Samenvatting van
Bazerman, M. H., & Tenbrunsel, A. E. (2011). Blind spots: Why we
fail to do what's right and what to do about it. Princeton
University Press.
1
,Hoofdstuk 1: Het verschil tussen bedoelde en werkelijke ethische
gedragingen
Inleiding Hoofdstuk 1 behandelt het verschil tussen hoe ethisch mensen
zichzelf (en hun organisaties) vinden en hun werkelijke gedrag. De meeste
mensen overschatten hun eigen ethische normen en die van hun
omgeving. Dit boek belicht deze "ethische blinde vlekken" en biedt inzicht
in hoe bewustzijn van deze hiaten individuen en organisaties kan helpen
zich dichter bij hun ethische idealen te gedragen.
Gedragsgerichte Ethiek Traditionele ethiek legt de nadruk op bewuste
beslissingen en verantwoordelijkheid, maar gedragsgerichte ethiek richt
zich op hoe onbewuste factoren en psychologische patronen ethisch
gedrag beïnvloeden. Bijvoorbeeld tijdens de financiële crisis van 2008
speelden niet alleen individuen met slechte bedoelingen een rol, maar ook
velen die zich niet bewust waren van de morele implicaties van hun acties,
zoals hypotheekverstrekkers en analisten.
Ethische programma's en hun beperkingen Ondanks de miljoenen die
zijn geïnvesteerd in ethische programma’s en trainingen, zijn de resultaten
teleurstellend. Vaak falen deze initiatieven omdat ze aannemen dat
mensen ethische dilemma's herkennen, terwijl onderzoek aantoont dat
veel ethisch gedrag onbewust en inconsistent is. Mensen houden er vaak
dubbele standaarden op na: ze veroordelen anderen strenger dan zichzelf.
Gedragsgerichte ethiek onderzoekt deze patronen om beter te begrijpen
waarom mensen soms handelen tegen hun eigen morele normen.
Beperkte ethiek en ethisch onbewust gedrag Het concept van
"bounded ethicality" (beperkte ethiek) stelt dat mensen soms ethisch
problematisch gedrag vertonen zonder zich daarvan bewust te zijn.
Voorbeeldexperimenten laten zien dat deelnemers vaak eerlijkheid
claimen, maar toch frauderen in gecontroleerde situaties. Deze
psychologische tendensen, zoals morele hypocrisie, zorgen ervoor dat
mensen hun eigen gedrag gunstiger beoordelen dan dat van anderen.
Voorbeelden van blinde vlekken in ethisch gedrag
Milgram’s gehoorzaamheidsexperiment: Dit experiment toont
aan dat individuen ethisch grensoverschrijdend gedrag kunnen
vertonen onder druk van autoriteit, terwijl ze zichzelf beschouwen
als ethisch. Dit gedrag blijkt niet alleen door bewuste keuzes, maar
ook door beperkte ethische bewustzijn.
De Challenger-ramp: Bij deze tragedie bleven ingenieurs
vasthouden aan de beschikbare data zonder alternatieve gegevens
te overwegen, zoals de temperatuursimpact op de O-ringen. Dit
2
, incident benadrukt hoe ethische kwesties over het hoofd worden
gezien in situaties van tijdsdruk en groepsdenken.
Organisatie en ethische hiaten Ethiek wordt binnen organisaties vaak
gereduceerd tot functionele afdelingen (zoals marketing of techniek),
waardoor ethische overwegingen kunnen verdwijnen. Bij de Challenger-
ramp werd de morele impact van een besluit bijvoorbeeld uit het oog
verloren omdat het werd gezien als een "managementbeslissing." Dit soort
"ethische vervaging" kan leiden tot beslissingen zonder inachtneming van
de gevolgen voor anderen.
Ethische uitdagingen op maatschappelijk niveau Sommige
maatschappelijke kwesties, zoals orgaandonatie, illustreren hoe
beleidskeuzes ethische patronen kunnen beïnvloeden. Door de
standaardkeuze te wijzigen (van actief toestemming geven naar
automatisch registreren, tenzij anders aangegeven), zou het
orgaandonatiecijfer in de VS bijvoorbeeld drastisch kunnen stijgen.
Ethische blinde vlekken ontstaan ook bij beleidsmakers en rechters, zoals
in het voorbeeld van rechter Scalia, die weigerde zich terug te trekken uit
een zaak ondanks een duidelijke belangenverstrengeling.
Het doel van dit boek is niet om lezers een specifieke morele standaard op
te leggen, maar hen bewust te maken van de blinde vlekken die hun
ethische zelfbeeld beïnvloeden. Het boek bespreekt hoe deze blinde
vlekken op individueel, organisatorisch en maatschappelijk niveau kunnen
worden aangepakt en welke interventies effectiever kunnen zijn in het
verbeteren van ethisch handelen. In de volgende hoofdstukken zullen
theorieën, onderzoeken en strategieën worden gepresenteerd die helpen
om deze ethische blinde vlekken te identificeren en te verminderen, zodat
individuen en organisaties bewuster en ethischer kunnen handelen.
