Hoorcolleges
1.6 urinewegstelsel
In alle cellen in je lichaam vindt stofwisseling plaats, en daarbij komen afvalstoffen vrij.
Als die afvalstoffen in je lichaam zouden blijven, zo dit heel slecht zijn voor je cellen,
maar gelukkig vindt er continu uitwisseling tussen het weefselvloeistof en het bloed
plaats. Het circulatiesysteem zorgt ervoor dat het bloed door de nieren gaat, de
afvalstoffen worden dan gefilterd en komt als eerst in de voorurine en uiteindelijk in de
urine terecht waardoor je deze afvalstoffen kwijt kan raken.
De nieren liggen aan de achterkant van het lichaam en liggen best hoog. Ze zijn zo groot
als een vuist, en ze liggen deels beschermd onder de ribben, de linker nier ligt iets
hoger, omdat aan de rechterkant ook de lever ligt. Arteria reneles is de aanvoerende
slagader. De nier is opgebouwd uit de schors- cortex, en uit de merg- medulla (die is
weer opgebouwd uit nierpiramides. In de cortex en in de medulla liggen de nefronen, en
in de nefronen wordt de urine geproduceert. De urine komt uiteindelijk uit de papil in de
nierkelkjes, en die urine wordt verzameld in het pilum, en het stroomt via de urineleider
naar de blaas toe.
Functies van de nier;
- Excretie van afvaalstpffen, handhaven van water en zouthuishouding, regulatie
zuurgraad, aanmak erotrocyten via erytropoëne en een rol bij de vitamine D
activering en calcium-fosfaat huishouding.
De arteria reneles is een aftakking van de aorta. De vaten treden binnen in de holle zijde
van de nier --> nierpoort. Het afvoerende vat is de vene reneles. Die stroomt naar de
cafa vene inferior en via daar gaat het naar het hart.
De nefronen bestaan uit verschillende onderdelen; de glomerulus, dit is een vaat
kluwen, het kapsel hierom heen is het kapsel van bouwman. Ter plaatse van de
glomerulus vindt filtratie plaats, bloed uit de bloedvaten het kluwen) uitgeperst en
wanneer dat bloed uitgeperst is en in het kapsel van bouwman komt, is het voorurine.
Het aanvoerend vat het vas afferens en het afvoerende vat heet vas efferens. Het kapsel
van bouwman gaat over in een buisje; de tubulus, hierin wordt de voorurine bewerkt.
Het eerste deel van dat buisje heet proximale tubulus, dan de lis van henle en daarna
spreek je van de dustala tubulus en uiteindelijk de verzamelbuis. meerdere nefronen
komen uit op de verzamelbuis, en dat gaat dan naar de nierkelkjes --> hier spreek je van
urine
De slagader loopt door et hele nefron (kapsel van bouwman enz) hierdoor kan er
constant contact blijven met de voorurine en het bloed.
,Lichaampje van malphigi = het glomerulus ne het kapsel van bouwman samen
- Een deel van het bloed wordt uitgeperst. En hier vindt dus de filtratie plaats, de
voorurine komt in het kapsel terecht en komt in het tubulus terecht.
Filtratiedruk – 10 mmHg
Bloeddruk= 45 mmHg, osmotisce druk= 25 mmHg, kapseldruk- 10 mmHg
- Filtratiedruk = 45-25-10=10 10 mmHg op deze manier otstaat dus voorurine.
20 % van je hartminuutvolume gaat naar de nieren, = 60 liter per uur en 1440 per 24 uur.
1/8e komt terecht in het kapsel van Bouwman,1 liter per minuut levert dus 0,125
voorurine op (180 liter per dag). Voorurine bevat water, glucose, aminozuren,
elekrolyten en afvalstoffen. Bloed en plasma eiwitten zitten hier niet in, want ze passen
niet door de filterspleten.
Terugresorptie = terughalen van de belangrijke stoffen en water uit de voorurine, dit vind
plaats in de tubulus (door osmose en actief transport) ongeveer 178 liter wordt
teruggehaald.
