, Hoofdstuk 1: inleiding
Psychodiagnostiek = het onderscheiden van personen naar hun individuele
psychische kenmerken zoals die manifesteren in hun typische gedrags- en
uitingsvormen, met behulp van een test
In psychodiagnostiek wordt informatie verzameld over de client en diens omgeving
met het oog op het ontwerpen van de meest adequate aanpak van de problemen die
door de cliënt zelf of diens omgeving zijn gesignaleerd.
Ongewapend oordeel = de diagnosticus spreekt een oordeel uit zonder expliciet
een beroep te doen op methodologische principes (= fundamentele regels die de
structuur en validiteit van onderzoek en methode bepalen) of systematische
procedures die kunnen voorkomen dat er fouten en onterechte vertekeningen in het
oordeel optreden
3 ontwikkelingen in het gedragsonderzoek die belangrijk zijn in de diagnostiek:
1. Het onderzoek naar de kwaliteit van het ongewapende oordeel
2. De ontwikkelingen in de besliskunde
3. Het ontwikkelen van prescriptieve kaders (= normatieve raamwerken die
voorschrijven hoe professionals moeten handelen) ten behoeve van de
professionele diagnostiek
Hoofdstuk 2: uitgangspunten
Wetenschappelijke diagnostiek = als de algemene menselijke structuur van
probleem oplossen (persoonlijkheids- en gedragsproblemen) gaat ondersteunen met
wetenschappelijk-empirische kennis.
In de professionele diagnostiek is de (algemene wetenschappelijke) eis van
transparantie over de gevolgde argumentatie en procedures belangrijk.
Verwetenschappelijking van de diagnostische praktijk, de diagnosticus is
wetenschappelijker naarmate hij:
o Explicieter werkt met theorieën en de verschillende theorieniveaus duidelijker
me elkaar in verband brengt
o Als hij zich bewust is in welke gevallen hij wel en niet voor bepaalde theorieën
kiest
o Duidelijk de denkstappen vast legt die hebben geleid tot zijn advies
o Onderzoek doet naar de waarde van theorieën voor de problemen waar ze
betrekking op hebben en naar het effect van ingrepen
o De resultaten van het eigenwerk uitwisselt met collega’s
,De theoretische, methodologische, instrumentele en ervaringskennis fungeren als
inspiratie bron voor het denkproces van de diagnosticus.
Foutbronnen in oordelen en beslissen:
1. Onderzoek naar de wijze waarop mensen met kansen en waarschijnlijkheden
omgaan: diagnosticus moeten kansen subjectief inschatten.
2. Onderzoek naar de vuistregels en heuristieken (= zoekstrategieën die tot
oplossingen kunnen leiden) die mensen doorgaans geneigd zijn te volgen:
deze zijn in veel probleem situaties adequaat maar leiden vertekening bij kans
schattingen in laboratorium omgeving.
Beschikbaarheidsheuristiek = mensen schatten de kans dat een
verschijnsel optreedt hoger in als zij makkelijker een voorbeeld van het
verschijnsel weten.
Ook zoeken mensen eerder informatie die hun opvattingen ondersteund.
3. Onderzoek naar de kwaliteit van professionele diagnostiek
Beslissingsprobleem = een keuzeprobleem waarbij verschillende opties
verschillende consequenties kunnen hebben met betrekking tot het doel.
Besliskunde = een verzameling van modellen en procedures die aangeven hoe de
beslisser in de verschillende stappen van het beslissingsproces het best kan
handelen met het oog op het te bereiken doel. Het vermijden van fouten en
vertekeningen is hierbij belangrijk.
Beslissingsproces = een proces waarin opties en consequenties geformuleerd en
geëvalueerd worden. Technieken uit de besliskunde kunnen hierbij ingezet worden.
Normatieve (prescriptief) diagnostiek = de tak van de methodologie die zich
bezighoudt met het funderen formuleren en onderzoeken van diagnostische regels
en procedures. (Vragen zoals: wat is feitelijk een diagnose? En is het mogelijk en
redelijk voorschriften voor de diagnosticus te formuleren?)
