Hoorcolleges Evidence-Based Interventies
Hoorcollege 1 – Effectladder, werkzame factoren en ROM
Overzicht college
1. Inleiding college
2. Effectladder en richtlijnen
3. Aandacht voor de alliantie
4. ROM en personalized treatment
Effectief voor wie, hoe sterk is het bewijs,
etc.???
Overzicht interventies in Nederland (2020)
Deel 1: Transdiagnostische behandelingen
• O.a. perfectionisme, emotieregulatie, compassion focused therapy en acceptance and commitment
therapy
Deel 2: Externaliserende problematiek
• O.a. zindelijkheid, voedings- en eetstoornissen, neurobiologische ontwikkelingsstoornissen en
zelfverwondend gedrag
Deel 3: Internaliserende problematiek
• O.a. slaapstoornissen, depressie en rouw- en angststoornissen
→ Nieuwe uitgave met 15 nieuwe protocollen
Waar zit de interventie op de effectladder?
PBE = Practice-Based Evidence/ praktijkgestuurd effectonderzoek
EBP = Evidence-Based Practice/ methodisch gestuurd effectonderzoek
Leerdoelen week 1
1. Je kunt uitleggen wat een effectladder is en hoe deze gebruikt wordt om kenmerken te beschrijven
van bewezen effectieve interventies (Evidence Based Practice) en praktijk gestuurd effectonderzoek
(Practice Based Evidence). (HC)
2. Je kunt de plaatsing van interventies op een effectladder kritisch beoordelen aan de hand van de
kenmerken van bewezen effectieve interventies. (WG)
3. Je kunt uitleggen wat de rol is van ROM om de zorg voor kinderen en adolescenten effectiever te
maken → stap hoger op effectladder, alliantie. (HC)
,Effectladder en richtlijnen
Effecctladder en richtlijnen (Veerman & van Yperen, 2008)
In NL 13 van de 97 onderzochte interventies volgens ideale onderzoeksmodel (RCT; hoogste trede
effectladder).
Kenmerken effectieve interventies (NJI) (Veerman & Van Yperen, 2008)
• Gericht op vermindering, de compensatie of het draaglijk maken van een risico of een probleem in de
onwikkeling ..;
• Bestemd voor een doelgroep gekenmerkt door de aanwezigheid van één of meerdere van deze risico’s
of problemen;
• Geleid door een theoretisch en praktisch weldoordachte, doelgerichte en systematische werkwijze
• Gericht op de jeugdige zelf, zijn opvoeders en/of izjn opvoedingsomgeving
• Afgebakend in de tijd …
Praktische problemen met EBP (Ng & Weisz, 2017; Veerman & van Yperen,
2008)
1. De meeste behandelingen in de dagelijkse klinische praktijk vallen
niet onder EBP (Ng & Weisz; p. 502 → 4.5%)
2. Onderzochte interventies “onderzoeksinterventies”
3. Kleine tot matige effecten van RCT onderzoek in praktijk
4. Veel interventies in praktijk niet theoretisch onderbouwd
Mogelijke mismatch tussen EBP en praktijk (Ng & Weisz, 2017)
1. Clinici behandelen range aan problemen en zijn geen experts in 1 type probleem
2. In praktijk vrijwel altijd co-morbiditeit
3. Behandelbehoefte kan snel veranderen tijdens therapie
4. Onvoorspelbare koerswijzigingen i.p.v. lineair verloop
→ Hoe is EPB aan te passen aan klinische praktijk met behoud van wetenschappelijke benadering?
,Niveau’s van bewijskracht EBP en PBE
RCT
Werkzaam = NJI: Sterke aanwijzingen
Doeltreffend = NJI: Goede aanwijzingen
Veelbelovend = NJI: Eerste aanwijzingen
Potentieel = NJI: Goed onderbouwd
Voorbeeld 1 – Potentieel/descriptief etc.
