Economie in Context 6vwo H17 samenvatting

17.1 Arbeidsmarkt, beroepsbevolking en werkgelegenheid

 Arbeidsmarkt = het geheel v. vraag en aanbod v. arbeid
 Gespannen arbeidsmarkt als vraag > aanbod
 Arbeidsmarkt is ondoorzichtig  werknemers en -gevers hebben nauwelijks overzicht van
wat de markt te bieden heeft

 Arbeidsbemiddeling
 Instellingen op arbeidsmarkt proberen werkzoekenden aan een baan te helpen
 - UWV WERKbedrijven
 Plicht werkzoekenden en werkgevers bij elkaar te brengen
 Ingesteld door overheid
 Als werkloze verplicht inschrijven indien je in aanmerking wil komen voor uitkering
 Moet solliciteren en aangeboden passend werk aanvaarden, anders sanctie (
korting/stopzetten uitkering )
 Gemeente bepaalt hoogte vd uitkering

 Uitzendbureaus mogen ook met re-integratie bezighouden
 - Uitzendbureaus
 Particuliere bedrijven die bemiddelen tussen werkgevers en zoekeden naar tijdelijk werk
 Werkgevers: bij tijdelijke tekorten aan arbeidskrachten of als ze op zoek zijn naar vaste
medewerkers ( goed bevallen  vast dienstverband aangeboden )
 Ingezet bij seizoenwerk ( strandbedrijf / tijdens oogsttijd )

 Verschillen UWV WERKbedrijven en uitzendbureaus:
 - UWV WERKbedrijven behoren tot niet-commerciële dienstverlening (quartaire sector);
uitzendbureaus tot commerciële dienstverlening (tertiaire sector)
 - UWV WERKbedrijven bemiddelen in meer duurzame arbeid mét proefperiode;
uitzendbureaus vooral in tijdelijk werk zónder proefperiode
 - werknemer aangenomen via UWV WERKbedrijf krijgt salaris door werkgever uitbetaald;
uitzendkracht krijgt salaris door uitzendbureau uitbetaald
 - UWV WERKbedrijven bemoeienis met sociale uitkeringen; uitzendbureaus geen bemoeienis

 Beroepsbevolking : het aanbod van arbeid
 Geregistreerde beroepsbevolking : alle personen tussen 15 en 65 jaar die ten minste 12 uur
per week werken of werk zoeken in de formele sector ( bedrijven + overheid )

 Sterk gestegen productie in primaire en secundaire sector, maar beroepsbevolking gedaald
 sterk gestegen arbeidsproductiviteit door mechanisatie en automatisering

 Werkgelegenheid : de vraag naar arbeid
 Werkgelegenheid = werkende deel vd beroepsbevolking
 Deeltijdwerkers neemt toe  door toegenomen arbeidsaanbod v. vrouwen

 Werkgevers meer behoefte aan tijdelijke arbeidskrachten  aantal flexwerkers gestegen 
aantal voltijdwerkers met vaste baan neemt in verhouding af

 Werkgelegenheid meten in aantallen personen of in arbeidsjaren ( = arbeidsvolume )

,  Arbeidsjaar = een fulltime baan op jaarbasis
 Deeltijdbaan vult maar een deel v. een arbeidsjaar
 Werkgelegenheid in personen is dus hoger dan werkgelegenheid in arbeidsjaren

 Indexcijfer arbeidsvolume = index volume binnenlands product / index arbeidsproductiviteit
 Uitkomst is toename werkgelegenheid in arbeidsjaren

 Officiële werkzame beroepsbevolking = alle personen tussen 15 en 65 jaar die ten minste 12
uur per week werken in de formele sector ( bedrijven + overheid )
 Officiële werkzame beroepsbevolking < totaal aantal werkenden

 Aanmoedigings-/aanzuigeffect = extra werkzoekenden bieden zich aan op de arbeidsmarkt
wanneer de economie aantrekt en de werkgelegenheid stijgt, omdat de kans op een baan
groter is geworden (  aanbod op arbeidsmarkt neemt extra toe )

 Participatiegraad / deelnemingspercentage = het percentage dat aangeeft hoeveel % vd
beroepsgeschikte bevolking een baan heeft of werk zoekt
 Beroepsgeschikte bevolking = alle personen tussen de 20 en 64 jaar die geschikt zijn om te
werken

 Participatiegraad = beroepsbevolking / beroepsgeschikte bevolking × 100%

 p/a-ratio = het verhoudingsgetal tussen de werkgelegenheid in personen en arbeidsjaren
 Toename deeltijdwerkers  werkgelegenheid in personen groeit harder dan in arbeidsjaren

 i/a-ratio = de verhouding tussen het aantal inactieve uitkeringsgerechtigden en de
werkgelegenheid in arbeidsjaren
 Ratio geeft mate aan waarin aantal uitkeringsgerechtigden door werkende bevolking wordt
onderhouden
 Indicator voor draagvlak vd sociale verzekeringen; hoe hoger ratio, hoe meer mensen
moeten worden onderhouden door de werkenden

 Verborgen werkgelegenheid = zwart werk, vrijwilligerswerk, werkende 65-plussers, minder
dan 12 uur per week werkenden



17.2 Werkloosheid in Nederland

 Werkloze beroepsbevolking bestaat uit alle werkzoekenden die aan deze eisen voldoen:
 - ouder dan 15 jaar, jonger dan 65
 - baan zoeken v. minimaal 12 uur per week
 - direct beschikbaar zijn voor zo’n baan
 - nu niet / minder dan 12 uur per week werken
  als officiële werkloze geregistreerd bij inschrijving UWV WERKbedrijf

 Werkloosheidspercentage = officiële werkloze beroepsbevolking / officiële beroepsbevolking
× 100%
 Hoeveel % vd officiële beroepsbevolking werkloos is