Filosofie in de Biomedische wetenschappen
Inhoud
Definitie: ..................................................................................................................................................................... 5
Wat is filosofie? … ....................................................................................................................................................... 5
Een attitude ............................................................................................................................................................ 5
Een methode .......................................................................................................................................................... 5
Een domein ............................................................................................................................................................. 5
Metafysica .......................................................................................................................................................... 5
Logica.................................................................................................................................................................. 5
Epistemologie ..................................................................................................................................................... 6
Moraalfilosofie .................................................................................................................................................... 6
Geschiedenis van de filosofie ...................................................................................................................................... 6
Conclusie .................................................................................................................................................................... 6
Weg van theologie ...................................................................................................................................................... 7
Aristoteles: .............................................................................................................................................................. 7
Decartes.................................................................................................................................................................. 7
Probleem van doelgerichtheid ................................................................................................................................ 7
Kant en de Newton van de biologie ......................................................................................................................... 7
Functies en het probleem van theologie.................................................................................................................. 8
Darwin als de Newton van de biologie ........................................................................................................................ 8
Kant en Darwin ....................................................................................................................................................... 8
Darwin: adaptatie en fylogenese ............................................................................................................................. 8
Selectie en adaptie .................................................................................................................................................. 8
Types selectie...................................................................................................................................................... 9
Niveaus van selectie ............................................................................................................................................ 9
Een blinder schepper? ............................................................................................................................................. 9
Darwinistische bepaling van functies ....................................................................................................................... 9
Decartes schaduw ..................................................................................................................................................... 10
Decartes: ‘op zoek naar een eerste zekerheid’ ...................................................................................................... 10
Cogito ................................................................................................................................................................... 10
Na afbreken komt opbouwen ................................................................................................................................ 11
Dualisme van Decartes .......................................................................................................................................... 11
‘Ik’ behoort tot een substantie! ......................................................................................................................... 11
Een materiële geest? ................................................................................................................................................ 11
Problemen met Descartes’ dualisme (1) ................................................................................................................ 11
Problemen met Descartes’ dualisme (2) ................................................................................................................ 12
Problemen met Descartes’ dualisme (3) ................................................................................................................ 12
, Dus fysicalisme? .................................................................................................................................................... 12
Problemen met fysicalisme (1) .......................................................................................................................... 12
Qualia (1) .......................................................................................................................................................... 13
Qualia (2) .......................................................................................................................................................... 13
Zin van het leven....................................................................................................................................................... 14
Griekse visie .......................................................................................................................................................... 14
Premodern vs. Modern: Zin vinden vs. Zin geven................................................................................................... 14
Zin van het lijden ...................................................................................................................................................... 14
Theodicee ............................................................................................................................................................. 14
Een leven zonder pijn ............................................................................................................................................ 14
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Darwin).......................................................................................... 15
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Freud) ............................................................................................ 15
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Lucebert) ....................................................................................... 15
De zin van de dood ................................................................................................................................................... 16
Griekse filosofie = leren sterven ............................................................................................................................ 16
Epicurus: dood als einde .................................................................................................................................... 16
Waarom is de dood onwenselijk? .......................................................................................................................... 16
De oplossing van de onsterfelijkheid (1) ................................................................................................................ 17
De oplossing van de onsterfelijkheid (2) ................................................................................................................ 17
Aflijnen ..................................................................................................................................................................... 18
Het demarcatieprobleem ...................................................................................................................................... 18
Voorbeelden van pseudowetenschap: ............................................................................................................... 18
Drie problematische oplossingen....................................................................................................................... 18
Popper: zoeken naar een weerlegging ....................................................................................................................... 18
Karl popper: .......................................................................................................................................................... 18
Einstein en de fysica als wetenschap ..................................................................................................................... 19
Falsifieerbaarheid! ................................................................................................................................................ 19
Evolutie van de wetenschap .................................................................................................................................. 20
Astrologie als pseudowetenschap ......................................................................................................................... 20
Enkele problemen met Poppers criterium ............................................................................................................. 20
Grootste probleem met poppers criterium: legitieme uitwegen na falsificatie ....................................................... 20
Paradigma’s en revolutie........................................................................................................................................... 20
Thomas kuhn ........................................................................................................................................................ 20
Tegen het logisch positivisme en tegen popper ..................................................................................................... 21
Paradigma............................................................................................................................................................. 21
Normale wetenschap ............................................................................................................................................ 21
Revolutie............................................................................................................................................................... 21
Paradigmawissel ................................................................................................................................................... 21
Pseudowetenschap ............................................................................................................................................... 22
