor het te laat is; iedereen heeft verantwoordelijkheid om het klimaat verandering te beschermen
Hoorcollege 2 – Aansprakelijkheidsrecht –
30-1-2025
26-1-2025
Leerdoelen:
✓ U kunt het doel van het (buitencontractuele) aansprakelijkheidsrecht beschrijven;
✓ U kunt uitleggen wat wordt bedoeld met de begrippen ‘corrigerende rechtvaardigheid’,
‘distributieve rechtvaardigheid’, preventieve werking en genoegdoening;
✓ U kunt uitleggen wat de genoegdoeningsfunctie van het aansprakelijkheidsrecht inhoudt;
✓ U kunt voor concrete leerstukken en situaties uitleggen en illustreren hoe de keuze voor een
bepaald leerdoel uitwerkt.
Baby Kelly
- Geen prenataal onderzoek
- Indien wel; ouders keuze gehad tot abortus
- Leed van Kelly
- Ouders van Kelly kosten verhalen verloskundige en ziekenhuis
- Behandeld arts beschadigd embryo bijv.; hierbij sprake van informatie fout; ten onrechte niet VOOR
geboorte vastgesteld
- Fout schuilt in het aangeven van juiste informatie over de afwijking; informatie fout
Ouders spreken namens zichzelf en namens Kelly het ziekenhuis en arts aan
Zowel contractueel als buiten contractueel moet het gaan om een fout, bij Baby Kelly; overeenkomst;
medisch hulpverlener gedraagt zich als een goed medische hulpverlener
Ook voldoende jegens derden?; vader & baby Kelly; geen partij bij overeenkomst;
HR oordeelt; wanprestatie jegens vader en Kelly;
- Wanprestatie jegens moeder: contractueel; overeenkomst
- Onrechtmatige daad tegen vader; derden
- Ook jegens baby Kelly; Onrechtmatige daad jegens Kelly; derden
Zou schade ook bestaan zonder fout/wanprestatie?
- Ja; geen causaal verband
- Nee; CSQN verband bestaat wel
,Fout toerekenbaar aan onrechtmatige gedraging?
- TNR Leer; toerekening; alleen gevolgen die aan fout toerekenbaar zijn komen voor
schadevergoeding in aanmerking
- Zonder fout; geen schade; TNR en CSQN aangenomen
- Ook toerekenbaar aan fout; keuze tot abortus afgenomen; schade toerekenbaar aan fout
- 6:97 BW
- 6:106 BW
Smartengeld
- Alleen toewijsbaar indien inbreuk op lichamelijke integriteit; letsel; aantasting eer, goede naam of
persoon
- Ouders; immateriële schade toegewezen; keuze recht is ontnomen tijdens zwangerschap
- Kelly; aangetast in normaal persoon zijn; zonder handicap; in hoeverre lijdt Kelly? In hoeverre
beperkt tot leiden normaal leven?
Alle kosten/ zorg opvoeding; bestrijden beperking die gevolg zijn van fout; toewijzing berust op feit
dat iemand fout heeft begaan; grond van aansprakelijkheid
Bezwaren:
- Hellend vlak? HR zegt nee
- Defensieve geneeskunde? Vrees verdergaande civiele aansprakelijkheid; HR zegt nee
Doelen van aansprakelijkheidsrecht?
