Wat is oedeem?
Oedeem is een overmatige ophoping van vocht in het weefsel. Deze vochtophoping ontstaat
als gevolg van een verstoord evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht. Een groot deel
van de mensen met oedeem heeft last van vocht in de benen, maar de vochtophoping kan
vrijwel overal in het lichaam plaatsvinden zoals de voeten, armen, enkels, buik en longen.
Door het vasthouden van vocht zwelt het lichaamsdeel op. Hierdoor ontstaan
bewegingsproblemen en pijn. Oedeem is een ziekteverschijnsel. Het gevolg van een
onderliggend probleem. Lip en veneus oedeem is vaak aan beide kanten en lymfoedeem ook
aan 1 kant.
Wat is lipoedeem
Het is een niet vaak voorkomende chronische aandoening van het vetweefsel die
voornamelijk vrouwen treft en meestal pas zichtbaar wordt aan het eind van de puberteit.
Het betreft grote hoeveelheden ongelijkmatig verdeeld vet onder de huid van de heupen,
dijen, knieën en onderbenen.
Lipoedeem; symmetrisch toename van onderhuids vetweefsel aan heupen en benen
(exclusief voeten), soms pijnlijk.
! Is geen echt oedeem!
Vetcellen nemen wel vocht op, maar staan dit niet meer af. Lipoedeem is heel pijnlijk maar
kan wel een kous aan door druk verdeling.
Lipoedeem stadia
-Stadium 1: huid vlak en glad, maar door verdikking van het subcutane vetweefsel voelt de
huid bij palpatie aan als ‘piepschuim balletjes in een plastic zak’;
-Stadium 2 ontstaan subcutane ‘walnoot tot appel grote’ induratie met een irregulair
uiterlijk van de overliggende huid (matras fenomeen);
-Stadium 3 worden de induratie groter en meer uitgesproken en worden ook misvormde
vetafzettingen zichtbaar
Lymfoedeem
Bij lymfoedeem is er sprake van disfunctie van het lymfesysteem. Als het lymfestelsel niet
meer goed werkt wordt het vocht niet goed afgevoerd. Het lymfesysteem is kapotgegaan
door overgevoeligheid.
,Classificatie of lymphedema van lymfoedeem
1. Postinflammatory (dermatitis, lymphangitis, lymphadenitis of various etiologies) is na
ontsteking
2. Postsurgical, is na operatie aan bijv. borstkanker. Lymfeklieren zijn weggehaald.
3. Posttraumatic, is na ongeluk. Waardoor beschadiging is opgetreden.
4. Mixed lymphatico-venous type. Combinatie tussen lymfoedeem en veneus oedeem.
5. Idiopathic (primary), is zonder aanleiding
6. Parasitic (filarial) na een parasiet of infectie.
Primair lymfoedeem wordt veroorzaakt door een ontwikkel- of functiestoornis van het
lymfvatstelsel.
-Partiële dysplasieën, niet goed gevormd lymfestelsel waardoor het niet goed werkt.
-Hypo- en hyperplasieën, verkleind of vergroot lymfestelsel.
-Aplasieën, geen lymfestelsel. Deel is niet ontwikkeld.
-Ectasieën, lymfebanen zijn verwijd.
Vormen lymfoedeem
• Congenitaal lymfoedeem (aangeboren)
• Lymfoedema precox (rond puberteit)
• Lymfoedema tarda (na 35e levensjaar)
Kan 1 of 2-zijdig voorkomen
Congenitaal lymfoedeem is vaak erfelijk
Indeling in 5 categorieën naar klinische verschijning:
Primair lymfoedeem
-Lymfoedeem bij syndroom aandoeningen
-Lokaal of gegeneraliseerd lymfoedeem met systemische of viscerale lymfatische
abnormaliteiten. Een lokaal niet werkend lymfesysteem.
-Lymfoedeem geassocieerd met hypertrofie of hypotrofie van bot en weke delen en/of
huid-/ vaatafwijkingen. Botten te groot of te klein.