, Karl popper vs thomas kuhn .................................................................................................................................. 22
Wetenschapsfilosofie en wetenschap ....................................................................................................................... 23
Succes van de wetenschap ........................................................................................................................................ 24
Het probleem van de inductie en wat we eruit kunnen deduceren ............................................................................ 25
Feiten en wetenschap ............................................................................................................................................... 25
Pessimistische meta-inductie .................................................................................................................................... 26
Conceptuele analyse ................................................................................................................................................. 27
Concepten ............................................................................................................................................................ 27
Analyse van ‘filosofie’, ‘wetenschap’, ‘handicap’, ‘ziekte’ ...................................................................................... 27
Ziekte: drie voorstellen ............................................................................................................................................. 27
Natuurlijk/onnatuurlijk en normaal/abnormaal..................................................................................................... 27
1. Normaal als wenselijk (normativisme) ........................................................................................................... 27
Normativisme naar een hoger niveau ................................................................................................................ 28
2. Naturalisme....................................................................................................................................................... 28
Het statistisch naturalisme ................................................................................................................................ 28
Naturalistisch alternatief: voorbij de statistiek................................................................................................... 29
Ziekte als disfunctie............................................................................................................................................... 29
3. Hybridisme: ziekte als schadelijk disfunctie.................................................................................................... 29
Problemen met Wakefields visie ........................................................................................................................... 29
Alternatieven voor de conceptuele analyse ............................................................................................................... 30
Wittgenstein ......................................................................................................................................................... 30
Heeft ziekte geen essentie? 1,5u 29-03-2022 ....................................................................................................... 30
Radicaal alternatief: eliminativisme....................................................................................................................... 30
Medicaliseren en pathologiseren .............................................................................................................................. 31
Maatschappijkritiek............................................................................................................................................... 31
Geneeskunde die niet geneest .............................................................................................................................. 31
Medicalisering: 2 betekenissen ............................................................................................................................. 31
Twee vormen van pathologisering......................................................................................................................... 32
Oorzaken van medicalisering (als pathologisering) ................................................................................................ 32
Voorbeeld: sovjet psychiatrie ................................................................................................................................ 32
Voor- en nadelen?................................................................................................................................................. 32
Voor- en nadelen van medicalisering ........................................................................................................................ 32
Homoseksualiteit .................................................................................................................................................. 32
Waarom kan pathologisering wenselijk zijn? ......................................................................................................... 33
Waarom kan pathologisering onwenselijk zijn? ..................................................................................................... 33
Individueel probleem: een voorbeeld .................................................................................................................... 33
Gevalstudie: obesitas ................................................................................................................................................ 33
Korte geschiedenis van obesitas als ziekte ............................................................................................................. 33
Formele structuur van discussie ............................................................................................................................ 33
, Hoe discussie over feiten?..................................................................................................................................... 33
Voor- en nadelen van medicalisering..................................................................................................................... 34
Deculpabiliseren: ondubbelzinnig positief? ........................................................................................................... 34
Medicaliseren: definitie......................................................................................................................................... 35
Twee doelen van medicalisering:........................................................................................................................... 35
Definitie van ‘enhancement’/’verbetering’ ............................................................................................................ 35
Posthumanisme! Transhumanisme! ...................................................................................................................... 35
Verschillende domeinen van biomedical enhancements ........................................................................................ 35
Verbetering van het lichaam ............................................................................................................................. 35
Verbetering van de geest .................................................................................................................................. 35
Verbetering van de moraliteit............................................................................................................................ 36
Enkele ‘onduidelijke’ voorbeelden ..................................................................................................................... 36
Verklaring voor onduidelijkheid......................................................................................................................... 36
Is verbetering immoreel? .......................................................................................................................................... 36
Algemeen gedeelde opvattingen ........................................................................................................................... 36
Immoreel? ............................................................................................................................................................ 36
Verbeteringen zijn immoreel, want: .................................................................................................................. 37
En dan zijn er nog conceptuele moeilijkheden ................................................................................................... 38
Mens is verbeteraar .................................................................................................................................................. 38
Citius, altius, fortius .............................................................................................................................................. 38
Van nature een cultuurwezen ............................................................................................................................... 38
Albleïsme of validisme .............................................................................................................................................. 39
-isme (of -fobie) .................................................................................................................................................... 39
Versies van het validisme ...................................................................................................................................... 39
Is handicap gewoon een variant? .......................................................................................................................... 39
Sociaal geconstrueerd ............................................................................................................................................... 40
Racisme en seksisme ............................................................................................................................................. 40
Natuurlijk vs. Arbitrair ........................................................................................................................................... 40
Sociale soort ......................................................................................................................................................... 40
Handicap als sociale soort ..................................................................................................................................... 40
Geconstrueerd door… ........................................................................................................................................... 41
Niet minder, maar andersom .................................................................................................................................... 41
Centraal: welzijn ................................................................................................................................................... 41
Empirisch argument .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 1 .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 2 .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 3 .............................................................................................................................................. 42
Tegenargument 4 .............................................................................................................................................. 42
Tegenargument 5 .............................................................................................................................................. 42
,LES 1 – wat is filosofie?