Reabsorptie in de tubulus, water, voedingsstoffen en zouten. dit is mogelijk omdat het
bloedvat helemaal om de tubulus heenzit.
Wanneer er stofjes zijn die je niet gaat uitplassen maar die je toch weg wil, kan je deze
dus ook naar het voorurine sturen, bijv vanuit het bloed gaat extra ureuem naar de
voorurine. --> dit noem je secretie
Osmoregulatie;
- ADH, vanuit hypofyse, zorgt voor meer terugresorptie van water ter plaatse van
de distale tubulus en verzamebuis. --> dit hormoon gaat op de verzamelbuisjes
zitten, en zorgt ervoor dat er extra veel water wordt teruggehaald naar het bloed,
de concentratie van zouten gaat dan omlaag.
- RAAS, renine--> angiotensine 2 --> meer terugresorptie van natrium, meer
secretie van kalium. Met natrium volgt meer water --> bloedvolume neemt toe en
de bloeddruk neemt toe.
- Naturistische peptiden --> Vanuit adrtia en vertrikel bij volume- of drukbelasting,
het tegenovergestelde effect vergeleken met RAAS (verhoogde afgifte bij
hartfalen). Er komen stofjes vrij die dus de tegenovergestelde werking heeft.
Als de bloeddruk te laag is, komt ADH vrij, dit zorgt ervoor dat er extra veel water
uit het verzamelbuis wordt teruggehaald naar het bloed, hierdoor ga je minder
plassen. De urine hierdoor is heel erg donker ( Het is heel erg sterk
, geconcentreerd). Als je eel veel hebt gedronken, wordt er geen ADH afgegeven,
hierdoor ga je veel minder plassen en is de kleur heel licht.
Na al deze processen ontstaat er urine, de samenstelling van urine is 95% water,
de rest zijn; zouten (natrium, kalium, calcium), afvalproducten ( van eiwitten
(ureuem, creatine en urinezuur), afbraaak van hemoglobine --> urobiline en
afvalstoffen van medicatie. Ook celresten en hormonen zitten in je urine.
- Normaal gesproken geen rode bloedcellen, glucose en eiwitten ( die passen
niet door de membranen)
Nierfunctie schatten= eGFR= estimated glomerular filltration rate
- Creatine is een afvalproduct van de spierstofwisseling, creatine wordt
voornamelijk glomerulare filtratie uit het bloed verwijderd. De concentratie
creatinine in het bloed zegt iets over de nierwerking (bij stoornissen neemt de
nierfunctie af en stijgt de concentratie creatinine. Maar creatine is afhankelijk
van de leeftijd, geslacht, en spiermassa.
- De normaalwaarde E GFR is 90 ml/min/173m2.
De zuurgraaad kan ook door de nieren geruguleerd worden, enzymen werken alleen bij
een bepaalde zuurgraad, daarom is het belangrijk om deze pH in evenwicht te houden.
- Lage pH --> veel H+ --> hoge zuurgraad --> zuur
- Hoge pH--> weinig H+ --> lage zuurgraad --> basisch
- De nier scheid extra H+ uit of houdt extra bicarbonaat vast.
- Dit proces gaat langzaam
Als er te weinig zuurstof is, gaat het lichaam meer rode bloedcellen maken, zodat er
meer zuurstof vervoerd kan worden. EPO stimuleert de aanmaak van erotrocyten in het
rode beenmerg.
Vitamine D is nodig om calcium in je darmen op te kunnen nemen, calcium is nodig
voor de bot aanmaak. Je kan via de huid ( UV-straling) of via voeding vitamine D
binnenkrijgen. Je nieren zorgen ervoor dat de vitamine D wordt omgezet in actief
vitamine D, dan pas is het werkzaam.
Urine leiders/ ureter (van nier naar blaas) die voeren het urine af van de nieren naar de
blaas, en die komen onder in de blaas binnen. De urinebuis/ uretra (vanaf blaas naar
1.6 urinewegstelsel
In alle cellen in je lichaam vindt stofwisseling plaats, en daarbij komen afvalstoffen vrij.
