Samenvatting H1 regeling VWO 5

Biologie H1 regeling

§1 regeling en homeostase
 Normwaarde = bepaalde waarde van een factor in een organisme die moet worden gehandhaafd
 Dynamisch evenwicht = bepaalde factoren in organisme rondom bepaald evenwicht (de normwaarde)
- In stand gehouden door regelkring
 Regelkring = bestaat uit sensor, controlecentrum en effector en zorgt voor handhaven bepaalde normwaarde
- Negatieve terugkoppeling: het resultaat neemt af
- Positieve terugkoppeling: het resultaat neemt toe
 Homeostase = het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het inwendige milieu van organismen
 Meercellige organismen hebben de meeste cellen geen direct contact met uit uitwendige milieu  omgeven
door andere cellen  tussen cellen zit weefselvloeistof  bloed + weefselvloeistof = inwendig milieu.
 Bij onvoldoende rust (stress) kan het dynamisch evenwicht niet herstellen en kan je een burn out krijgen.

§2 hormonale regulatie
 Hormonen = signaalstoffen die worden afgegeven door hormoonklieren (gaat via het bloed)
- Endocriene klieren: hormonen worden afgegeven aan het bloed wat door de klier stroomt (secretie)
- Exocriene klieren: klieren met een afvoerbuis  zweet en speekselklieren (excretie of afscheiding)
 Bloed transporteert hormonen  vanuit bloedvaten gaan hormonen via weefselvloeistof naar alle cellen toe
 Hormonen alleen werkzaam in orgaan met receptoren waaraan hormoon kan binden  doelwitorgaan
 Afgeven van hormonen aan doelwitorganen:
- Doelwitorganen bevatten hormoonreceptoren voor het betreffende hormoon
- Sterkte van reactie hangt af van de concentratie hormoon (hormoonspiegel)
- Hormonen blijven lang in bloedbaan waardoor effecten lang aanblijven

 Hormonen die door celmembraan kunnen zijn NIET oplosbaar in water (1) en hormonen die wel
wateroplosbaar zijn kunnen niet door het celmembraan (2).
 Bij 1: na stap van DNA, wordt er een transcriptie gedaan (mRNA), dan wordt dat stukje getransleerd door het
ribosoom naar een eiwit(, enzymen, hormonen of receptoreiwitten)

,  Het hormoonstelsel bestaat uit
1. Hypothalamus
- Controleert het autonome en endocriene zenuwstelsel
- Reguleert: lichaamstemp., bloedruk, hartslag ect.
2. Hypofyse
- Produceert hormonen die de werking van andere
hormoonklieren beïnvloeden.
- Voorkwab (adeno):
- Via poortadersysteem in contact met hypothalamus,
meet de hoeveelheid hormonen in het bloed en
produceert hormonen die invloed hebben op andere
endocriene klieren. Zoals: inhibiting (remmend),
releasing (stimulerend), GH en prolactine (melkklier)
- Achterkwab (neuro):
- Direct in contact met hypothalamus via uitlopers van
neuronen (neurohormonen)  neurosecretie
3. Schildklier  in hals
- Productie thyroxine  remt TSH
- Thyroxine stimuleert dissimilatie
4. Spijsverteringshormonen
- Maag
- Gastrine  stimuleert maagsapproductie wanner voedsel in maag komt
- Ghreline  hongergevoel, als maag leeg is stijgt de spiegel
- Darm
- Secretine  stimuleert lever aanmaak van gal
- Cholestokinine  stimuleert galblaas afgifte gal en alvleesklier
afgifte van verteringsenzymen
- Alvleesklier (eilandjes van Langerhans) (6)
- α-cellen  productie glucagon  glycogeen wordt glucose
- ß-cellen  productie insuline  glucose wordt glycogeen
5. Nieren
- EPO  stimuleert aanmaak rode bloedcellen
- Bijnieren
- Merg:
- Adrenaline  bevordering stofwisseling (ATP), hartslag en ademhaling  snelle, kortdurende werking
- Schors:
- Aldosteron  regulatie opname Na+ en afgifte K+
- Corticosteroïden  onderdrukken activiteit immuunsysteem
6. Alvleesklier
7. Teelballen
8. eierstokken




§3 het zenuwstelsel