Definitie:
• Opsomming van kenmerken of eigenschappen die je vindt bij alle filosofen/filosofieën en uitsluitend bij
filosofen/filosofieën
• Wat is filosofie? = op grond waarvan noemen we iets (een boek, een theorie, …) filosofie/filosofisch?
Dit is zelf een filosofische vraag => filosofische cirkel
Socrates: onverstoorbaarheid was kenmerkend
Alfred North Whitehead: “Philosophy begins in wonder. And, at the end, when philosophic thought has done its best,
the wonder remains.” => Datgene dat begint met verwondering en zijn verwondering behoudt.
Louis C.K.: ‘You can’t answer a kid’s questions (…). They just keep coming - more questions: why, why why, until you
don’t even know who the * you are anymore at the end of the conversation. It’s an insane deconstruction.’ => Hij
vergelijkt kinderen met filosofen, namelijk dat ze ook deconstrueren. Het zijn nieuwsgierige, verwonderende wezens
en blijven verder vragen. Het is misschien een houding wordt gekenmerkt door filosofen maar niet uitsluitend voor
hoeft te komen in de filosofie
Wat is filosofie? …
Een attitude
• Filosofie is kritisch denken
• Voorbeeld: Descartes’ twijfel: TWIJFEL: vindt je bij veel filosofen die niet zomaar iets aanvaren. Die twijfel in niet
beperkt tot alleen de filosoof; ook de persoon die lijdt aan parasitzofrenie (twijfel of iemand wel van hem/haar
houdt), maar dit is alsnog niet uitsluitend kenmerkend voor filosofen.
• Maar: filosofie is niet enkel kritisch. In de mate dat kritiek toch heel filosofie kenmerkt, is de attitude toch niet
uniek voor filosofen
Een methode
• Conceptuele analyse: komen veel voor in de filosofie, MAAR is niet uitsluitend voor de filosofie!
• Gedachte-experiment= het op zoek gaan naar een definitie dmv meer gedachte experimenten en waarbij de
definitie wordt gegeven met voorwaarden voor het correcte gebruik van het begrip
• Argumenten: komen in heel veel vlakken voor (sociologie, politiek, wetenschap, etc en dus ook in de filosofie
• Maar: geen unieke methodes. In de mate dat ze toch uniek zijn, zijn ze niet algemeen-filosofisch.
Een domein
• Onbeantwoordbare vragen en fundamentele problemen
• Voorbeeld: Bestaat God? Wat is ziekte?
• Maar: ook niet-beantwoord(bar)e vragen in andere disciplines’
• 4 deeldomeinen: Metafysica, Logica, Epistemologie, Moraalfilosofie. Maar: verschuift probleem naar wat is
metafysica, logica, etc.?
Metafysica
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Metafysica is studie van wat er bestaat en aard van wat is
• Voorbeeld: bestaat vrije wil? Bestaan getallen? En als getallen bestaan, hoe bestaan ze dan?
Logica
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Logica is studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
,• Voorbeelden van niet-geldige redeneringen:
• Post hoc, ergo propter hoc
• Affirming the consequent; (P → Q, Q) → P. Als het regent wordt het nat, het is nat dus het regent =
ongeldig!
Epistemologie
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Epistemologie is studie van aard en mogelijkheid van kennis
• ‘’Kun je iets begrijpen zonder het te weten? Kun je iets weten onder het te begrijpen?’’
• Voorbeeld: brain in a vat => een epistemologisch gedachte-experiment => hersenen stimuleren dat je hersenen
denken dat je (bv) in gasthuisberg zijn een les te volgen. Kun je weten of dit echt is of dat dit niet gestimuleerd is?