,-Congenitaal (=aangeboren) lymfoedeem
-Lymfoedeem beginnend na 1 jaar
Congenitaal lymfoedeem (aangeboren)
• Ziekte van Milroy: zeldzaam; oedeem aan onderste extremiteiten (meestal bilateraal).
Veroorzaakt door gen mutatie. Dus erfelijk.
Soms aanwezigheid:
-Hydrocele (zwelling balzak)
-Omhooggerichte teennagels
-Opgezette venen
-Papillomatosis (ontwikkeling van meerdere bultjes, knobbeltjes of wratjes)
Syndromen:
-Klippel-Trenaunay; 1:100.000 ♀♂; abnormaliteiten van het vaat- en lymfestelsel en
disproportionele reuzengroei van skelet of weke delen vaak gepaard gaande met naevus
flammeus, varicosis en lymfoedeem. Dus je lymfestelsel is veel groter dan het hoort te zijn.
Ontstaat door een disfunctie van het ovaria. Voornamelijk oedeem aan handen en voeten.
-Turner; 1:2500 ♀; o.a. dysfunctie ovaria, gedrongen postuur, lymfoedeem aan handen en
voeten. Ontstaat door een disfunctie van het ovaria. Voornamelijk oedeem aan handen en
voeten. Alleen bij vrouwen.
-Noonan; 1:1000-2500 ♀♂; o.a. ulerythema ophryogenes (rode wangen), hypertrichosis en
lymfoedeem aan handen en voeten, vaker voorkomend en ernstiger dan bij syndroom van
Turner. Vooral bij kinderen en is een hartafwijking.
Lymfoedeem precox
-Ziekte van Meige; 1:100.000 ♀♂; familiaire vorm van lymfoedeem door abnormale functie
lymfestelsel; optreden lymfoedeem vanaf puberteit, start voeten en enkels.
-Non-hereditair lymfoedeem; optreden tussen 15e en 35ste, meestal aan de benen.
Ontstaat abrupt, maar wordt vaak uitgelokt door een infectie of een trauma.
Lymfoedeem tarda
, Non-hereditair lymfoedeem; optreden na 35ste, meestal t.g.v. secundaire processen zoals
tumoren in kleine bekken of non-Hodgkin lymfomen. Vorm van lymfekanker. Zijn zo veel
vormen dat het allemaal non-Hodgkin heet.
Secundair lymfoedeem
• Verworven lymfoedeem door verstoring van het lymftransport systeem al dan niet
gecombineerd met een pathologisch verhoogd lymfaanbod
Bijv. t.g.v. beschadiging van het lymfvatstelsel, b.v. door operatie, infectie, ongeluk,
recidiverend erysipelas, CVI
• Dit leidt tot een belemmerde afvloed van lymfe vanuit de weefsels.
Oedeem na de zwangerschap valt hier ook onder.
Gevolgen lymfoedeem
• Allerhande huidveranderingen
• Erysipelas (wondroos)
• Eczeem en mycosen
• Fibrose, het vocht is erg eiwitrijk waardoor de huid verhard. Het wordt stug en pijnlijk te
bewegen.
• Lymfefistels en –cystes
• Angiosarcoom (kanker)
• Bewegingsbeperking
Vertraagde wondgenezing
Lymfoedeem stadia
• Stadium 1: vroege, geheel reversibele fase met pitting oedeem, dat verdwijnt bij hoog
leggen van het ledemaat. De huidveranderingen zijn hier nog omkeerbaar.
• Stadium 2a: als 1, maar zwelling verdwijnt niet na hoog leggen.
• Stadium 2b toenemende fibrosering en vetdepositie met non-pitting component; deels
irreversibel. Gevaarlijk stadium. Er ontstaan huidveranderingen die je niet meer kunt
terugdraaien. Door het eiwit wordt je huid heel hard.
• Stadium 3: lymfatische elefantiasis, huidveranderingen. Non pitting. Geheel irreversibel.
Je kan het niet indrukken. De rest van zijn leven met dit lopen.