In Nederland zijn modellen die op empirische cyclus zijn georiënteerd vaak
aangeduid als hypothese toetsende diagnostische modellen
Hoofdstuk 3: diagnostische cyclus
Het diagnostisch proces start als een cliënt zich aan heeft gemeld via een verwijzer,
met 1 of meer hulpvragen. De formulering van de hulpvraag hoeft dan nog niet
compleet te zijn. Let op! Niet elke hulpvraag is een diagnostische hulpvraag.
Diagnostische hulpvraag wordt uiteindelijk gezamenlijk her geformuleerd tot een
vraagstelling. Deze wordt vervolgens opgevat als onderzoeksvraag. (Bijv. hulpvraag
cliënt type diagnostische hulpvraag diagnosticus type vraagstelling cliënt en
diagnosticus type onderzoek diagnosticus).
Keuze van de onderzoekstype (met bijbehoorende onderzoeksvraag) is het
technische antwoord van de diagnosticus op de hulpvraag van de cliënt
, Een cliënt heeft meestal meerdere diagnostische hulpvragen, dit leidt tot een
combinatie van type onderzoek. Dit heeft een vaste volgorde (= diagnostisch
scenario) omdat soms het beantwoorden van de ene hulpvraag eerst de andere
hulpvraag moet beantwoord worden.
Elke diagnostisch scenario begint met een verhelderend type onderzoek
0-scenario 1 type onderzoek waaruit een conclusie
volgt
1-scenario De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 1x gemaakt
2-scenario De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 2x gemaakt
3-scenario (meest volledig) De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 3x gemaakt. (De
gedachte gang dat verheldering van de
klacht kennis oplevert die bijdraagt tot
een goede onderkenning van het
probleem. Daarna kan een verklaring
worden gegeven en als laatst een
indicatie voor een interventie)
Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderend 1 Klachtanalyse KA
Onderkennend 2 Probleemanalyse PA
Verklarend 3 Verklaringsanalyse VA
Indicerend 4 Indicatieanalyse IA
Betekenis diagnose:
1. Een onderkenning van een stoornis
2. Een verklaring voor het probleem of de stoornis
Diagnostische cyclus = een normatief model en beschrijft de stappen en sub
stappen die een diagnosticus moet doorlopen, dit is een cyclisch proces. De
Psychodiagnostiek = het onderscheiden van personen naar hun individuele
psychische kenmerken zoals die manifesteren in hun typische gedrags- en
uitingsvormen, met behulp van een test
In psychodiagnostiek wordt informatie verzameld over de client en diens omgeving
met het oog op het ontwerpen van de meest adequate aanpak van de problemen die
door de cliënt zelf of diens omgeving zijn gesignaleerd.
Ongewapend oordeel = de diagnosticus spreekt een oordeel uit zonder expliciet
een beroep te doen op methodologische principes (= fundamentele regels die de
structuur en validiteit van onderzoek en methode bepalen) of systematische
procedures die kunnen voorkomen dat er fouten en onterechte vertekeningen in het
oordeel optreden
3 ontwikkelingen in het gedragsonderzoek die belangrijk zijn in de diagnostiek:
1. Het onderzoek naar de kwaliteit van het ongewapende oordeel
2. De ontwikkelingen in de besliskunde
3. Het ontwikkelen van prescriptieve kaders (= normatieve raamwerken die
voorschrijven hoe professionals moeten handelen) ten behoeve van de
professionele diagnostiek
Hoofdstuk 2: uitgangspunten
Wetenschappelijke diagnostiek = als de algemene menselijke structuur van
probleem oplossen (persoonlijkheids- en gedragsproblemen) gaat ondersteunen met
wetenschappelijk-empirische kennis.
In de professionele diagnostiek is de (algemene wetenschappelijke) eis van
transparantie over de gevolgde argumentatie en procedures belangrijk.
Verwetenschappelijking van de diagnostische praktijk, de diagnosticus is
wetenschappelijker naarmate hij:
o Explicieter werkt met theorieën en de verschillende theorieniveaus duidelijker
me elkaar in verband brengt
o Als hij zich bewust is in welke gevallen hij wel en niet voor bepaalde theorieën
kiest
o Duidelijk de denkstappen vast legt die hebben geleid tot zijn advies
o Onderzoek doet naar de waarde van theorieën voor de problemen waar ze
betrekking op hebben en naar het effect van ingrepen
o De resultaten van het eigenwerk uitwisselt met collega’s
,De theoretische, methodologische, instrumentele en ervaringskennis fungeren als
inspiratie bron voor het denkproces van de diagnosticus.
