WEEK 4 | PROCEDURELE NORMEN VOOR BESTUURSRECHTELIJKE
OVERHEIDSHANDELEN
I | PROCEDURELE NORMEN
Wat zijn procedurele normen? Aantal deelvragen die daarbij horen:
- Welke elementaire omgangsnormen gelden er in de relatie tussen burger
en bestuur?
- Welke regels gelden er voor het doen van een aanvraag?
- Op welke wijze wordt een beslissing voorbereid?
- Binnen welke termijnen moet een beslissing tot stand komen?
- Hoe moet een beslissing eruitzien?
- Hoe moet een besluit bekend gemaakt worden?
Totstandkoming van het besluit (voorbereiding)
1 | Kennisvergaringsplicht: het bestuursorgaan heeft een onderzoeksplicht.
art. 3:2 Awb: het bestuursorgaan moet bij de voorbereiding van een besluit de
nodige kennis omtrent de relevante feiten en de belangen af te wegen.
Hoe komt het bestuursorgaan aan de benodigde informatie?
1. Door te horen (art. 4:7 Awb e.v.)
2. Informatieplicht: als er sprake is van een besluit op aanvraag, dan heeft de
burger ook een informatieplicht (art. 4:2 lid 2 Awb). Aanvrager verschaft
gegevens die voor de beslissing redelijkerwijs nodig zijn.
2 | Advisering: het bestuursorgaan schakelt regelmatig een deskundige in.
- Kenbaarheid (art. 3:8 Awb): Bestuursorgaan moet de deskundige bekend
maken. Zo kan er gecheckt worden of de deskundige bevoegd en
onafhankelijk is.
- Vergewisplicht: ‘zorgvuldigheidscheck’ door bestuursorgaan (art. 3:9 Awb):
Hij moet het deskundige rapport doornemen en checken.
3 | Motiveringsplicht (afd. 3.7 Awb)
- Een besluit dient te rusten op een deugdelijke motivering (art. 3:46 Awb)
- De motivering moet vermeld worden bij de bekendmaking van het
besluit (art. 3:47 lid 1 Awb)
- Bij die vermelding moet zo mogelijk vermeld worden krachtens welk
wettelijk voorschrift het besluit wordt genomen (art. 3:47 lid 2 Awb).
- Verwijzen naar de motivering van een besluit kan volstaan, indien het
advies zelf de motivering bevat moet het specifiek opgenomen worden
(art. 3:49 Awb).
Bekendmaking van het besluit (afd. 3.6 Awb)
Een besluit treedt pas in werking na bekendmaking (art. 3:40 Awb) .
- Bekendmaking beschikking (gericht tot een of meer belanghebbenden):
geschiedt door toezending of uitreiking aan hen (art. 3:41 lid 1 Awb)
- Bekendmaking van besluiten die niet tot een of meer belanghebbende zijn
gericht: geschiedt op de in de Bekendmakingswet bepaalde wijze (art. 3:42
Awb)
o Staatscourant, of
o Publicatieblad van gemeente, provincie, waterschap etc.
Mededeling aan derden (art. 3:43 en 3:44 Awb)
,Rechtsmiddelencausule (art. 3:45 Awb)
1 Indien tegen een besluit bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden
ingesteld, wordt daarvan bij de bekendmaking en bij de mededeling van het
besluit melding gemaakt.
2 Hierbij wordt vermeld door wie, binnen welke termijn en bij welk orgaan
bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld.
Uitspraak: Onverplichte mededeling besluit (22 augustus 2007)
- Een besluit wordt overeenkomstig bekend gemaakt aan de aanvrager (art.
3:41 Awb)
- De bezwaartermijn gaat vanaf dat moment lopen (art. 6:7 jo. 6:8 Awb) en
eindigt op 27 april 2005.
- Daarnaast is het besluit onverplicht gepubliceerd in een huis-aan-huisblad.
Daarin staat dat belanghebbenden tot 6 mei 2005 bezwaar kunnen maken.
- Appellant dient zijn bezwaarschrift in op 1 mei 2005.
- Art. 6:11 Awb: “Ten aanzien van een na afloop van de termijn ingediend
bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op grond
daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat
de indiener in verzuim is geweest.”
Belangrijke rechtsoverweging: Is de termijnoverschrijding verschoonbaar?