Het antwoord is gemoedelijk dat je dit niet zeker kunnen weten. Dus je hersenen dingen doen laten denken
Moraalfilosofie
Een onvolledige poging:
• = studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad (aard, bestaan)
• Voorbeeld: Trolley probleem => Verschil tussen 1e en 2e voorbeeld is gebaseerd op morele verwante verschillen
Geschiedenis van de filosofie
• Antieke oudheid: mythologie
• Middeleeuwen: religie
• Moderne tijd: wetenschap
Conclusie
• Geen noodzakelijke en voldoende kenmerken, eerder prototypes en randgevallen
• Attitude, Methodes, Deeldomeinen
• Historische verklaring voor deel van variatie
, Les 2 – mechanisering en doelgerichtheid
Waarom zijn deze rotsen puntig?
(A) Omdat water en wind de botte kanten hebben weggespoeld en weggeblazen.
(B) Om ervoor te zorgen dat er geen dieren bovenop de rotsen komen rusten.
(C) Om dieren de mogelijkheid te geven zich tegen de rotsen te komen schuren als ze jeuk hebben.
Peuters zeggen B of C => Dat is een teleologisch is?
Weg van theologie
Aristoteles:
• Doeloorzaak/teleologie => telos = doel, Logos = leer/theorie => Leer del doelen. Is zo belangrijk dat ze door
aristoteles en filosofie na hem als ‘DE oorzaak’ worden genoemd
• Beweging/verandering is ‘streven naar’
• Natuurlijke vs. Onnatuurlijke beweging.
• Uiteindelijk: streven naar perfectie/Onbewogen Beweger in vele gevallen = natuurlijke plaats/rust.
Onbewogen beweging = Alles in de natuur streeft er naar zijn eigen perfectie te zijn (mens wilt perfecte mens
zijn, regendruppel-steen-eetc wilt perfecte zijn)
o Onbewogen omdat wanneer het perfect is, zal het niet meer veranderen
o Als die perfectie bereikt is, houdt het dus op het beweging => rust
• Beweging van het levende staat model voor beweging van het niet-levende => Bewegingen moeten begrepen
worden als bewegingen die worden gemotiveerd als een streven naar/verlangen naar (stel je laat je sleutels
vallen => valt naar beneden => sleutels hebben een verlangen om naar beneden te vallen (= natuurlijke
beweging). Als je sleutels omhoog gooit (= onnatuurlijke beweging), zal het daarna weer omlaag bewegen)
Decartes
• Belangrijk aspect van moderne wetenschap: geen doeloorzaken meer.
• Al het materiële moet begrepen worden vanuit mechanische oorzaken.
• Oorzaken zijn ummanent = deel van de wereld
• Observatie = transcedent = buiten de wereld
• Model: de automaat. Ook het menselijke lichaam is een automaat
• Levenswetenschap! :
o Levenswetenschap ~ fysica
o Geen onderscheid maken tussen leven en niet-leven.
o Geen apart levensprincipe, maar ook geen doeloorzaken => Niet vasthouden aan intuïtieve kinderlijke
verklaringen
o I.t.t. Aristoteles
Probleem van doelgerichtheid
• Automaton is gemaakt door iemand met een bepaald doel.
• De handeling van een automaat: zijn de reden van het bestaan van het automaat en de reden van die specifieke
organisatie van dat mechanische systeem binnen dat automaat. As dat automaat dat doel niet zou hebben zou
de organisatie er anders uitziet of helemaal niet bestaan (je krijgt dan alsnog een soort doeloorzaak)
• Bv dat ene schroefje zit daar zodat de hand zo kan bewegen dat het en pen kan oppakken om letters te schrijven)
=> Anatomie kan pas geweten worden als die doelen kennen. Ofwel, als je niet weet dat organen zuurstof nodig
hebben, en als je niet weet dat zuurstof via bloed naar organenkomt, etc, dan wordt dat orgaan bijzonder
mysterieus.
• Dat lijkt ook te gelden voor al het levende.
• Oplossing Descartes: God
• Maar rem op wetenschap!
o God zelf kan niet wetenschappelijk bestudeerd worden
o Een echt wetenschappelijk begrip van het levende als levende is niet mogelijk.
Kant en de Newton van de biologie
• ‘’er zal nooit een Newton zijn van het biologie (grassprietje). Zelfs van zoiets eenvoudigs zal er nooit een
wetenschappelijke verklaring zijn zoals Newton’’
• Die levende natuur wordt gekenmerkt door inwendige natuurlijke doelen.