3
Bazerman, M. H., & Tenbrunsel, A. E. (2011). Blind spots: Why we
fail to do what's right and what to do about it. Princeton
University Press.
1
,Hoofdstuk 1: Het verschil tussen bedoelde en werkelijke ethische
gedragingen
Inleiding Hoofdstuk 1 behandelt het verschil tussen hoe ethisch mensen
zichzelf (en hun organisaties) vinden en hun werkelijke gedrag. De meeste
mensen overschatten hun eigen ethische normen en die van hun
omgeving. Dit boek belicht deze "ethische blinde vlekken" en biedt inzicht
in hoe bewustzijn van deze hiaten individuen en organisaties kan helpen
zich dichter bij hun ethische idealen te gedragen.
Gedragsgerichte Ethiek Traditionele ethiek legt de nadruk op bewuste
beslissingen en verantwoordelijkheid, maar gedragsgerichte ethiek richt
zich op hoe onbewuste factoren en psychologische patronen ethisch
gedrag beïnvloeden. Bijvoorbeeld tijdens de financiële crisis van 2008
speelden niet alleen individuen met slechte bedoelingen een rol, maar ook
velen die zich niet bewust waren van de morele implicaties van hun acties,
zoals hypotheekverstrekkers en analisten.
Ethische programma's en hun beperkingen Ondanks de miljoenen die
zijn geïnvesteerd in ethische programma’s en trainingen, zijn de resultaten
teleurstellend. Vaak falen deze initiatieven omdat ze aannemen dat
mensen ethische dilemma's herkennen, terwijl onderzoek aantoont dat
veel ethisch gedrag onbewust en inconsistent is. Mensen houden er vaak
dubbele standaarden op na: ze veroordelen anderen strenger dan zichzelf.
Gedragsgerichte ethiek onderzoekt deze patronen om beter te begrijpen
waarom mensen soms handelen tegen hun eigen morele normen.
Beperkte ethiek en ethisch onbewust gedrag Het concept van
"bounded ethicality" (beperkte ethiek) stelt dat mensen soms ethisch
problematisch gedrag vertonen zonder zich daarvan bewust te zijn.
Voorbeeldexperimenten laten zien dat deelnemers vaak eerlijkheid
claimen, maar toch frauderen in gecontroleerde situaties. Deze
psychologische tendensen, zoals morele hypocrisie, zorgen ervoor dat
mensen hun eigen gedrag gunstiger beoordelen dan dat van anderen.
Voorbeelden van blinde vlekken in ethisch gedrag
Milgram’s gehoorzaamheidsexperiment: Dit experiment toont
aan dat individuen ethisch grensoverschrijdend gedrag kunnen
vertonen onder druk van autoriteit, terwijl ze zichzelf beschouwen
als ethisch. Dit gedrag blijkt niet alleen door bewuste keuzes, maar
ook door beperkte ethische bewustzijn.
De Challenger-ramp: Bij deze tragedie bleven ingenieurs
vasthouden aan de beschikbare data zonder alternatieve gegevens
te overwegen, zoals de temperatuursimpact op de O-ringen. Dit
2
, incident benadrukt hoe ethische kwesties over het hoofd worden
gezien in situaties van tijdsdruk en groepsdenken.
Organisatie en ethische hiaten Ethiek wordt binnen organisaties vaak
gereduceerd tot functionele afdelingen (zoals marketing of techniek),
waardoor ethische overwegingen kunnen verdwijnen. Bij de Challenger-
ramp werd de morele impact van een besluit bijvoorbeeld uit het oog
verloren omdat het werd gezien als een "managementbeslissing." Dit soort
"ethische vervaging" kan leiden tot beslissingen zonder inachtneming van
de gevolgen voor anderen.
Ethische uitdagingen op maatschappelijk niveau Sommige
maatschappelijke kwesties, zoals orgaandonatie, illustreren hoe
beleidskeuzes ethische patronen kunnen beïnvloeden. Door de
standaardkeuze te wijzigen (van actief toestemming geven naar
automatisch registreren, tenzij anders aangegeven), zou het
orgaandonatiecijfer in de VS bijvoorbeeld drastisch kunnen stijgen.
Ethische blinde vlekken ontstaan ook bij beleidsmakers en rechters, zoals
in het voorbeeld van rechter Scalia, die weigerde zich terug te trekken uit
een zaak ondanks een duidelijke belangenverstrengeling.
Het doel van dit boek is niet om lezers een specifieke morele standaard op
te leggen, maar hen bewust te maken van de blinde vlekken die hun
ethische zelfbeeld beïnvloeden. Het boek bespreekt hoe deze blinde
vlekken op individueel, organisatorisch en maatschappelijk niveau kunnen
worden aangepakt en welke interventies effectiever kunnen zijn in het
verbeteren van ethisch handelen. In de volgende hoofdstukken zullen
theorieën, onderzoeken en strategieën worden gepresenteerd die helpen
om deze ethische blinde vlekken te identificeren en te verminderen, zodat
individuen en organisaties bewuster en ethischer kunnen handelen.
3
