CONTEXTUALISEREN 2A – FILOSOFIE VAN DE KUNST
Johan Teirlinck
DE DRIE THEMA’s
1. De mentale ruimte
a. Die is heel ongrijpbaar en staat tegenover de reële ruimte. We spreken hier
ook over een virtuele realiteit
i. Bv. “oh wauw onze leerkracht geeft les in Ohio, ik heb een belangrijke
professor.” OF “Ooh ik zou graag nog es op reis gaan naar Italië en
Giovanni nog es zien”
2. Contaminaties (=besmettingen)
a. Hij gaat ervan uit dat iedereen in zijn leven heel veel invloeden ondergaat,
besmet worden door ideeën. Dit is een slechte of goede invloed. Alles wat er
gebeurt in je leven gaat je beïnvloeden. Zo zien we ook trauma’s in dit thema.
3. Serendipiteit (“Is een heel moeilijk woord, ‘k moet da vaak vlot uitspreken, da’s nie zo
makkelijk.” / = open staan voor wat toevallig gebeurt.)
a. Kunstenaars ontwerpen vaak iets op het moment dat ze denken dat ze niks
meer kunnen ontwerpen.
b. Je moet openstaan voor dingen die gaan gebeuren
c. “bv: hoe heb je uw lief leren kennen, da’s een vraag die je misschien niet
verwacht had in deze les. Eerste vraag op uw examen: “hoe heb je uw lief
leren kennen?”
i. Niemand staat op en zegt “vanavond om acht uur kwart ga’k mijn
toekomstig lief leren kennen”
ii. De post-it is uitgevonden door een man die eigenlijk een lijm wou
maken voor onder uw schoenen zodat ge op het plafond kon lopen
“Da’s toch wel gigantisch mislukt eh”
d. Het is iets wat toevallig gebeurt, maar je moet dan wel snel van geest zijn. Je
komt heel per ongeluk op iets. Je moet op zoek zijn, maar niet zo krampachtig
dat je niet openstaat voor andere mogelijkheden die zich aanbieden.
e. Dromen!
=> Wat in je hoofd zit, hoe het in je hoofd komt en hoe je het kan gebruiken.
Mentale ruimte, invloeden, open staan voor toevalligheden
,MENTALE RUIMTE
In 2000 had hij aan studenten gevraagd wat volgens hen typisch is aan de jaren voor 2000
(1995-1999 ongeveer). Hij heeft hem hierop gebaseerd. Een typische stijl van een periode
valt pas op als je er afstand van neemt. Wij kunnen nu niet zeggen wat de stijl dit jaar is, maar
over 20 jaar gaan ze dat wel weten. Zo kunnen we heel duidelijk zeggen dat de renaissance
juist na de middeleeuwen kwam.
Vorig jaar had een masterstudente visual design 100 tapijten in AI gezet en gevraagd om in
die stijl 20 nieuwe te maken, dan heeft ze er daarvan geselecteerd en weer nieuwe laten
maken enzoverder.
VR
In 2000 was er een vrouw via VR die rond haar huis liep en zo haar huis kon herinrichten. Zo
kan je goed weten wat je wil en dan ga je uit de computer om het echt te maken. Mensen
kunnen zo al even in hun toekomstig huis wonen en alles testen en inrichten, zonder hier
zoveel materialen aan te geven.
VR is wel uitgevoerd, maar niet bij interieur. Wel bij Formule 1. Het is daar wel uitgevoerd
omdat de testritten dan op de computer kunnen gebeuren en de echte heel dure Ferrari's
niet kapot gaan.
Er is heel veel mogelijk met VR, maar het is gwn duur.
VR kan ook gebruikt worden in de medische wereld. Zo heeft een chirurg in Leuven een
operatie uitgevoerd in NY
Een andere mogelijkheid met VR, is een VR room. De mens zou daarin kunnen ontprikkelen
van de dag en zich even in een andere wereld bevinden. Zo geeft Johan hier het voorbeeld
van de boze man die zijn vrouw een kopstoot geeft, of de arend vliegende vr nietmeerboze
man die zijn vrouw een kus geeft.
- > VR is niet alles, maar wel een groot stuk van de mentale ruimte.
- Het wordt nu totaal nog niet aanvaard als de échte wereld, maar hoe lang nog tot de
mensen de mentale wereld wel als gelijkwaardig alternatief gaan zien voor deze?
Technologie en Psychologie
“mss hebben uw ouders da nog, zo van die heel dikke telefoons waar da ge gemakkelijk een
konijntje de kop in kon slaan. Nie da da mijn hobby is ofzo”
- De kleine schaal van technologie is heel belangrijk! Eens dat het klein werd, werd het
bruikbaar.
, - Chips kunnen ook gebruikt worden in groot warenhuizen. Winkels kunnen nog een
grotere winst maken als ze geen mensen meer in dienst hebben. Er kan een chip
geïmplanteerd worden en dan weet het wanneer je de winkel binnengaat en wat je
pakt. Als het dan dicht bij jouw hand is, is het direct van uw rekening. Heel exclusieve
plekken denken hieraan.