Inhoud
Definitie: ..................................................................................................................................................................... 5
Wat is filosofie? … ....................................................................................................................................................... 5
Een attitude ............................................................................................................................................................ 5
Een methode .......................................................................................................................................................... 5
Een domein ............................................................................................................................................................. 5
Metafysica .......................................................................................................................................................... 5
Logica.................................................................................................................................................................. 5
Epistemologie ..................................................................................................................................................... 6
Moraalfilosofie .................................................................................................................................................... 6
Geschiedenis van de filosofie ...................................................................................................................................... 6
Conclusie .................................................................................................................................................................... 6
Weg van theologie ...................................................................................................................................................... 7
Aristoteles: .............................................................................................................................................................. 7
Decartes.................................................................................................................................................................. 7
Probleem van doelgerichtheid ................................................................................................................................ 7
Kant en de Newton van de biologie ......................................................................................................................... 7
Functies en het probleem van theologie.................................................................................................................. 8
Darwin als de Newton van de biologie ........................................................................................................................ 8
Kant en Darwin ....................................................................................................................................................... 8
Darwin: adaptatie en fylogenese ............................................................................................................................. 8
Selectie en adaptie .................................................................................................................................................. 8
Types selectie...................................................................................................................................................... 9
Niveaus van selectie ............................................................................................................................................ 9
Een blinder schepper? ............................................................................................................................................. 9
Darwinistische bepaling van functies ....................................................................................................................... 9
Decartes schaduw ..................................................................................................................................................... 10
Decartes: ‘op zoek naar een eerste zekerheid’ ...................................................................................................... 10
Cogito ................................................................................................................................................................... 10
Na afbreken komt opbouwen ................................................................................................................................ 11
Dualisme van Decartes .......................................................................................................................................... 11
‘Ik’ behoort tot een substantie! ......................................................................................................................... 11
Een materiële geest? ................................................................................................................................................ 11
Problemen met Descartes’ dualisme (1) ................................................................................................................ 11
Problemen met Descartes’ dualisme (2) ................................................................................................................ 12
Problemen met Descartes’ dualisme (3) ................................................................................................................ 12
, Dus fysicalisme? .................................................................................................................................................... 12
Problemen met fysicalisme (1) .......................................................................................................................... 12
Qualia (1) .......................................................................................................................................................... 13
Qualia (2) .......................................................................................................................................................... 13
Zin van het leven....................................................................................................................................................... 14
Griekse visie .......................................................................................................................................................... 14
Premodern vs. Modern: Zin vinden vs. Zin geven................................................................................................... 14
Zin van het lijden ...................................................................................................................................................... 14
Theodicee ............................................................................................................................................................. 14
Een leven zonder pijn ............................................................................................................................................ 14
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Darwin).......................................................................................... 15
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Freud) ............................................................................................ 15
Waarom het soms goed is je slecht te voelen (Lucebert) ....................................................................................... 15
De zin van de dood ................................................................................................................................................... 16
Griekse filosofie = leren sterven ............................................................................................................................ 16
Epicurus: dood als einde .................................................................................................................................... 16
Waarom is de dood onwenselijk? .......................................................................................................................... 16
De oplossing van de onsterfelijkheid (1) ................................................................................................................ 17
De oplossing van de onsterfelijkheid (2) ................................................................................................................ 17
Aflijnen ..................................................................................................................................................................... 18
Het demarcatieprobleem ...................................................................................................................................... 18
Voorbeelden van pseudowetenschap: ............................................................................................................... 18
Drie problematische oplossingen....................................................................................................................... 18
Popper: zoeken naar een weerlegging ....................................................................................................................... 18
Karl popper: .......................................................................................................................................................... 18
Einstein en de fysica als wetenschap ..................................................................................................................... 19
Falsifieerbaarheid! ................................................................................................................................................ 19
Evolutie van de wetenschap .................................................................................................................................. 20
Astrologie als pseudowetenschap ......................................................................................................................... 20
Enkele problemen met Poppers criterium ............................................................................................................. 20
Grootste probleem met poppers criterium: legitieme uitwegen na falsificatie ....................................................... 20
Paradigma’s en revolutie........................................................................................................................................... 20
Thomas kuhn ........................................................................................................................................................ 20
Tegen het logisch positivisme en tegen popper ..................................................................................................... 21
Paradigma............................................................................................................................................................. 21
Normale wetenschap ............................................................................................................................................ 21
Revolutie............................................................................................................................................................... 21
Paradigmawissel ................................................................................................................................................... 21
Pseudowetenschap ............................................................................................................................................... 22
, Karl popper vs thomas kuhn .................................................................................................................................. 22