Foutbronnen in oordelen en beslissen:
1. Onderzoek naar de wijze waarop mensen met kansen en waarschijnlijkheden
omgaan: diagnosticus moeten kansen subjectief inschatten.
2. Onderzoek naar de vuistregels en heuristieken (= zoekstrategieën die tot
oplossingen kunnen leiden) die mensen doorgaans geneigd zijn te volgen:
deze zijn in veel probleem situaties adequaat maar leiden vertekening bij kans
schattingen in laboratorium omgeving.
Beschikbaarheidsheuristiek = mensen schatten de kans dat een
verschijnsel optreedt hoger in als zij makkelijker een voorbeeld van het
verschijnsel weten.
Ook zoeken mensen eerder informatie die hun opvattingen ondersteund.
3. Onderzoek naar de kwaliteit van professionele diagnostiek
Beslissingsprobleem = een keuzeprobleem waarbij verschillende opties
verschillende consequenties kunnen hebben met betrekking tot het doel.
Besliskunde = een verzameling van modellen en procedures die aangeven hoe de
beslisser in de verschillende stappen van het beslissingsproces het best kan
handelen met het oog op het te bereiken doel. Het vermijden van fouten en
vertekeningen is hierbij belangrijk.
Beslissingsproces = een proces waarin opties en consequenties geformuleerd en
geëvalueerd worden. Technieken uit de besliskunde kunnen hierbij ingezet worden.
Normatieve (prescriptief) diagnostiek = de tak van de methodologie die zich
bezighoudt met het funderen formuleren en onderzoeken van diagnostische regels
en procedures. (Vragen zoals: wat is feitelijk een diagnose? En is het mogelijk en
redelijk voorschriften voor de diagnosticus te formuleren?)
In Nederland zijn modellen die op empirische cyclus zijn georiënteerd vaak
aangeduid als hypothese toetsende diagnostische modellen
Hoofdstuk 3: diagnostische cyclus
Het diagnostisch proces start als een cliënt zich aan heeft gemeld via een verwijzer,
met 1 of meer hulpvragen. De formulering van de hulpvraag hoeft dan nog niet
compleet te zijn. Let op! Niet elke hulpvraag is een diagnostische hulpvraag.
Diagnostische hulpvraag wordt uiteindelijk gezamenlijk her geformuleerd tot een
vraagstelling. Deze wordt vervolgens opgevat als onderzoeksvraag. (Bijv. hulpvraag
cliënt type diagnostische hulpvraag diagnosticus type vraagstelling cliënt en
diagnosticus type onderzoek diagnosticus).
Keuze van de onderzoekstype (met bijbehoorende onderzoeksvraag) is het
technische antwoord van de diagnosticus op de hulpvraag van de cliënt
, Een cliënt heeft meestal meerdere diagnostische hulpvragen, dit leidt tot een
combinatie van type onderzoek. Dit heeft een vaste volgorde (= diagnostisch
scenario) omdat soms het beantwoorden van de ene hulpvraag eerst de andere
hulpvraag moet beantwoord worden.
Elke diagnostisch scenario begint met een verhelderend type onderzoek
0-scenario 1 type onderzoek waaruit een conclusie
volgt
1-scenario De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 1x gemaakt
2-scenario De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 2x gemaakt
3-scenario (meest volledig) De overgang van een type onderzoek
naar een ander wordt 3x gemaakt. (De
gedachte gang dat verheldering van de
klacht kennis oplevert die bijdraagt tot
een goede onderkenning van het
probleem. Daarna kan een verklaring
worden gegeven en als laatst een
indicatie voor een interventie)
Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderend 1 Klachtanalyse KA
Onderkennend 2 Probleemanalyse PA
Verklarend 3 Verklaringsanalyse VA
Indicerend 4 Indicatieanalyse IA
Betekenis diagnose:
1. Een onderkenning van een stoornis
2. Een verklaring voor het probleem of de stoornis
Diagnostische cyclus = een normatief model en beschrijft de stappen en sub
stappen die een diagnosticus moet doorlopen, dit is een cyclisch proces. De