Opvoeddebatten met migrantenvaders
→ Methodiekbeschrijving
Voorbeeld 2 – Veelbelovend/theoretisch
1. Observaties in klinische praktijk
2. Theoretisch raamwerk
3. Therapeutische technieken
4. Etc.
, Kenmerken Practice Based Evidence (PBE) (Veerman & van Yperen, 2008)
Aansluiting
• Effectonderzoek op niveau interventie of 1 stap hoger, zie soorten onderzoek
Inbedding
• Procedureel ingebed in praktijk
Benutting
• In primaire proces, beleid(aanpassing)
Aanpak bij praktijkgestuurd onderzoek (Veerman & van Yperen, 2008)
• Wat doen we nu en welke doelgroep willen we bereiken?
• Welke theorie past het beste bij wat we doen?
• Welke resultaten laat de interventie zien?
• Is deze interventie beter dan andere interventies?
→ Wat zijn werkzame ingrediënten? → Therapeutische alliantie
Van EBP of PBE naar behandelrichtijnen
Websites, o.a.
• NJI
• Kwaliteitsontwikkeling GGZ
Richtlijnen vs. EBP
Behandelprogramma’s zijn niet hetzelfde als
klinische richtlijnen
• Voorbeeld → zie figuur
Richtlijnen gaan over het vergemakkelijken van
klinische beslissingen in hele zorgketen.
→ Vaak met beslismodel/beslisboom.
Beschikbaarheid psychologische interventies (Ng
& Weisz, 2017)
Effectiviteit behandelingen vergroten:
→ Scholing/training
UK enorme investering op lokaal niveau ingezet
• 60% low-intensity staff
• 40% high-intensity staff
Met richtlijnen alleen kom je er niet: uitrollen
programma, onderwijs, trainingen etc.
→ Start met systematisch monitoren (MFS/ROM)
Aandacht voor de alliantie
Factsheet (van Hattum e.a., 2019)
Belangrijk!
• Bespreek alliantie
• Biedt alternatief aan bij mismatch
• Plan regelmatig evaluatiemomenten
• Leer van elkaar: supervisie en intervisie
Hoorcollege 1 – Effectladder, werkzame factoren en ROM
Overzicht college
1. Inleiding college
2. Effectladder en richtlijnen
3. Aandacht voor de alliantie
4. ROM en personalized treatment
Effectief voor wie, hoe sterk is het bewijs,
etc.???
Overzicht interventies in Nederland (2020)
Deel 1: Transdiagnostische behandelingen
• O.a. perfectionisme, emotieregulatie, compassion focused therapy en acceptance and commitment
therapy
Deel 2: Externaliserende problematiek
• O.a. zindelijkheid, voedings- en eetstoornissen, neurobiologische ontwikkelingsstoornissen en
zelfverwondend gedrag
Deel 3: Internaliserende problematiek
• O.a. slaapstoornissen, depressie en rouw- en angststoornissen
→ Nieuwe uitgave met 15 nieuwe protocollen
Waar zit de interventie op de effectladder?
PBE = Practice-Based Evidence/ praktijkgestuurd effectonderzoek
EBP = Evidence-Based Practice/ methodisch gestuurd effectonderzoek
Leerdoelen week 1
1. Je kunt uitleggen wat een effectladder is en hoe deze gebruikt wordt om kenmerken te beschrijven
van bewezen effectieve interventies (Evidence Based Practice) en praktijk gestuurd effectonderzoek
(Practice Based Evidence). (HC)
2. Je kunt de plaatsing van interventies op een effectladder kritisch beoordelen aan de hand van de
kenmerken van bewezen effectieve interventies. (WG)
3. Je kunt uitleggen wat de rol is van ROM om de zorg voor kinderen en adolescenten effectiever te
maken → stap hoger op effectladder, alliantie. (HC)
,Effectladder en richtlijnen
Effecctladder en richtlijnen (Veerman & van Yperen, 2008)
In NL 13 van de 97 onderzochte interventies volgens ideale onderzoeksmodel (RCT; hoogste trede
effectladder).