“Indien een bestuursorgaan onjuiste rechtsmiddelenvoorlichting verschaft, heeft
als uitgangspunt te gelden, (…) dat een daardoor veroorzaakte
termijnoverschrijding verschoonbaar is, behoudens een kennelijke misslag. Dit
beginsel lijdt geen uitzondering indien, zoals in dit geval, het besluit onverplicht
is gepubliceerd in een huis-aan-huisblad.
Rechtzoekenden mogen hierbij afgaan op de door het bestuursorgaan verstrekte
informatie.”
Is de Awb wel burgervriendelijk genoeg?
Conceptwetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie
Mede naar aanleiding van de toeslagenaffaire is er meer aandacht voor de
rechtspositie van de burger. De overheid moet responsiever worden en daarbij
het burgerperspectief in oog houden.
1. Art. 2:4a Awb (nieuw): Het bestuursorgaan stelt zich bij het uitoefenen
van zijn taak dienstbaar op.
2. Art. 3:45 lid 2 (nu): Hierbij wordt vermeld door wie, binnen welk termijn
en bij welk orgaan bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden
ingesteld.
3. Art. 3:45 lid 2 (voorstel): Hierbij wordt vermeld:
a. Door wie en bij welk orgaan bezwaar kan worden gemaakt of beroep
kan worden ingesteld.
b. Op welke datum de termijn eindigt waarbinnen bezwaar kan worden
gemaakt of beroep kan worden ingesteld.
c. Dat het niet tijdig indienen van een bezwaar- of beroepschrift ertoe kan
leiden dat het bezwaar of beroep niet-ontvankelijk wordt verklaard.
d. Dat het mogelijk is om een bezwaar- of beroepschrift in te dienen
waarin nog niet de gronden van het bezwaar of beroep zijn opgenomen.
4. Art. 3:47 Awb (nu): De motivering wordt vermeld bij de bekendmaking
van het besluit.
, 5. Art. 3:47 Awb (voorstel): De motivering wordt op een voor
belanghebbende begrijpelijke wijze vermeld bij de bekendmaking van het
besluit.
6. Art 3:51 Awb: 1. Op schriftelijk verzoek van degene tot wie een besluit is
gericht, corrigeert het bestuursorgaan in het besluit een kennelijke
schrijffout, rekenfout of andere kennelijke fout die zich voor eenvoudig
herstel leent.
7. Art. 6:11 Awb (nu): Ten aanzien van een na afloop van de termijn
ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op
grond daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden
geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest.
8. Art. 6:11 Awb (voorstel): Ten aanzien van een na afloop van de termijn
ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op
grond daarvan achterwege indien:
a. Het geschrift wegens bijzondere omstandigheden die de indiener
betreffen niet tijdig kon worden ingediend;
b. Wegens andere redenen redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat
de indiener in verzuim is geweest.
II | OPENBAARHEID VAN BESTUUR
Wet open overheid (Woo)
1. Art.1.1 Woo: Eenieder heeft recht op toegang tot publieke informatie
zonder daartoe een belang te hoeven stellen, behoudens bij deze wet
gestelde beperkingen.
2. Art. 2.5 Woo: Bij de toepassing van deze wet wordt uitgegaan van het
algemeen belang van openbaarheid van publieke informatie voor de
democratische samenleving.
Woo-verzoek
- Eenieder kan verzoeken om publieke informatie richten tot een
bestuursorgaan (art. 4:1 Woo)
- Binnen vier werken moet op een verzoek worden beslist (art. 4.4 Woo.)
Stel je voor dat de informatie wordt geweigerd, dan kan je in
beroep/bezwaar gaan. Het is namelijk een beschikking en dit is een
appellabel besluit (art. 8:1 jo 7:1 Awb).
- Als er belangen van derden bij betrokken zijn, dan moeten deze derden
door het bestuursorgaan in de procedure worden betrokken door ze om
een zienswijze te vragen.
Publieke informatie:
Art. 4:1 Woo: “Eenieder kan een verzoek om publieke informatie richten tot een
bestuursorgaan”
Art 2.1 Woo:
- Publieke informatie: informatie neergelegd in documenten die berusten bij
[met name bestuursorganen].
- Document: een door een [bestuursorgaan] opgemaakt of ontvangen
schriftelijk stuk of ander geheel van vastgelegde gegevens dat naar zijn
aard verband houdt met de publieke taak van dat [bestuursorgaan]
Uitzonderingsgronden (hoofdstuk 5 Woo)
Beperkt aantal uitzonderingsgronden zoals veiligheid van de Staat, maar ook
vertrouwelijke bedrijfs- en fabricagegevens.