Wetenschapsfilosofie en wetenschap ....................................................................................................................... 23
Succes van de wetenschap ........................................................................................................................................ 24
Het probleem van de inductie en wat we eruit kunnen deduceren ............................................................................ 25
Feiten en wetenschap ............................................................................................................................................... 25
Pessimistische meta-inductie .................................................................................................................................... 26
Conceptuele analyse ................................................................................................................................................. 27
Concepten ............................................................................................................................................................ 27
Analyse van ‘filosofie’, ‘wetenschap’, ‘handicap’, ‘ziekte’ ...................................................................................... 27
Ziekte: drie voorstellen ............................................................................................................................................. 27
Natuurlijk/onnatuurlijk en normaal/abnormaal..................................................................................................... 27
1. Normaal als wenselijk (normativisme) ........................................................................................................... 27
Normativisme naar een hoger niveau ................................................................................................................ 28
2. Naturalisme....................................................................................................................................................... 28
Het statistisch naturalisme ................................................................................................................................ 28
Naturalistisch alternatief: voorbij de statistiek................................................................................................... 29
Ziekte als disfunctie............................................................................................................................................... 29
3. Hybridisme: ziekte als schadelijk disfunctie.................................................................................................... 29
Problemen met Wakefields visie ........................................................................................................................... 29
Alternatieven voor de conceptuele analyse ............................................................................................................... 30
Wittgenstein ......................................................................................................................................................... 30
Heeft ziekte geen essentie? 1,5u 29-03-2022 ....................................................................................................... 30
Radicaal alternatief: eliminativisme....................................................................................................................... 30
Medicaliseren en pathologiseren .............................................................................................................................. 31
Maatschappijkritiek............................................................................................................................................... 31
Geneeskunde die niet geneest .............................................................................................................................. 31
Medicalisering: 2 betekenissen ............................................................................................................................. 31
Twee vormen van pathologisering......................................................................................................................... 32
Oorzaken van medicalisering (als pathologisering) ................................................................................................ 32
Voorbeeld: sovjet psychiatrie ................................................................................................................................ 32
Voor- en nadelen?................................................................................................................................................. 32
Voor- en nadelen van medicalisering ........................................................................................................................ 32
Homoseksualiteit .................................................................................................................................................. 32
Waarom kan pathologisering wenselijk zijn? ......................................................................................................... 33
Waarom kan pathologisering onwenselijk zijn? ..................................................................................................... 33
Individueel probleem: een voorbeeld .................................................................................................................... 33
Gevalstudie: obesitas ................................................................................................................................................ 33
Korte geschiedenis van obesitas als ziekte ............................................................................................................. 33
Formele structuur van discussie ............................................................................................................................ 33
, Hoe discussie over feiten?..................................................................................................................................... 33
Voor- en nadelen van medicalisering..................................................................................................................... 34
Deculpabiliseren: ondubbelzinnig positief? ........................................................................................................... 34
Medicaliseren: definitie......................................................................................................................................... 35
Twee doelen van medicalisering:........................................................................................................................... 35
Definitie van ‘enhancement’/’verbetering’ ............................................................................................................ 35
Posthumanisme! Transhumanisme! ...................................................................................................................... 35
Verschillende domeinen van biomedical enhancements ........................................................................................ 35
Verbetering van het lichaam ............................................................................................................................. 35
Verbetering van de geest .................................................................................................................................. 35
Verbetering van de moraliteit............................................................................................................................ 36
Enkele ‘onduidelijke’ voorbeelden ..................................................................................................................... 36
Verklaring voor onduidelijkheid......................................................................................................................... 36
Is verbetering immoreel? .......................................................................................................................................... 36
Algemeen gedeelde opvattingen ........................................................................................................................... 36
Immoreel? ............................................................................................................................................................ 36
Verbeteringen zijn immoreel, want: .................................................................................................................. 37
En dan zijn er nog conceptuele moeilijkheden ................................................................................................... 38
Mens is verbeteraar .................................................................................................................................................. 38
Citius, altius, fortius .............................................................................................................................................. 38
Van nature een cultuurwezen ............................................................................................................................... 38
Albleïsme of validisme .............................................................................................................................................. 39
-isme (of -fobie) .................................................................................................................................................... 39
Versies van het validisme ...................................................................................................................................... 39
Is handicap gewoon een variant? .......................................................................................................................... 39
Sociaal geconstrueerd ............................................................................................................................................... 40
Racisme en seksisme ............................................................................................................................................. 40
Natuurlijk vs. Arbitrair ........................................................................................................................................... 40
Sociale soort ......................................................................................................................................................... 40
Handicap als sociale soort ..................................................................................................................................... 40
Geconstrueerd door… ........................................................................................................................................... 41
Niet minder, maar andersom .................................................................................................................................... 41
Centraal: welzijn ................................................................................................................................................... 41
Empirisch argument .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 1 .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 2 .............................................................................................................................................. 41
Tegenargument 3 .............................................................................................................................................. 42
Tegenargument 4 .............................................................................................................................................. 42
Tegenargument 5 .............................................................................................................................................. 42
,LES 1 – wat is filosofie?