Als die afvalstoffen in je lichaam zouden blijven, zo dit heel slecht zijn voor je cellen,
maar gelukkig vindt er continu uitwisseling tussen het weefselvloeistof en het bloed
plaats. Het circulatiesysteem zorgt ervoor dat het bloed door de nieren gaat, de
afvalstoffen worden dan gefilterd en komt als eerst in de voorurine en uiteindelijk in de
urine terecht waardoor je deze afvalstoffen kwijt kan raken.
De nieren liggen aan de achterkant van het lichaam en liggen best hoog. Ze zijn zo groot
als een vuist, en ze liggen deels beschermd onder de ribben, de linker nier ligt iets
hoger, omdat aan de rechterkant ook de lever ligt. Arteria reneles is de aanvoerende
slagader. De nier is opgebouwd uit de schors- cortex, en uit de merg- medulla (die is
weer opgebouwd uit nierpiramides. In de cortex en in de medulla liggen de nefronen, en
in de nefronen wordt de urine geproduceert. De urine komt uiteindelijk uit de papil in de
nierkelkjes, en die urine wordt verzameld in het pilum, en het stroomt via de urineleider
naar de blaas toe.
Functies van de nier;
- Excretie van afvaalstpffen, handhaven van water en zouthuishouding, regulatie
zuurgraad, aanmak erotrocyten via erytropoëne en een rol bij de vitamine D
activering en calcium-fosfaat huishouding.
De arteria reneles is een aftakking van de aorta. De vaten treden binnen in de holle zijde
van de nier --> nierpoort. Het afvoerende vat is de vene reneles. Die stroomt naar de
cafa vene inferior en via daar gaat het naar het hart.
De nefronen bestaan uit verschillende onderdelen; de glomerulus, dit is een vaat
kluwen, het kapsel hierom heen is het kapsel van bouwman. Ter plaatse van de
glomerulus vindt filtratie plaats, bloed uit de bloedvaten het kluwen) uitgeperst en
wanneer dat bloed uitgeperst is en in het kapsel van bouwman komt, is het voorurine.
Het aanvoerend vat het vas afferens en het afvoerende vat heet vas efferens. Het kapsel
van bouwman gaat over in een buisje; de tubulus, hierin wordt de voorurine bewerkt.
Het eerste deel van dat buisje heet proximale tubulus, dan de lis van henle en daarna
spreek je van de dustala tubulus en uiteindelijk de verzamelbuis. meerdere nefronen
komen uit op de verzamelbuis, en dat gaat dan naar de nierkelkjes --> hier spreek je van
urine
De slagader loopt door et hele nefron (kapsel van bouwman enz) hierdoor kan er
constant contact blijven met de voorurine en het bloed.
,Lichaampje van malphigi = het glomerulus ne het kapsel van bouwman samen
- Een deel van het bloed wordt uitgeperst. En hier vindt dus de filtratie plaats, de
voorurine komt in het kapsel terecht en komt in het tubulus terecht.
Filtratiedruk – 10 mmHg
Bloeddruk= 45 mmHg, osmotisce druk= 25 mmHg, kapseldruk- 10 mmHg
- Filtratiedruk = 45-25-10=10 10 mmHg op deze manier otstaat dus voorurine.
20 % van je hartminuutvolume gaat naar de nieren, = 60 liter per uur en 1440 per 24 uur.
1/8e komt terecht in het kapsel van Bouwman,1 liter per minuut levert dus 0,125
voorurine op (180 liter per dag). Voorurine bevat water, glucose, aminozuren,
elekrolyten en afvalstoffen. Bloed en plasma eiwitten zitten hier niet in, want ze passen
niet door de filterspleten.
Terugresorptie = terughalen van de belangrijke stoffen en water uit de voorurine, dit vind
plaats in de tubulus (door osmose en actief transport) ongeveer 178 liter wordt
teruggehaald.