OVERHEIDSHANDELEN
I | PROCEDURELE NORMEN
Wat zijn procedurele normen? Aantal deelvragen die daarbij horen:
- Welke elementaire omgangsnormen gelden er in de relatie tussen burger
en bestuur?
- Welke regels gelden er voor het doen van een aanvraag?
- Op welke wijze wordt een beslissing voorbereid?
- Binnen welke termijnen moet een beslissing tot stand komen?
- Hoe moet een beslissing eruitzien?
- Hoe moet een besluit bekend gemaakt worden?
Totstandkoming van het besluit (voorbereiding)
1 | Kennisvergaringsplicht: het bestuursorgaan heeft een onderzoeksplicht.
art. 3:2 Awb: het bestuursorgaan moet bij de voorbereiding van een besluit de
nodige kennis omtrent de relevante feiten en de belangen af te wegen.
Hoe komt het bestuursorgaan aan de benodigde informatie?
1. Door te horen (art. 4:7 Awb e.v.)
2. Informatieplicht: als er sprake is van een besluit op aanvraag, dan heeft de
burger ook een informatieplicht (art. 4:2 lid 2 Awb). Aanvrager verschaft
gegevens die voor de beslissing redelijkerwijs nodig zijn.
2 | Advisering: het bestuursorgaan schakelt regelmatig een deskundige in.
- Kenbaarheid (art. 3:8 Awb): Bestuursorgaan moet de deskundige bekend
maken. Zo kan er gecheckt worden of de deskundige bevoegd en
onafhankelijk is.
- Vergewisplicht: ‘zorgvuldigheidscheck’ door bestuursorgaan (art. 3:9 Awb):
Hij moet het deskundige rapport doornemen en checken.
3 | Motiveringsplicht (afd. 3.7 Awb)
- Een besluit dient te rusten op een deugdelijke motivering (art. 3:46 Awb)
- De motivering moet vermeld worden bij de bekendmaking van het
besluit (art. 3:47 lid 1 Awb)
- Bij die vermelding moet zo mogelijk vermeld worden krachtens welk
wettelijk voorschrift het besluit wordt genomen (art. 3:47 lid 2 Awb).
- Verwijzen naar de motivering van een besluit kan volstaan, indien het
advies zelf de motivering bevat moet het specifiek opgenomen worden
(art. 3:49 Awb).
Bekendmaking van het besluit (afd. 3.6 Awb)
Een besluit treedt pas in werking na bekendmaking (art. 3:40 Awb) .
- Bekendmaking beschikking (gericht tot een of meer belanghebbenden):
geschiedt door toezending of uitreiking aan hen (art. 3:41 lid 1 Awb)
- Bekendmaking van besluiten die niet tot een of meer belanghebbende zijn
gericht: geschiedt op de in de Bekendmakingswet bepaalde wijze (art. 3:42
Awb)
o Staatscourant, of
o Publicatieblad van gemeente, provincie, waterschap etc.
Mededeling aan derden (art. 3:43 en 3:44 Awb)
,Rechtsmiddelencausule (art. 3:45 Awb)
1 Indien tegen een besluit bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden
ingesteld, wordt daarvan bij de bekendmaking en bij de mededeling van het
besluit melding gemaakt.
2 Hierbij wordt vermeld door wie, binnen welke termijn en bij welk orgaan
bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld.
Uitspraak: Onverplichte mededeling besluit (22 augustus 2007)
- Een besluit wordt overeenkomstig bekend gemaakt aan de aanvrager (art.
3:41 Awb)
- De bezwaartermijn gaat vanaf dat moment lopen (art. 6:7 jo. 6:8 Awb) en
eindigt op 27 april 2005.
- Daarnaast is het besluit onverplicht gepubliceerd in een huis-aan-huisblad.
Daarin staat dat belanghebbenden tot 6 mei 2005 bezwaar kunnen maken.
- Appellant dient zijn bezwaarschrift in op 1 mei 2005.
- Art. 6:11 Awb: “Ten aanzien van een na afloop van de termijn ingediend
bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op grond
daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat
de indiener in verzuim is geweest.”
Belangrijke rechtsoverweging: Is de termijnoverschrijding verschoonbaar?
“Indien een bestuursorgaan onjuiste rechtsmiddelenvoorlichting verschaft, heeft
als uitgangspunt te gelden, (…) dat een daardoor veroorzaakte
termijnoverschrijding verschoonbaar is, behoudens een kennelijke misslag. Dit
beginsel lijdt geen uitzondering indien, zoals in dit geval, het besluit onverplicht
is gepubliceerd in een huis-aan-huisblad.