- Het mentale heeft ook te maken met een wereld die wij kunnen zien. Als we muziek
horen, kunnen we dit linken aan herinneringen. Zo worden het mentale werelden
- Freud heeft dit bestudeerd. Hij heeft het de naam psychologie gegeven. Hij was een
dokter die veel vrouwelijke en rijke patiënten had. Die begonnen allemaal dezelfde en
vreemde dingen te vertellen. Veel rijkere vrouwen in Wenen kregen hysterische
buien. (=HYSTERIA)
o Da’s een bui waarin je alles in je huis kapot maakt en dan gaat slapen en
opstaat met de vraag wie alles kapot heeft gemaakt omdat je niet meer weet
dat jij het was.
Vrouwen in die tijd mochten eigenlijk niets doen, alles was voor de mannen. Het enige wat
ze mochten doen was vrijwilligerswerk. Het waren vaak zeer bekwame mensen, die door
omstandigheden niks mochten doen. Hysteria wordt gezien als een geestelijke gevangenis.
-> als je een bepaalde groep mensen alles geeft, maar ze mogen er niks mee doen, sluit je ze
op. Niet in een gevangenis, maar in hun hoofd.
De mentale wereld kan de reële compleet overrulen
-> grote en belangrijke instelling bij feminisme
De vrouwen werden dan vastgebonden, waardoor ze stierven. Deze hysteriafase is verbeterd
eens vrouwen meer rechten begonnen te krijgen. Vroeger mochten vrouwen, die zelf hun
eigen grond hadden, dit contract niet ondertekenen. Hun man moest dit dan doen.
Men kan dus vastzitten in het hoofd => creatief zijn is een oplossing.
Mentale ruimte is heel heel breed en groot, maar de mens beperkt zich soms door fantasie te
beperken. Dit is vaak door de maatschappij die vindt dat je bepaalde dingen niet mag denken.
In het “Vrije Amerika” mag je eigenlijk zeer weinig denken buiten “Vrij Amerika van yay
Trump”. Naakt is een groot taboe en fuck wordt gecensuurd. Die censuur is bij ons veel
minder. In veel landen is LGBTQIA nog altijd verboden om te uitten.
Wij spreken van mentale vrijheid, je kan ALLES denken, ook al mag dat in de echte wereld
niet. In landen waar dictators aan de macht zijn, zijn de werken vaak creatiever, omdat je zelf
, niet moet denken over de maatschappij. Je moet gewoon volgen en kan alles denken in jouw
eigen mentale ruimte.
Lolita is interessant omdat dat de eerste keer was dat zulke thema’s aan bod kwamen. Dit zie
je ook met de kerk in België. Enorm veel mensen deden die dingen, maar we wisten dat
gewoon niet omdat niemand hier iets over zei en we er niet mee bezig waren. Nu is het een
groot onderwerp.
Je gaat nooit echt ALLES zeggen, je moet eerlijk zijn binnen bepaalde perken. Anders eindig je
alleen. Niet alles ligt volledig op tafel. Er zal altijd een afstand zijn tussen jou en jouw
omgeving.
Alleen in je mentale ruimte is alles wel open. Dat is de enige plaats waar alles “Echt” is.
“hedde al es een documentaire gezien over Amerika? Diezijnallemaalkierewiet”
Vast zitten in je hoofd kan zich uitten in kunst. Bv: film, theater, video,...
=> SCENOGRAFIE
- De wereld die wij kunnen maken en inbeelden en die bestaat dankzij ons omdat wij
ze gemaakt hebben. IN je hoofd kan je je iets inbeelden, en in scenografie maak je dit
compleet. Het wordt echt en de mensen kunnen het zien. => De sprong van het idee
naar het echt maken
Choreografie = dansvoorstelling
Scenografie = theater of film (ze gaan dingen nabouwen)
=> alles in 1 beeld gieten en de creativiteit van het publiek derest laten doen.
The trial – Orson Welles, 1963 (Franz Kafka)
We kijken naar deze film. Hij is gebaseerd op een werk van Franz Kafka (‘het proces’/’Der
Proces’). In het Nederlands en Duits betekent dit zowel “vooruitgang” als in het proces in de
rechtszaak. In het Engels zou de betekenis van de rechtszaak dan wegvallen en dat is het
belangrijkste dus hebben ze voor “The Trial” gekozen.
Eerste zin boek: “Op zekere dag werd Joseph K. , zonder dat hij iets had gedaan,
gearresteerd.” Dit is typisch kafka, want het is niet “aangenaam”, normaal wordt er iemand
gearresteerd die iets gedaan heeft, maar nu heeft Joseph effectief niks gedaan. Het is
oneerlijk en er is geen verklaring.
Johan Teirlinck
DE DRIE THEMA’s
1. De mentale ruimte
a. Die is heel ongrijpbaar en staat tegenover de reële ruimte. We spreken hier
ook over een virtuele realiteit
i. Bv. “oh wauw onze leerkracht geeft les in Ohio, ik heb een belangrijke
professor.” OF “Ooh ik zou graag nog es op reis gaan naar Italië en
Giovanni nog es zien”
2. Contaminaties (=besmettingen)
a. Hij gaat ervan uit dat iedereen in zijn leven heel veel invloeden ondergaat,
besmet worden door ideeën. Dit is een slechte of goede invloed. Alles wat er
gebeurt in je leven gaat je beïnvloeden. Zo zien we ook trauma’s in dit thema.
