Volledige samenvatting - Politicologie: algemene inleiding 1BA

Politicologie 1


Hoofdstuk 1

Wat is politiek?
 Als mensen iets samendoen → duidelijke afspraken hebben om dingen te regelen +
inperking vrijheid
 Grote groep = meer regels


Definitie
= alles wat te maken heeft met het sturen van een samenleving.

 Polis (Grieks: stad) = samenleving
 Griekse politika = De zaken die met de polis te maken hebben
 Politiek geldt voor elke vorm van samenleven.
 Bv internationale gemeenschap, staat België, studentenvereniging,
etc.
 Waarom nood aan sturing?
o Aristoteles: mens = zoon politikón (politiek wezen → Sociaal wezen dat van
nature met anderen samenleeft).
o Maar: conflicten zijn onvermijdelijk door:
 Diversiteit (verschillende noden, voorkeuren, visies).
 Schaarste (middelen, tijd, energie zijn beperkt)
 Verdeling nodig
 Politiek = niet alleen Navo, partijen, EU, etc. → ook elk burger die op diverse
manieren telkens aan politiek doen
 Politiek = collectieve besluitvorming om samenleven mogelijk te maken.

Variaties in politiek

 Samenleving = belangrijkste aspect van politiek
 Politiek aantreffen in alle organisaties en verenigen (school, werk)

1) Niveau van de samenleving
 Territoriaal: staten, regio’s, gemeenten, internationale organisaties.
o Je bent eraan gebonden (bv woning) en kan niet zomaar ontwijken
 Niet-territoriaal: verenigingen, kerk, universiteit, studentenbewegingen, online
community.
o Makkelijker wegtrekken want niet grondgebonden

, o Binnen die grens ben je onderworpen aan de regels, erbuiten niet
 Variatie:
o Impact op dagelijks leven verschilt.
 Bv staat bepaalt je belastingen
 Online groep beïnvloedt je leven minder direct
o Vrijwilligheid: kan je eruit stappen (opt-out)?
 Opstappen is niet altijd mogelijk.
 Europese geschiedenis → RKKerk had veel invloed
o Loop der jaren geconfronteerd geweest met nationale staten
o 16de eeuw: strijd met protestanten
 In praktijk: politiek afbakenen tot Alles wat te maken heeft met het besturen van een
territoriaal gefundeerde samenleving
o Dus politiek vooral aanwezig in samenleving met grondgebied
 Definitie zegt ook niet wat er in een samenleving geregeld wordt → verschilt enorm
hard

2) Niveau van inhoud en reikwijdte
 Wat wordt er geregeld?
 Grenzen van de politiek verschuiven.
o Vroeger: minimale staat + beperkte aangelegenheid (justitie, politie,
defensie, financiën)
 Zorgden voor een aantal basisregels, mensen in werking, grenzen
beschermd zijn en belastingen betaald werden
o Loop der jaren: Vraag van (arbeidersbeweging) om nieuwe aspecten van de
samenleving door de staat te laten regelen
o Nu: uitgebreide verzorgingsstaat.


T.H. Marshall: burgerschap = 3 categorieën:
 Burgerlijke rechten
 Onderlinge verhouding tussen burgers
 (privaatrecht: huwelijk, contracten, eigendom).
 Politieke rechten
 Relaties tussen burger en overheid
 (staatsrecht: stemrecht, vrijheid van meningsuiting, vergadering,
bescherming tegen willekeur).
(Politiek meer bezig tegenwoordig met burgerlijke recht voor stabiliteit)
 Ook Sociaal-economische rechten vanaf 20ste E
 Menswaardig leven leiden
 (art. 23 Belgische GW: recht op arbeid, sociale zekerheid, huisvesting,
leefmilieu, cultuur, gezinsbijslag, onderwijs, wetenschap).
 Nu vanzelfsprekend, vroeger niet → echt naar gevraagd worden

,  Geen volwaardige burger zonder socio-eco rechten

2.1) Toenemende reikwijdte van de politiek
 Kinderrechten.
 Vroeger eigendom van ouders
 Nu recht op onderwijs, bescherming, etc.
 Feminisme (1960s): “het persoonlijke is politiek”.
 Dwang, Abortus, seksuele vrijheid zijn collectieve en structurele problemen
 Sociale media & recht op “ontkoppelen”.
 Politiek moet regels maken rond privacy data en digitale rechten
 Terrorisme vs privacy.
 Eenzaamheid als collectief probleem.


Politisering & depolitisering
 Politisering: een thema publiek maken
 Collectieve besluitvorming maken.
 Elk samenleving heeft (ongeschreven) regels over wat politiek kan worden en wat
niet
 Westerse samenleving heeft grens tussen:
o Privaat: domein waarin individu autonoom kan handelen + oordelen zonder
politieke invloeden
 Bv relaties zijn privé, maar als er sprake is van dwang komt politiek
kijken want regels worden overschreden
 Varieert van land tot land wat privé is
o Publiek: Sociaal leven/domein waar mensen elkaar ontmoeten
 Voorbeeld: eenzaamheid linken aan structurele oorzaken
(individualisering, gezinsstructuren).
 Persoonlijke ervaring linken aan gemeenschap
 Depolitisering: thema terug naar privé trekken.
 Voorbeeld: kritiek op seksismewet (2014):
 seksisme = individueel probleem, geen structureel.
3) Vormen en regimes
 Classificatie van politieke vormen op basis van de vraag wat de grootste principes
zijn die liggen aan het functioneren van een bestel = Regime
 Wie heeft recht om beslissingen te nemen? Geïnspireerd door de regels van
een godsdienst of is bestuur en godsdienst van elkaar gescheiden? Zijn er
geschreven regels waaraan de politieke overheden zelf zich moeten houden?
Etc.



 Democratisch ↔ autoritair.

,  Macht = tijdelijk/gespreid over verschillende groepen
 Burgers kiezen volksvertegenwoordigers uit (ook zij beslissen over regels)
 Basisrechten van burger beschermd en gerespecteerd worden
 Unitair ↔ federaal.
 Territorium bestuurd vanuit een punt of hebben deelgebieden ook eigen
bestuur?
 Meerderheid ↔ consensus.
 Unicameraal ↔ bicameraal.
 Andere spelregels: kieskringen, rol staatshoofd, enz.
 Politiek = méér dan instellingen → ook praktijken, actoren, bewegingen.




 Architectuur parlementen = onderlinge betekenissen

Politieke wetenschap: politicologie, huh?

 Politicologie ≠ gewoon “vertellen over de samenleving” (zoals journalisten,
opiniemakers, kunstenaars).
 Verslag uitbrengen van debatten, beslissingen, geven commentaar en betere
oplossingen
Het is wetenschap (analyseren, begrijpen en verklaren), dus gebonden aan
regels:
1. Intellectuele distantie
o Niet de bedoeling dat PolWetenschappers deelnemen aan debat
en zeggen hoe het moet of wat juist en fout is
o PolWeten zijn ook lid van samenleving die ze bestuderen →
hebben ook meningen over van alles in de politiek
o Gevaar: bias (waarden, normen, context beïnvloeden onderzoek).
 Interpretatie van data
o Oplossing: reflexiviteit, twijfel toelaten, transparant rapporteren.