Rechtzoekenden mogen hierbij afgaan op de door het bestuursorgaan verstrekte
informatie.”
Is de Awb wel burgervriendelijk genoeg?
Conceptwetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie
Mede naar aanleiding van de toeslagenaffaire is er meer aandacht voor de
rechtspositie van de burger. De overheid moet responsiever worden en daarbij
het burgerperspectief in oog houden.
1. Art. 2:4a Awb (nieuw): Het bestuursorgaan stelt zich bij het uitoefenen
van zijn taak dienstbaar op.
2. Art. 3:45 lid 2 (nu): Hierbij wordt vermeld door wie, binnen welk termijn
en bij welk orgaan bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden
ingesteld.
3. Art. 3:45 lid 2 (voorstel): Hierbij wordt vermeld:
a. Door wie en bij welk orgaan bezwaar kan worden gemaakt of beroep
kan worden ingesteld.
b. Op welke datum de termijn eindigt waarbinnen bezwaar kan worden
gemaakt of beroep kan worden ingesteld.
c. Dat het niet tijdig indienen van een bezwaar- of beroepschrift ertoe kan
leiden dat het bezwaar of beroep niet-ontvankelijk wordt verklaard.
d. Dat het mogelijk is om een bezwaar- of beroepschrift in te dienen
waarin nog niet de gronden van het bezwaar of beroep zijn opgenomen.
4. Art. 3:47 Awb (nu): De motivering wordt vermeld bij de bekendmaking
van het besluit.
, 5. Art. 3:47 Awb (voorstel): De motivering wordt op een voor
belanghebbende begrijpelijke wijze vermeld bij de bekendmaking van het
besluit.
6. Art 3:51 Awb: 1. Op schriftelijk verzoek van degene tot wie een besluit is
gericht, corrigeert het bestuursorgaan in het besluit een kennelijke
schrijffout, rekenfout of andere kennelijke fout die zich voor eenvoudig
herstel leent.
7. Art. 6:11 Awb (nu): Ten aanzien van een na afloop van de termijn
ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op
grond daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden
geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest.
8. Art. 6:11 Awb (voorstel): Ten aanzien van een na afloop van de termijn
ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet-ontvankelijkverklaring op
grond daarvan achterwege indien:
a. Het geschrift wegens bijzondere omstandigheden die de indiener
betreffen niet tijdig kon worden ingediend;
b. Wegens andere redenen redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat
de indiener in verzuim is geweest.
II | OPENBAARHEID VAN BESTUUR
Wet open overheid (Woo)
1. Art.1.1 Woo: Eenieder heeft recht op toegang tot publieke informatie
zonder daartoe een belang te hoeven stellen, behoudens bij deze wet
gestelde beperkingen.
2. Art. 2.5 Woo: Bij de toepassing van deze wet wordt uitgegaan van het
algemeen belang van openbaarheid van publieke informatie voor de
democratische samenleving.
Woo-verzoek
- Eenieder kan verzoeken om publieke informatie richten tot een
bestuursorgaan (art. 4:1 Woo)
- Binnen vier werken moet op een verzoek worden beslist (art. 4.4 Woo.)
Stel je voor dat de informatie wordt geweigerd, dan kan je in
beroep/bezwaar gaan. Het is namelijk een beschikking en dit is een
appellabel besluit (art. 8:1 jo 7:1 Awb).
- Als er belangen van derden bij betrokken zijn, dan moeten deze derden
door het bestuursorgaan in de procedure worden betrokken door ze om
een zienswijze te vragen.
Publieke informatie:
Art. 4:1 Woo: “Eenieder kan een verzoek om publieke informatie richten tot een
bestuursorgaan”
Art 2.1 Woo:
- Publieke informatie: informatie neergelegd in documenten die berusten bij
[met name bestuursorganen].
- Document: een door een [bestuursorgaan] opgemaakt of ontvangen
schriftelijk stuk of ander geheel van vastgelegde gegevens dat naar zijn
aard verband houdt met de publieke taak van dat [bestuursorgaan]
Uitzonderingsgronden (hoofdstuk 5 Woo)
Beperkt aantal uitzonderingsgronden zoals veiligheid van de Staat, maar ook
vertrouwelijke bedrijfs- en fabricagegevens.
