Samenvatting Adrenerge farmacologie – Doelstellingen ZSO 5.2b – Celfysiologie

Doelstellingen 5.2b
Adrenerge farmacologie


- Je kan verwoorden tot welke klasse van receptoren de adrenerge receptoren
behoren
 G-proteïne gekoppelde receptoren (targets van catecholamines, vooral
noradrenaline en adrenaline)




- Je kan de subtypes van adrenerge receptoren beschrijven
o Catecholamine receptoren
 adrenerge receptoren zijn selectief voor noradrenaline en adrenaline
 suprafysiologische concentraties van dopamine kunnen ook sommige
adrenoreceptoren activeren
 deze receptoren zijn onderverdeeld in α1, α2 en β

o α1 en α2 adrenoreceptoren
 α1 receptoren
 doen mee met Gq gemedieerde pathways die fosfolipase C
activeren
 fosfolipase klieft PIP2 waardoor IP3 en DAG gegenereerd worden
 receptoren komen voor in vasculaire gladde spier, intestinale
gladde spier, prostaat, hart, lever en andere celtypes
 α2 receptoren
 activeren Gi, een inhibitor G-proteïne
 Gi inhibeert adenylyl cyclase en activeert G-proteïne gekoppelde
inwaartse kalium kanalen + inhibeert neurale calcium kanalen
 elk van deze effecten hebben als doel de vrijzetting van
neurotransmitters van de target neuron te verlagen
 receptoren komen voor op presynaptisch en postsynaptische
neuronen
 presynaptische receptoren zijn autoreceptoren die feedback
inhibitie van sympatische transmissie regelen

o β adrenoreceptoren
 onderverdeeld in 3 klasse: β1, β2 en β3
 activeren allemaal G-proteïne Gs
 Gs activeert adenylylcyclase die zorgt voor vergroting van levels van

, intracellulaire cAMP waardoor de proteïne kinasen activeren
 kinasen zorgen voor fosforylatie van cellulaire proteïnen (ionkanalen)




- Je kan de intracellulaire cascade downstream van α1 en β1 adrenerge receptor
toelichten
α-receptoren komen voor in vasculaire gladde psieren, urogenitale gladde spieren,
gladde spieren in de darm, prostaat, hart, lever en andere celtypes
 Stimulatie van α1-receptor in vasculaire gladde spiercellen verhoogt Ca 2+
concentratie  door het vrijlaten van endogene Ca opslag en influx van Ca vanuit
extracellulaite vloeistof
 Leidt tot calmoduline activatie, fosforylatie van myosine lichtketting, verhoogde
actine-myosine interactie + spiercontractie



Stimulatie van β1-receptoren in hart zorgen voor stijging van ionotropy (kracht
samentrekking) en chronotopy (hartritme)
 Ionotroop effect w gemedieerd door vergrote fosforylatie van Ca-kanalen
 Beide effecten zorgen voor verhoogde cardiale output
 Activatie van de receptoren verhoogt conductiesnelheid in AV-knoop
o Veranderen van densiteit van geactiveerde reeptoren leidt tot een
verandering van efficacy van de agonist
Korte (desensitisatie) en lange termijn (down-regulatie) veranderingen in
aantal receptoren is belangrijk in respons regeling
o Agonist activeert receptor  dissociatie van proteïne wat leidt tot
downstream signalerende en negatief feedback mechanisme dat respons
limiteert
 opstapeling van BY-subunits in membraan rekruteren G-proteïne receptor
kinase (GRK)  dit fosforyleert receptor op C-terminus (belangrijke target
voor inactivator proteïnen)
o Op lange termijn receptor β-arrestin complex trekt terug in een endocytisch
compartiment voor internalisatie = down regulatie
o β-arrestin kunnen nieuwe signaalwegen inschakelen wat leidt tot activatie van
tyrosine kinase en kleine GTP-bindingsproteïnen




- je kan het belang van het orgaanspecifiek voorkomen van de subtypes van
adrenerge receptoren aangeven en je kan voorbeelden geven van hun werking in