1. Compensatie;
- Herstel onrecht
2. Genoegdoening:
- Erkenning en boetedoening
- Ook niet-financiële belangen
3. Preventie:
- Handhaving
- Ontmoediging
4. Kostenverdeling
- Voorzienbare kosten aansprakelijkheid; spreiden over groter geheel (verzekering)
Vrijwillige/onvrijwillige compensatie; het onrecht wat een heeft veroorzaakt bij de ander kan
worden gecompenseerd; herstel oorspronkelijke toestand; balans moet wederkeren, schade moet
worden geheeld;
Compensatie
- Herstel; restitutio; in eerste toestand; bijv. teruggeven goed of afgenomen geld; onrecht hersteld;
meestal niet mogelijk; herstel of reparatie; geleden pijn/verdriet/schaamte
- Schadevergoeding in geld of natura (art. 6:103 BW)
- Immateriële schadevergoeding; smartengeld
- Andere remedies; verklaring voor recht, rechterlijk bevel/verbod
,Corrigerende rechtvaardigheid leidend;
= fout als ingangsvoorwaarde;
= maar verdelende rechtvaardigheid vult aan
= de fout geeft het veld van onrecht wat moet worden hersteld; in beginsel met schadevergoeding,
soms ook andere remedies
Genoegdoening
- Satisfactio
- Ziet op meer dan schadevergoeding
- Meer erkenning toegebrachte leed
- Boetedoening zijde van de dader
- Gekrenkte gevoelens
- Geen rechtsgevolg
- Boetedoening; aansprakelijke; beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar; verzekering afwikkeling
schade
- Verklaring voor recht (morel-declaratoir)
- Wrongful life; aangeboren handicap door fout arts; kan door ouders; opvoeding/behandeling/tijd
en aandacht maar kan ook door het kind zelf; tegen arts of ouders; ouders wel bewust kind
gehandicapt laten geboren terwijl het kind het niet wil
- Wrongful birth; mislukte sterilisatie of anti conceptie; gezond kind geboren
HR Jeffrey
- Voldoende belang; ex. Artikel 3:303 BW
- Het gaat vooral om vaststelling dat onrechtmatig is gehandeld, niet zo zeer om geld
- Verklaring voor recht om te beginnen met verwerking;
- Hof = Rouwverwerking is niet voldoende belang, art. 3:303 BW
- Niet voldoende belang voor rechtsvordering
= Zuiver emotioneel belang niet voldoende conform 3:303; er is meer nodig; zakelijk belang bijv.
Preventie
- Voorkoming nieuwe onrechtmatigheden
- Beinvloeden gedrag
Werkt het wel? Helpt het risico tot aansprakelijkheid bij de naleving van regels?
- Risico mijdend handelen?
- In een claim cultuur; bijv. USA; artsen geen risicovolle operaties uit angst voor claim
Kostenverdeling
- Feitelijk gevolg aansprakelijkheid
- Hoe gaat iemand om met de kosten? Bijvoorbeeld; verwachte kosten omslaan in de te rekenen prijs;
kosten aansprakelijkheid zijn al ingebracht in bedrijfsvoering; de klanten dragen de
aansprakelijkheidskosten
- Wijze van verdeling van kosten
Albert Heijn
- In de winstmarge zitten evt. aansprakelijkheidskosten doorberekend
- Kan ook d.m.v. verzekering; kosten hiervan ook doorberekend in de prijs van blauwe bessen
, - Aansprakelijkheidsrecht als draaischijf; verdeling kosten
- Rol van Verzekering; HR Baby Kelly; kosten doorberekend
Contractenrecht
- Wanprestatie
Buiten contractueel
- Onrechtmatige daad etc.
Collectieve acties (art. 3:305a BW)
- Nieuw perspectief?
- Stichting of vereniging; rechtsvordering; gelijk soortelijke belangen
- Bijvoorbeeld; massa schade; Volkswagen, TikTok, siliconenzaak
= bundelen belangen in vorm stichting of vereniging
- Naast privaatrechtelijke belangen OOK Publieke belangen; public interest litigation
Klimaataansprakelijkheid
- Urgenda; 2019:2006:
Urgenda
- Stichting eist gerechtelijk bevel dat overheid meer moet inzetten tegen opwarming van de aarde
- In strijd VN klimaatakkoord
- Artikel 2 en 8 EVRM: recht op leven; bescherming persoonlijke levenssfeer
= Zonder goed klimaat; leven onmogelijk
- NL staat moet actie ondernemen met haast
Shell / Milieudefensie
- Geen wetenschappelijke consensus over de invloed van Specifiek Shell
- Het hof overweegt wel; 7.25 en 7.26; klimaatprobleem is enorm; er moet wat aan gedaan worden
voor het te laat is; iedereen heeft verantwoordelijkheid om het klimaat verandering te beschermen
Hoorcollege 2 – Aansprakelijkheidsrecht –
30-1-2025