Definitie:
• Opsomming van kenmerken of eigenschappen die je vindt bij alle filosofen/filosofieën en uitsluitend bij
filosofen/filosofieën
• Wat is filosofie? = op grond waarvan noemen we iets (een boek, een theorie, …) filosofie/filosofisch?
Dit is zelf een filosofische vraag => filosofische cirkel
Socrates: onverstoorbaarheid was kenmerkend
Alfred North Whitehead: “Philosophy begins in wonder. And, at the end, when philosophic thought has done its best,
the wonder remains.” => Datgene dat begint met verwondering en zijn verwondering behoudt.
Louis C.K.: ‘You can’t answer a kid’s questions (…). They just keep coming - more questions: why, why why, until you
don’t even know who the * you are anymore at the end of the conversation. It’s an insane deconstruction.’ => Hij
vergelijkt kinderen met filosofen, namelijk dat ze ook deconstrueren. Het zijn nieuwsgierige, verwonderende wezens
en blijven verder vragen. Het is misschien een houding wordt gekenmerkt door filosofen maar niet uitsluitend voor
hoeft te komen in de filosofie
Wat is filosofie? …
Een attitude
• Filosofie is kritisch denken
• Voorbeeld: Descartes’ twijfel: TWIJFEL: vindt je bij veel filosofen die niet zomaar iets aanvaren. Die twijfel in niet
beperkt tot alleen de filosoof; ook de persoon die lijdt aan parasitzofrenie (twijfel of iemand wel van hem/haar
houdt), maar dit is alsnog niet uitsluitend kenmerkend voor filosofen.
• Maar: filosofie is niet enkel kritisch. In de mate dat kritiek toch heel filosofie kenmerkt, is de attitude toch niet
uniek voor filosofen
Een methode
• Conceptuele analyse: komen veel voor in de filosofie, MAAR is niet uitsluitend voor de filosofie!
• Gedachte-experiment= het op zoek gaan naar een definitie dmv meer gedachte experimenten en waarbij de
definitie wordt gegeven met voorwaarden voor het correcte gebruik van het begrip
• Argumenten: komen in heel veel vlakken voor (sociologie, politiek, wetenschap, etc en dus ook in de filosofie
• Maar: geen unieke methodes. In de mate dat ze toch uniek zijn, zijn ze niet algemeen-filosofisch.
Een domein
• Onbeantwoordbare vragen en fundamentele problemen
• Voorbeeld: Bestaat God? Wat is ziekte?
• Maar: ook niet-beantwoord(bar)e vragen in andere disciplines’
• 4 deeldomeinen: Metafysica, Logica, Epistemologie, Moraalfilosofie. Maar: verschuift probleem naar wat is
metafysica, logica, etc.?
Metafysica
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Metafysica is studie van wat er bestaat en aard van wat is
• Voorbeeld: bestaat vrije wil? Bestaan getallen? En als getallen bestaan, hoe bestaan ze dan?
Logica
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Logica is studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
,• Voorbeelden van niet-geldige redeneringen:
• Post hoc, ergo propter hoc
• Affirming the consequent; (P → Q, Q) → P. Als het regent wordt het nat, het is nat dus het regent =
ongeldig!
Epistemologie
= wetenschapsfilosofie
Een onvolledige poging:
• Epistemologie is studie van aard en mogelijkheid van kennis
• ‘’Kun je iets begrijpen zonder het te weten? Kun je iets weten onder het te begrijpen?’’
• Voorbeeld: brain in a vat => een epistemologisch gedachte-experiment => hersenen stimuleren dat je hersenen
denken dat je (bv) in gasthuisberg zijn een les te volgen. Kun je weten of dit echt is of dat dit niet gestimuleerd is?