Reabsorptie in de tubulus, water, voedingsstoffen en zouten. dit is mogelijk omdat het
bloedvat helemaal om de tubulus heenzit.
Wanneer er stofjes zijn die je niet gaat uitplassen maar die je toch weg wil, kan je deze
dus ook naar het voorurine sturen, bijv vanuit het bloed gaat extra ureuem naar de
voorurine. --> dit noem je secretie
Osmoregulatie;
- ADH, vanuit hypofyse, zorgt voor meer terugresorptie van water ter plaatse van
de distale tubulus en verzamebuis. --> dit hormoon gaat op de verzamelbuisjes
zitten, en zorgt ervoor dat er extra veel water wordt teruggehaald naar het bloed,
de concentratie van zouten gaat dan omlaag.
- RAAS, renine--> angiotensine 2 --> meer terugresorptie van natrium, meer
secretie van kalium. Met natrium volgt meer water --> bloedvolume neemt toe en
de bloeddruk neemt toe.
- Naturistische peptiden --> Vanuit adrtia en vertrikel bij volume- of drukbelasting,
het tegenovergestelde effect vergeleken met RAAS (verhoogde afgifte bij
hartfalen). Er komen stofjes vrij die dus de tegenovergestelde werking heeft.
Als de bloeddruk te laag is, komt ADH vrij, dit zorgt ervoor dat er extra veel water
uit het verzamelbuis wordt teruggehaald naar het bloed, hierdoor ga je minder
plassen. De urine hierdoor is heel erg donker ( Het is heel erg sterk
, geconcentreerd). Als je eel veel hebt gedronken, wordt er geen ADH afgegeven,
hierdoor ga je veel minder plassen en is de kleur heel licht.
Na al deze processen ontstaat er urine, de samenstelling van urine is 95% water,
de rest zijn; zouten (natrium, kalium, calcium), afvalproducten ( van eiwitten
(ureuem, creatine en urinezuur), afbraaak van hemoglobine --> urobiline en
afvalstoffen van medicatie. Ook celresten en hormonen zitten in je urine.
- Normaal gesproken geen rode bloedcellen, glucose en eiwitten ( die passen
niet door de membranen)
Nierfunctie schatten= eGFR= estimated glomerular filltration rate
- Creatine is een afvalproduct van de spierstofwisseling, creatine wordt
voornamelijk glomerulare filtratie uit het bloed verwijderd. De concentratie
creatinine in het bloed zegt iets over de nierwerking (bij stoornissen neemt de
nierfunctie af en stijgt de concentratie creatinine. Maar creatine is afhankelijk
van de leeftijd, geslacht, en spiermassa.
- De normaalwaarde E GFR is 90 ml/min/173m2.
De zuurgraaad kan ook door de nieren geruguleerd worden, enzymen werken alleen bij
een bepaalde zuurgraad, daarom is het belangrijk om deze pH in evenwicht te houden.
- Lage pH --> veel H+ --> hoge zuurgraad --> zuur
- Hoge pH--> weinig H+ --> lage zuurgraad --> basisch
- De nier scheid extra H+ uit of houdt extra bicarbonaat vast.
- Dit proces gaat langzaam
Als er te weinig zuurstof is, gaat het lichaam meer rode bloedcellen maken, zodat er
meer zuurstof vervoerd kan worden. EPO stimuleert de aanmaak van erotrocyten in het
rode beenmerg.
Vitamine D is nodig om calcium in je darmen op te kunnen nemen, calcium is nodig
voor de bot aanmaak. Je kan via de huid ( UV-straling) of via voeding vitamine D
binnenkrijgen. Je nieren zorgen ervoor dat de vitamine D wordt omgezet in actief
vitamine D, dan pas is het werkzaam.
Urine leiders/ ureter (van nier naar blaas) die voeren het urine af van de nieren naar de
blaas, en die komen onder in de blaas binnen. De urinebuis/ uretra (vanaf blaas naar