Weefselafwijking lymfoedeem
Oedeem is een overmatige ophoping van vocht in het weefsel. Deze vochtophoping ontstaat
als gevolg van een verstoord evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht. Een groot deel
van de mensen met oedeem heeft last van vocht in de benen, maar de vochtophoping kan
vrijwel overal in het lichaam plaatsvinden zoals de voeten, armen, enkels, buik en longen.
Door het vasthouden van vocht zwelt het lichaamsdeel op. Hierdoor ontstaan
bewegingsproblemen en pijn. Oedeem is een ziekteverschijnsel. Het gevolg van een
onderliggend probleem. Lip en veneus oedeem is vaak aan beide kanten en lymfoedeem ook
aan 1 kant.
Wat is lipoedeem
Het is een niet vaak voorkomende chronische aandoening van het vetweefsel die
voornamelijk vrouwen treft en meestal pas zichtbaar wordt aan het eind van de puberteit.
Het betreft grote hoeveelheden ongelijkmatig verdeeld vet onder de huid van de heupen,
dijen, knieën en onderbenen.
Lipoedeem; symmetrisch toename van onderhuids vetweefsel aan heupen en benen
(exclusief voeten), soms pijnlijk.
! Is geen echt oedeem!
Vetcellen nemen wel vocht op, maar staan dit niet meer af. Lipoedeem is heel pijnlijk maar
kan wel een kous aan door druk verdeling.
Lipoedeem stadia
-Stadium 1: huid vlak en glad, maar door verdikking van het subcutane vetweefsel voelt de
huid bij palpatie aan als ‘piepschuim balletjes in een plastic zak’;
-Stadium 2 ontstaan subcutane ‘walnoot tot appel grote’ induratie met een irregulair
uiterlijk van de overliggende huid (matras fenomeen);
-Stadium 3 worden de induratie groter en meer uitgesproken en worden ook misvormde
vetafzettingen zichtbaar
Lymfoedeem
Bij lymfoedeem is er sprake van disfunctie van het lymfesysteem. Als het lymfestelsel niet
meer goed werkt wordt het vocht niet goed afgevoerd. Het lymfesysteem is kapotgegaan
door overgevoeligheid.
,Classificatie of lymphedema van lymfoedeem
1. Postinflammatory (dermatitis, lymphangitis, lymphadenitis of various etiologies) is na
ontsteking
2. Postsurgical, is na operatie aan bijv. borstkanker. Lymfeklieren zijn weggehaald.
3. Posttraumatic, is na ongeluk. Waardoor beschadiging is opgetreden.
4. Mixed lymphatico-venous type. Combinatie tussen lymfoedeem en veneus oedeem.
5. Idiopathic (primary), is zonder aanleiding
6. Parasitic (filarial) na een parasiet of infectie.
Primair lymfoedeem wordt veroorzaakt door een ontwikkel- of functiestoornis van het
lymfvatstelsel.
-Partiële dysplasieën, niet goed gevormd lymfestelsel waardoor het niet goed werkt.
-Hypo- en hyperplasieën, verkleind of vergroot lymfestelsel.
-Aplasieën, geen lymfestelsel. Deel is niet ontwikkeld.
-Ectasieën, lymfebanen zijn verwijd.
Vormen lymfoedeem
• Congenitaal lymfoedeem (aangeboren)
• Lymfoedema precox (rond puberteit)
• Lymfoedema tarda (na 35e levensjaar)
Kan 1 of 2-zijdig voorkomen
Congenitaal lymfoedeem is vaak erfelijk
Indeling in 5 categorieën naar klinische verschijning:
Primair lymfoedeem
-Lymfoedeem bij syndroom aandoeningen
-Lokaal of gegeneraliseerd lymfoedeem met systemische of viscerale lymfatische
abnormaliteiten. Een lokaal niet werkend lymfesysteem.
-Lymfoedeem geassocieerd met hypertrofie of hypotrofie van bot en weke delen en/of
huid-/ vaatafwijkingen. Botten te groot of te klein.
