Week 1 Aanvaarden en verwerpen, gevolgen van erfopvolging
Leerdoelen:
Na week 1 kunt u aan de hand van boek 4 BW (en titel 3.7 BW) met de volgende begrippen, hun
onderscheidende kenmerken en de verbanden die tussen die begrippen gelegd kunnen worden,
aanvaarden; verwerpen; uitbrengen van de keuze aanvaarden of verwerpen; aanvaarden en verwerpen van
legaten; vernietiging uitgebrachte keuze; beneficiaire aanvaarding; saisine; positie schuldeisers; positie
schuldenaar/erfgenaam; overgang van het vermogen; schulden van de nalatenschap; boedel; recht van beraad;
verklaring van erfrecht; boedelregister; boedelnotaris; bij welke rechter terecht: kantonrechter of rechtbank;
hereditatis petitio; de Staat als verkrijger; overgangsrecht.
o vanuit de grondslagen en systematiek van het vermogensrecht implicaties afleiden voor concrete aspecten
van het erfrecht in ruime zin voor zover het de onderwerpen van deze week betreft.
o de toepassing van de behandelde erfrechtelijke leerstukken aan de hand van een voorbeeldcasus
illustreren.
o met oog op de eigen aard van de rechtsbeoefening door de notaris de behandelde erfrechtelijke
leerstukken met elkaar in verband brengen.
o erfrechtelijke rechtspraak en (ontwerp)wetgeving mede in het licht van de maatschappelijke
ontwikkelingen ontleden.
o aan de hand van opgedane kennis en inzicht erfrechtelijke casusposities oplossen.
o mondeling presenteren van een (juridisch) betoog in correct en helder Nederlands.
o een gefundeerde en beargumenteerde positie innemen in een maatschappelijk, juridisch debat.
o met anderen samenwerken om een opdracht binnen een voorgeschreven termijn te voltooien.
Literatuur:
M.J.A. van Mourik, B.M.E.M. Schols, F.W.J.M Schols, L.C.A. Verstappen, B.C.M. Waaijer, Handboek erfrecht,
Kluwer, Deventer: nieuwste druk, hoofdstuk XII en XIII.
Jurisprudentie:
1. Hoge Raad, 22 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1284 ( Koperen pan) (nr. 152)
, Vraag 1
Op 12 oktober 2019 overlijdt Maryam. Zij laat haar drie meerderjarige kinderen achter als erfgenaam. Maryam
vond het fantastisch om tijdens haar vrije tijd handboeken over het erfrecht te lezen. Haar boekencollectie is €
5.000. Zij heeft al haar boeken als legaat vermaakt aan de bibliotheek van de VU. Verder legateert zij haar
Mercedes aan haar zoon Daan. Andere wilsbeschikkingen heeft zij niet gemaakt.
a. Wanneer gaan de goederen met uitzondering van de boeken van Maryam over op haar erfgenamen en
welke handeling is daarvoor vereist?
› De goederen gaan van rechtswegen over onder algemene titel, art. 3:80 lid 2 jo. 4:182
lid 1 BW. Daar is géén handeling voor vereist. Dit word ook wel de saisine genoemd,
je zet de persoon van de overledene voort. De goederen gaan dus met het overlijden
van de erfalter over op de erfgenamen van Maryam en hiervoor is géén
rechtshandeling vereist.
b. Wanneer gaan de boeken over op de VU en is daarvoor nog een handeling vereist?
› Op grond van art. 4:201 lid 1 BW gaat een legaat van rechtswege over. En legaat
wordt verkregen zonder dat een aanvaarding nodig is, behoudens de bevoegdheid van
de legataris om het legaat te verwerpen zolang hij het niet heeft aanvaard. De
vordering krijg je dus wél van rechtswege!!!
› De legataris krijgt een vordering jegens de erfgenamen, de goederen krijg je niet van
rechtswegen maar moeten worden overgedragen volgens de algemene regels van Boek
3.
c. Stel dat Daan de nalatenschap als erfgenaam wil verwerpen. Welke handeling(en) is (zijn) daarvoor
vereist?
› Op grond van art. 4:190 lid 1 BW kan een erfgenaam een nalatenschap aanvaarden of
verwerpen. In casu wil de erfgenaam verwerpen, dit gebeurd op grond van art. 4:191
lid 1 BW door het afleggen van een daartoe strekkende verklaring ter griffie van de
rechtbank van het sterfhuis. De verklaring wordt in het boedelregister ingeschreven.
d. Heeft Daan na verwerping nog aanspraak op de gelegateerde auto?
› Ja: ´´Wel kan men een legaat verwerpen en tegelijk als erfgenaam zuiver aanvaarden
of omgekeerd. Dan brengt men deze keuzen uit in twee verschillende kwaliteiten.
Mogelijk is ook het ene legaat te aanvaarden en het andere te verwerpen.´´ Art. 4:201
lid 1 en lid 3 BW.
› Blz. 459-460 Handboek Erfrecht.
Ongeveer een maand na het overlijden van Maryam geeft notaris Bosbaan een verklaring van erfrecht af.
e. Wie zal om deze afgifte van de verklaring van erfrecht hebben verzocht en welke is in de praktijk de
meest voor de hand liggende reden voor dit verzoek?
› Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin is opgenomen of de
overledene persoon een testament heeft gemaakt, wie de erfgenamen van de
Leerdoelen:
Na week 1 kunt u aan de hand van boek 4 BW (en titel 3.7 BW) met de volgende begrippen, hun
onderscheidende kenmerken en de verbanden die tussen die begrippen gelegd kunnen worden,
aanvaarden; verwerpen; uitbrengen van de keuze aanvaarden of verwerpen; aanvaarden en verwerpen van
legaten; vernietiging uitgebrachte keuze; beneficiaire aanvaarding; saisine; positie schuldeisers; positie
schuldenaar/erfgenaam; overgang van het vermogen; schulden van de nalatenschap; boedel; recht van beraad;
verklaring van erfrecht; boedelregister; boedelnotaris; bij welke rechter terecht: kantonrechter of rechtbank;
hereditatis petitio; de Staat als verkrijger; overgangsrecht.
o vanuit de grondslagen en systematiek van het vermogensrecht implicaties afleiden voor concrete aspecten
van het erfrecht in ruime zin voor zover het de onderwerpen van deze week betreft.
o de toepassing van de behandelde erfrechtelijke leerstukken aan de hand van een voorbeeldcasus
illustreren.
o met oog op de eigen aard van de rechtsbeoefening door de notaris de behandelde erfrechtelijke
leerstukken met elkaar in verband brengen.
o erfrechtelijke rechtspraak en (ontwerp)wetgeving mede in het licht van de maatschappelijke
ontwikkelingen ontleden.
o aan de hand van opgedane kennis en inzicht erfrechtelijke casusposities oplossen.
o mondeling presenteren van een (juridisch) betoog in correct en helder Nederlands.
o een gefundeerde en beargumenteerde positie innemen in een maatschappelijk, juridisch debat.
o met anderen samenwerken om een opdracht binnen een voorgeschreven termijn te voltooien.
Literatuur:
M.J.A. van Mourik, B.M.E.M. Schols, F.W.J.M Schols, L.C.A. Verstappen, B.C.M. Waaijer, Handboek erfrecht,
Kluwer, Deventer: nieuwste druk, hoofdstuk XII en XIII.
Jurisprudentie:
1. Hoge Raad, 22 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1284 ( Koperen pan) (nr. 152)
, Vraag 1
Op 12 oktober 2019 overlijdt Maryam. Zij laat haar drie meerderjarige kinderen achter als erfgenaam. Maryam
vond het fantastisch om tijdens haar vrije tijd handboeken over het erfrecht te lezen. Haar boekencollectie is €
5.000. Zij heeft al haar boeken als legaat vermaakt aan de bibliotheek van de VU. Verder legateert zij haar
Mercedes aan haar zoon Daan. Andere wilsbeschikkingen heeft zij niet gemaakt.
a. Wanneer gaan de goederen met uitzondering van de boeken van Maryam over op haar erfgenamen en
welke handeling is daarvoor vereist?
› De goederen gaan van rechtswegen over onder algemene titel, art. 3:80 lid 2 jo. 4:182
lid 1 BW. Daar is géén handeling voor vereist. Dit word ook wel de saisine genoemd,
je zet de persoon van de overledene voort. De goederen gaan dus met het overlijden
van de erfalter over op de erfgenamen van Maryam en hiervoor is géén
rechtshandeling vereist.
b. Wanneer gaan de boeken over op de VU en is daarvoor nog een handeling vereist?
› Op grond van art. 4:201 lid 1 BW gaat een legaat van rechtswege over. En legaat
wordt verkregen zonder dat een aanvaarding nodig is, behoudens de bevoegdheid van
de legataris om het legaat te verwerpen zolang hij het niet heeft aanvaard. De
vordering krijg je dus wél van rechtswege!!!
› De legataris krijgt een vordering jegens de erfgenamen, de goederen krijg je niet van
rechtswegen maar moeten worden overgedragen volgens de algemene regels van Boek
3.
c. Stel dat Daan de nalatenschap als erfgenaam wil verwerpen. Welke handeling(en) is (zijn) daarvoor
vereist?
› Op grond van art. 4:190 lid 1 BW kan een erfgenaam een nalatenschap aanvaarden of
verwerpen. In casu wil de erfgenaam verwerpen, dit gebeurd op grond van art. 4:191
lid 1 BW door het afleggen van een daartoe strekkende verklaring ter griffie van de
rechtbank van het sterfhuis. De verklaring wordt in het boedelregister ingeschreven.
d. Heeft Daan na verwerping nog aanspraak op de gelegateerde auto?
› Ja: ´´Wel kan men een legaat verwerpen en tegelijk als erfgenaam zuiver aanvaarden
of omgekeerd. Dan brengt men deze keuzen uit in twee verschillende kwaliteiten.
Mogelijk is ook het ene legaat te aanvaarden en het andere te verwerpen.´´ Art. 4:201
lid 1 en lid 3 BW.
› Blz. 459-460 Handboek Erfrecht.
Ongeveer een maand na het overlijden van Maryam geeft notaris Bosbaan een verklaring van erfrecht af.
e. Wie zal om deze afgifte van de verklaring van erfrecht hebben verzocht en welke is in de praktijk de
meest voor de hand liggende reden voor dit verzoek?
› Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin is opgenomen of de
overledene persoon een testament heeft gemaakt, wie de erfgenamen van de