Het antwoord is gemoedelijk dat je dit niet zeker kunnen weten. Dus je hersenen dingen doen laten denken
Moraalfilosofie
Een onvolledige poging:
• = studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad (aard, bestaan)
• Voorbeeld: Trolley probleem => Verschil tussen 1e en 2e voorbeeld is gebaseerd op morele verwante verschillen
Geschiedenis van de filosofie
• Antieke oudheid: mythologie
• Middeleeuwen: religie
• Moderne tijd: wetenschap
Conclusie
• Geen noodzakelijke en voldoende kenmerken, eerder prototypes en randgevallen
• Attitude, Methodes, Deeldomeinen
• Historische verklaring voor deel van variatie
, Les 2 – mechanisering en doelgerichtheid
Waarom zijn deze rotsen puntig?
(A) Omdat water en wind de botte kanten hebben weggespoeld en weggeblazen.
(B) Om ervoor te zorgen dat er geen dieren bovenop de rotsen komen rusten.
(C) Om dieren de mogelijkheid te geven zich tegen de rotsen te komen schuren als ze jeuk hebben.
Peuters zeggen B of C => Dat is een teleologisch is?
Weg van theologie
Aristoteles:
• Doeloorzaak/teleologie => telos = doel, Logos = leer/theorie => Leer del doelen. Is zo belangrijk dat ze door
aristoteles en filosofie na hem als ‘DE oorzaak’ worden genoemd
• Beweging/verandering is ‘streven naar’
• Natuurlijke vs. Onnatuurlijke beweging.
• Uiteindelijk: streven naar perfectie/Onbewogen Beweger in vele gevallen = natuurlijke plaats/rust.
Onbewogen beweging = Alles in de natuur streeft er naar zijn eigen perfectie te zijn (mens wilt perfecte mens
zijn, regendruppel-steen-eetc wilt perfecte zijn)
o Onbewogen omdat wanneer het perfect is, zal het niet meer veranderen
o Als die perfectie bereikt is, houdt het dus op het beweging => rust
• Beweging van het levende staat model voor beweging van het niet-levende => Bewegingen moeten begrepen
worden als bewegingen die worden gemotiveerd als een streven naar/verlangen naar (stel je laat je sleutels
vallen => valt naar beneden => sleutels hebben een verlangen om naar beneden te vallen (= natuurlijke
beweging). Als je sleutels omhoog gooit (= onnatuurlijke beweging), zal het daarna weer omlaag bewegen)
Decartes
• Belangrijk aspect van moderne wetenschap: geen doeloorzaken meer.
• Al het materiële moet begrepen worden vanuit mechanische oorzaken.
• Oorzaken zijn ummanent = deel van de wereld
• Observatie = transcedent = buiten de wereld
• Model: de automaat. Ook het menselijke lichaam is een automaat
• Levenswetenschap! :
o Levenswetenschap ~ fysica
o Geen onderscheid maken tussen leven en niet-leven.
o Geen apart levensprincipe, maar ook geen doeloorzaken => Niet vasthouden aan intuïtieve kinderlijke
verklaringen
o I.t.t. Aristoteles
Probleem van doelgerichtheid
• Automaton is gemaakt door iemand met een bepaald doel.
• De handeling van een automaat: zijn de reden van het bestaan van het automaat en de reden van die specifieke
organisatie van dat mechanische systeem binnen dat automaat. As dat automaat dat doel niet zou hebben zou
de organisatie er anders uitziet of helemaal niet bestaan (je krijgt dan alsnog een soort doeloorzaak)
• Bv dat ene schroefje zit daar zodat de hand zo kan bewegen dat het en pen kan oppakken om letters te schrijven)
=> Anatomie kan pas geweten worden als die doelen kennen. Ofwel, als je niet weet dat organen zuurstof nodig
hebben, en als je niet weet dat zuurstof via bloed naar organenkomt, etc, dan wordt dat orgaan bijzonder
mysterieus.
• Dat lijkt ook te gelden voor al het levende.
• Oplossing Descartes: God
• Maar rem op wetenschap!
o God zelf kan niet wetenschappelijk bestudeerd worden
o Een echt wetenschappelijk begrip van het levende als levende is niet mogelijk.
Kant en de Newton van de biologie
• ‘’er zal nooit een Newton zijn van het biologie (grassprietje). Zelfs van zoiets eenvoudigs zal er nooit een
wetenschappelijke verklaring zijn zoals Newton’’
• Die levende natuur wordt gekenmerkt door inwendige natuurlijke doelen.