,-Congenitaal (=aangeboren) lymfoedeem
-Lymfoedeem beginnend na 1 jaar
Congenitaal lymfoedeem (aangeboren)
• Ziekte van Milroy: zeldzaam; oedeem aan onderste extremiteiten (meestal bilateraal).
Veroorzaakt door gen mutatie. Dus erfelijk.
Soms aanwezigheid:
-Hydrocele (zwelling balzak)
-Omhooggerichte teennagels
-Opgezette venen
-Papillomatosis (ontwikkeling van meerdere bultjes, knobbeltjes of wratjes)
Syndromen:
-Klippel-Trenaunay; 1:100.000 ♀♂; abnormaliteiten van het vaat- en lymfestelsel en
disproportionele reuzengroei van skelet of weke delen vaak gepaard gaande met naevus
flammeus, varicosis en lymfoedeem. Dus je lymfestelsel is veel groter dan het hoort te zijn.
Ontstaat door een disfunctie van het ovaria. Voornamelijk oedeem aan handen en voeten.
-Turner; 1:2500 ♀; o.a. dysfunctie ovaria, gedrongen postuur, lymfoedeem aan handen en
voeten. Ontstaat door een disfunctie van het ovaria. Voornamelijk oedeem aan handen en
voeten. Alleen bij vrouwen.
-Noonan; 1:1000-2500 ♀♂; o.a. ulerythema ophryogenes (rode wangen), hypertrichosis en
lymfoedeem aan handen en voeten, vaker voorkomend en ernstiger dan bij syndroom van
Turner. Vooral bij kinderen en is een hartafwijking.
Lymfoedeem precox
-Ziekte van Meige; 1:100.000 ♀♂; familiaire vorm van lymfoedeem door abnormale functie
lymfestelsel; optreden lymfoedeem vanaf puberteit, start voeten en enkels.
-Non-hereditair lymfoedeem; optreden tussen 15e en 35ste, meestal aan de benen.
Ontstaat abrupt, maar wordt vaak uitgelokt door een infectie of een trauma.
Lymfoedeem tarda
, Non-hereditair lymfoedeem; optreden na 35ste, meestal t.g.v. secundaire processen zoals
tumoren in kleine bekken of non-Hodgkin lymfomen. Vorm van lymfekanker. Zijn zo veel
vormen dat het allemaal non-Hodgkin heet.
Secundair lymfoedeem
• Verworven lymfoedeem door verstoring van het lymftransport systeem al dan niet
gecombineerd met een pathologisch verhoogd lymfaanbod
Bijv. t.g.v. beschadiging van het lymfvatstelsel, b.v. door operatie, infectie, ongeluk,
recidiverend erysipelas, CVI
• Dit leidt tot een belemmerde afvloed van lymfe vanuit de weefsels.
Oedeem na de zwangerschap valt hier ook onder.
Gevolgen lymfoedeem
• Allerhande huidveranderingen
• Erysipelas (wondroos)
• Eczeem en mycosen
• Fibrose, het vocht is erg eiwitrijk waardoor de huid verhard. Het wordt stug en pijnlijk te
bewegen.
• Lymfefistels en –cystes
• Angiosarcoom (kanker)
• Bewegingsbeperking
Vertraagde wondgenezing
Lymfoedeem stadia
• Stadium 1: vroege, geheel reversibele fase met pitting oedeem, dat verdwijnt bij hoog
leggen van het ledemaat. De huidveranderingen zijn hier nog omkeerbaar.
• Stadium 2a: als 1, maar zwelling verdwijnt niet na hoog leggen.
• Stadium 2b toenemende fibrosering en vetdepositie met non-pitting component; deels
irreversibel. Gevaarlijk stadium. Er ontstaan huidveranderingen die je niet meer kunt
terugdraaien. Door het eiwit wordt je huid heel hard.
• Stadium 3: lymfatische elefantiasis, huidveranderingen. Non pitting. Geheel irreversibel.
Je kan het niet indrukken. De rest van zijn leven met dit lopen.
Weefselafwijking lymfoedeem
