Opdracht: Poëzie
Klas: Vwo 6
Vak: Nederlands
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
Theoretische begrippen..........................................................................................................................3
Gedichten...............................................................................................................................................9
Broodje leed speciaal - Lévi Weemoed...............................................................................................9
Dement to be – Tim Hofman............................................................................................................13
E. Du Perron - De nieuwe moord van Raamsdonk............................................................................17
Jean Pierre Rawie - Raadsel..............................................................................................................20
Student worden: A. Van der Hoop Juniorz........................................................................................23
Vulvaveelvuldig – Tim Hofman.........................................................................................................27
Bronvermelding gedichten:..................................................................................................................30
Bronvermelding:...................................................................................................................................30
2
,Theoretische begrippen
Poëzie
Poëzie is een vorm van literatuur die zich kenmerkt door verschillende eigenschappen.
Bijvoorbeeld het gebruik van vorm en structuur. Gedichten kunnen in vaste vormen
geschreven zijn zoals sonnetten, haiku's of vrije versvormen, waarbij regels en strofen,
rijmschema's en metrum een belangrijke rol spelen. Ook de vorm waarin het gedicht op
papier staat kan verschillen, denk bijvoorbeeld aan een gedicht in de vorm van het kruis van
Jezus. Ritme is in poëzie ook erg belangrijk. Deze ontstaat door de afwisseling van
beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen. Hier kun je het gedicht ook nog in de
termen eindrijm en beginrijm van elkaar onderscheiden. Poëzie maakt vaak gebruik van
beeldspraak, zoals metaforen, vergelijkingen en personificaties, om gedachten en emoties op
een indirecte manier uit te drukken. Door middel van symboliek kan poëzie een nog diepere
laag van betekenis krijgen. Poëzie probeert in tegenstelling tot proza met zo min mogelijk
woorden zo veel mogelijk te zeggen. Je zou kunnen zeggen dat elk woord heel zorgvuldig
gekozen is om bij te dragen aan een geheel. Poëzie is vaak gericht op het oproepen van
emoties bij lezers of luisteraars, dit wordt voornamelijk gedaan door de taal, schoonheid van
sommige woorden, ritme en klank. Sommige gedichten in de poëzie vormen vaste regels en
structuren, maar andere zijn juist gemaakt met meer vrijheid. Poëzie kan eigenlijk over van
alles gaan. Van persoonlijke ervaringen tot aan universele of maatschappelijke thema's.
Concluderend zou je kunnen zeggen dat poëzie een vorm van kunst is waarbij de taal op
verschillende manieren gebruikt wordt.
Haiku
Haiku is een vorm van Japanse poëzie die al eeuwen bestaat. Het is een kort, traditioneel
vers dat bestaat uit drie regels met in totaal zeventien lettergrepen. De eerste regel heeft vijf
lettergrepen, de tweede regel heeft zeven lettergrepen en de derde regel heeft vijf
lettergrepen. Haiku-gedichten staan bekend om hun eenvoud, maar toch kunnen ze krachtige
emoties en levendige beelden overbrengen. Een van de belangrijkste kenmerken van haiku is
de focus op de natuur en de vier seizoenen. Veel haiku gedichten bevatten verwijzingen naar
de natuur, zoals bloemen, bomen, dieren en het weer.
Voorbeeld van een Haiku
Door Matsuo Bashō – The Old Pond
The old pond-
a frog jumps in,
sound of water.
Epigram
Een epigram komt uit de Griekse Oudheid. Een epigram is een kort en bondig gedicht met
een woordspeling. Het werd vroeger vaak gebruikt op bijvoorbeeld monumenten en
grafstenen, omdat er daar vaak weinig ruimte op was voor gedichten. Vaak is er sprake van
een pointe in een epigram. Dat is plotselinge onverwachte wending in het verhaal. Ook zijn
3
, het vaak humoristische verhalen. In het oude testament in de Bijbel staan ook een aantal
epigrammen. Hieronder staat een voorbeeld daarvan.
Voorbeeld van een epigram
Psalm 16
Vers 1
Bewaar mij toch, o alvermogend God;
'k Betrouw op U; schenk hulp, verhoor mijn smeken.
O mijne ziel, gij hebt vrijmoedig tot
Uw God en HEER, uw Bondgod, durven spreken:
"Gij zijt de HEER; ik zal U nooit verzaken,
Ofschoon tot U mijn goedheid niet kan raken."
Klassiek Sonnet
Een klassiek sonnet werd populair in heel Europa. Dit kwam ook vooral door de
liefdesgedichten van de Italiaanse dichter Petrarca. Daarom wordt het klassiek sonnet ook
wel het Petrarcaans sonnet genoemd.
Een klassiek sonnet is een rijmend gedicht, bestaand uit 14 regels, met de volgende
structuur: eerst twee kwartrijnen en daarna twee terzinen.
De twee meest voorkomende rijmschema’s zijn:
- abba abba cdc cdc
- abba abba cde cde
Voorbeeld klassiek sonnet
Sonnet nr. 132
Als dit geen liefde is, wat is het dan?
En als het liefde is, is ze dan goed?
Kan liefde goed zijn, als ze lijden doet?
En is ze slecht, geniet men daar dan van?
Wat klaag ik als ik zelf beslissen kan?
Heeft klagen zin als ik beminnen moet?
O dood die leven geeft, o leed zo zoet,
geniet ik van de dwang van een tiran?
Zo dool ik stuurloos rond op hoge zee,
bij wisselende wind. Mijn schip is zwaar
van twijfel en draagt weinig wijsheid mee,
zodat ik, niet meer wetend wat ik wil,
het gloeiend warm heb in de winter, maar
in hartje zomer van de koude ril.