Kenmerken effectieve interventies (NJI) (Veerman & Van Yperen, 2008)
• Gericht op vermindering, de compensatie of het draaglijk maken van een risico of een probleem in de
onwikkeling ..;
• Bestemd voor een doelgroep gekenmerkt door de aanwezigheid van één of meerdere van deze risico’s
of problemen;
• Geleid door een theoretisch en praktisch weldoordachte, doelgerichte en systematische werkwijze
• Gericht op de jeugdige zelf, zijn opvoeders en/of izjn opvoedingsomgeving
• Afgebakend in de tijd …
Praktische problemen met EBP (Ng & Weisz, 2017; Veerman & van Yperen,
2008)
1. De meeste behandelingen in de dagelijkse klinische praktijk vallen
niet onder EBP (Ng & Weisz; p. 502 → 4.5%)
2. Onderzochte interventies “onderzoeksinterventies”
3. Kleine tot matige effecten van RCT onderzoek in praktijk
4. Veel interventies in praktijk niet theoretisch onderbouwd
Mogelijke mismatch tussen EBP en praktijk (Ng & Weisz, 2017)
1. Clinici behandelen range aan problemen en zijn geen experts in 1 type probleem
2. In praktijk vrijwel altijd co-morbiditeit
3. Behandelbehoefte kan snel veranderen tijdens therapie
4. Onvoorspelbare koerswijzigingen i.p.v. lineair verloop
→ Hoe is EPB aan te passen aan klinische praktijk met behoud van wetenschappelijke benadering?
,Niveau’s van bewijskracht EBP en PBE
RCT
Werkzaam = NJI: Sterke aanwijzingen
Doeltreffend = NJI: Goede aanwijzingen
Veelbelovend = NJI: Eerste aanwijzingen
Potentieel = NJI: Goed onderbouwd
Voorbeeld 1 – Potentieel/descriptief etc.
Opvoeddebatten met migrantenvaders
→ Methodiekbeschrijving
Voorbeeld 2 – Veelbelovend/theoretisch
1. Observaties in klinische praktijk
2. Theoretisch raamwerk
3. Therapeutische technieken
4. Etc.
, Kenmerken Practice Based Evidence (PBE) (Veerman & van Yperen, 2008)
Aansluiting
• Effectonderzoek op niveau interventie of 1 stap hoger, zie soorten onderzoek
Inbedding
• Procedureel ingebed in praktijk
Benutting
• In primaire proces, beleid(aanpassing)
Aanpak bij praktijkgestuurd onderzoek (Veerman & van Yperen, 2008)
• Wat doen we nu en welke doelgroep willen we bereiken?
• Welke theorie past het beste bij wat we doen?
• Welke resultaten laat de interventie zien?
• Is deze interventie beter dan andere interventies?
→ Wat zijn werkzame ingrediënten? → Therapeutische alliantie
Van EBP of PBE naar behandelrichtijnen
Websites, o.a.
• NJI
• Kwaliteitsontwikkeling GGZ
Richtlijnen vs. EBP
Behandelprogramma’s zijn niet hetzelfde als
klinische richtlijnen
• Voorbeeld → zie figuur
Richtlijnen gaan over het vergemakkelijken van
klinische beslissingen in hele zorgketen.
→ Vaak met beslismodel/beslisboom.
Beschikbaarheid psychologische interventies (Ng
& Weisz, 2017)
Effectiviteit behandelingen vergroten:
→ Scholing/training
UK enorme investering op lokaal niveau ingezet
• 60% low-intensity staff
• 40% high-intensity staff
Met richtlijnen alleen kom je er niet: uitrollen
programma, onderwijs, trainingen etc.
→ Start met systematisch monitoren (MFS/ROM)
Aandacht voor de alliantie
Factsheet (van Hattum e.a., 2019)
Belangrijk!
• Bespreek alliantie
• Biedt alternatief aan bij mismatch
• Plan regelmatig evaluatiemomenten
• Leer van elkaar: supervisie en intervisie