4
Klas: Vwo 6
Vak: Nederlands
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
Theoretische begrippen..........................................................................................................................3
Gedichten...............................................................................................................................................9
Broodje leed speciaal - Lévi Weemoed...............................................................................................9
Dement to be – Tim Hofman............................................................................................................13
E. Du Perron - De nieuwe moord van Raamsdonk............................................................................17
Jean Pierre Rawie - Raadsel..............................................................................................................20
Student worden: A. Van der Hoop Juniorz........................................................................................23
Vulvaveelvuldig – Tim Hofman.........................................................................................................27
Bronvermelding gedichten:..................................................................................................................30
Bronvermelding:...................................................................................................................................30
2
,Theoretische begrippen
Poëzie
Poëzie is een vorm van literatuur die zich kenmerkt door verschillende eigenschappen.
Bijvoorbeeld het gebruik van vorm en structuur. Gedichten kunnen in vaste vormen
geschreven zijn zoals sonnetten, haiku's of vrije versvormen, waarbij regels en strofen,
rijmschema's en metrum een belangrijke rol spelen. Ook de vorm waarin het gedicht op
papier staat kan verschillen, denk bijvoorbeeld aan een gedicht in de vorm van het kruis van
Jezus. Ritme is in poëzie ook erg belangrijk. Deze ontstaat door de afwisseling van
beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen. Hier kun je het gedicht ook nog in de
termen eindrijm en beginrijm van elkaar onderscheiden. Poëzie maakt vaak gebruik van
beeldspraak, zoals metaforen, vergelijkingen en personificaties, om gedachten en emoties op
een indirecte manier uit te drukken. Door middel van symboliek kan poëzie een nog diepere
laag van betekenis krijgen. Poëzie probeert in tegenstelling tot proza met zo min mogelijk
woorden zo veel mogelijk te zeggen. Je zou kunnen zeggen dat elk woord heel zorgvuldig
gekozen is om bij te dragen aan een geheel. Poëzie is vaak gericht op het oproepen van
emoties bij lezers of luisteraars, dit wordt voornamelijk gedaan door de taal, schoonheid van
sommige woorden, ritme en klank. Sommige gedichten in de poëzie vormen vaste regels en
structuren, maar andere zijn juist gemaakt met meer vrijheid. Poëzie kan eigenlijk over van
alles gaan. Van persoonlijke ervaringen tot aan universele of maatschappelijke thema's.
Concluderend zou je kunnen zeggen dat poëzie een vorm van kunst is waarbij de taal op
verschillende manieren gebruikt wordt.
Haiku
Haiku is een vorm van Japanse poëzie die al eeuwen bestaat. Het is een kort, traditioneel
vers dat bestaat uit drie regels met in totaal zeventien lettergrepen. De eerste regel heeft vijf
lettergrepen, de tweede regel heeft zeven lettergrepen en de derde regel heeft vijf
lettergrepen. Haiku-gedichten staan bekend om hun eenvoud, maar toch kunnen ze krachtige
emoties en levendige beelden overbrengen. Een van de belangrijkste kenmerken van haiku is
de focus op de natuur en de vier seizoenen. Veel haiku gedichten bevatten verwijzingen naar
de natuur, zoals bloemen, bomen, dieren en het weer.
Voorbeeld van een Haiku
Door Matsuo Bashō – The Old Pond
The old pond-
a frog jumps in,
sound of water.
Epigram
Een epigram komt uit de Griekse Oudheid. Een epigram is een kort en bondig gedicht met
een woordspeling. Het werd vroeger vaak gebruikt op bijvoorbeeld monumenten en
grafstenen, omdat er daar vaak weinig ruimte op was voor gedichten. Vaak is er sprake van
een pointe in een epigram. Dat is plotselinge onverwachte wending in het verhaal. Ook zijn
3
, het vaak humoristische verhalen. In het oude testament in de Bijbel staan ook een aantal
epigrammen. Hieronder staat een voorbeeld daarvan.
Voorbeeld van een epigram
Psalm 16
Vers 1
Bewaar mij toch, o alvermogend God;
'k Betrouw op U; schenk hulp, verhoor mijn smeken.
O mijne ziel, gij hebt vrijmoedig tot
Uw God en HEER, uw Bondgod, durven spreken:
"Gij zijt de HEER; ik zal U nooit verzaken,
Ofschoon tot U mijn goedheid niet kan raken."
Klassiek Sonnet
Een klassiek sonnet werd populair in heel Europa. Dit kwam ook vooral door de
liefdesgedichten van de Italiaanse dichter Petrarca. Daarom wordt het klassiek sonnet ook
wel het Petrarcaans sonnet genoemd.
Een klassiek sonnet is een rijmend gedicht, bestaand uit 14 regels, met de volgende
structuur: eerst twee kwartrijnen en daarna twee terzinen.
De twee meest voorkomende rijmschema’s zijn:
- abba abba cdc cdc
- abba abba cde cde
Voorbeeld klassiek sonnet
Sonnet nr. 132
Als dit geen liefde is, wat is het dan?
En als het liefde is, is ze dan goed?
Kan liefde goed zijn, als ze lijden doet?
En is ze slecht, geniet men daar dan van?
Wat klaag ik als ik zelf beslissen kan?
Heeft klagen zin als ik beminnen moet?
O dood die leven geeft, o leed zo zoet,
geniet ik van de dwang van een tiran?
Zo dool ik stuurloos rond op hoge zee,
bij wisselende wind. Mijn schip is zwaar
van twijfel en draagt weinig wijsheid mee,
zodat ik, niet meer wetend wat ik wil,
het gloeiend warm heb in de winter, maar
in hartje zomer van de koude ril.
4