3. Serendipiteit (“Is een heel moeilijk woord, ‘k moet da vaak vlot uitspreken, da’s nie zo
makkelijk.” / = open staan voor wat toevallig gebeurt.)
a. Kunstenaars ontwerpen vaak iets op het moment dat ze denken dat ze niks
meer kunnen ontwerpen.
b. Je moet openstaan voor dingen die gaan gebeuren
c. “bv: hoe heb je uw lief leren kennen, da’s een vraag die je misschien niet
verwacht had in deze les. Eerste vraag op uw examen: “hoe heb je uw lief
leren kennen?”
i. Niemand staat op en zegt “vanavond om acht uur kwart ga’k mijn
toekomstig lief leren kennen”
ii. De post-it is uitgevonden door een man die eigenlijk een lijm wou
maken voor onder uw schoenen zodat ge op het plafond kon lopen
“Da’s toch wel gigantisch mislukt eh”
d. Het is iets wat toevallig gebeurt, maar je moet dan wel snel van geest zijn. Je
komt heel per ongeluk op iets. Je moet op zoek zijn, maar niet zo krampachtig
dat je niet openstaat voor andere mogelijkheden die zich aanbieden.
e. Dromen!
=> Wat in je hoofd zit, hoe het in je hoofd komt en hoe je het kan gebruiken.
Mentale ruimte, invloeden, open staan voor toevalligheden
,MENTALE RUIMTE
In 2000 had hij aan studenten gevraagd wat volgens hen typisch is aan de jaren voor 2000
(1995-1999 ongeveer). Hij heeft hem hierop gebaseerd. Een typische stijl van een periode
valt pas op als je er afstand van neemt. Wij kunnen nu niet zeggen wat de stijl dit jaar is, maar
over 20 jaar gaan ze dat wel weten. Zo kunnen we heel duidelijk zeggen dat de renaissance
juist na de middeleeuwen kwam.
Vorig jaar had een masterstudente visual design 100 tapijten in AI gezet en gevraagd om in
die stijl 20 nieuwe te maken, dan heeft ze er daarvan geselecteerd en weer nieuwe laten
maken enzoverder.
VR
In 2000 was er een vrouw via VR die rond haar huis liep en zo haar huis kon herinrichten. Zo
kan je goed weten wat je wil en dan ga je uit de computer om het echt te maken. Mensen
kunnen zo al even in hun toekomstig huis wonen en alles testen en inrichten, zonder hier
zoveel materialen aan te geven.
VR is wel uitgevoerd, maar niet bij interieur. Wel bij Formule 1. Het is daar wel uitgevoerd
omdat de testritten dan op de computer kunnen gebeuren en de echte heel dure Ferrari's
niet kapot gaan.
Er is heel veel mogelijk met VR, maar het is gwn duur.
VR kan ook gebruikt worden in de medische wereld. Zo heeft een chirurg in Leuven een
operatie uitgevoerd in NY
Een andere mogelijkheid met VR, is een VR room. De mens zou daarin kunnen ontprikkelen
van de dag en zich even in een andere wereld bevinden. Zo geeft Johan hier het voorbeeld
van de boze man die zijn vrouw een kopstoot geeft, of de arend vliegende vr nietmeerboze
man die zijn vrouw een kus geeft.
- > VR is niet alles, maar wel een groot stuk van de mentale ruimte.
- Het wordt nu totaal nog niet aanvaard als de échte wereld, maar hoe lang nog tot de
mensen de mentale wereld wel als gelijkwaardig alternatief gaan zien voor deze?
Technologie en Psychologie
“mss hebben uw ouders da nog, zo van die heel dikke telefoons waar da ge gemakkelijk een
konijntje de kop in kon slaan. Nie da da mijn hobby is ofzo”
- De kleine schaal van technologie is heel belangrijk! Eens dat het klein werd, werd het
bruikbaar.
, - Chips kunnen ook gebruikt worden in groot warenhuizen. Winkels kunnen nog een
grotere winst maken als ze geen mensen meer in dienst hebben. Er kan een chip
geïmplanteerd worden en dan weet het wanneer je de winkel binnengaat en wat je
pakt. Als het dan dicht bij jouw hand is, is het direct van uw rekening. Heel exclusieve
plekken denken hieraan.
- Het mentale heeft ook te maken met een wereld die wij kunnen zien. Als we muziek
horen, kunnen we dit linken aan herinneringen. Zo worden het mentale werelden
- Freud heeft dit bestudeerd. Hij heeft het de naam psychologie gegeven. Hij was een
dokter die veel vrouwelijke en rijke patiënten had. Die begonnen allemaal dezelfde en
vreemde dingen te vertellen. Veel rijkere vrouwen in Wenen kregen hysterische
buien. (=HYSTERIA)
o Da’s een bui waarin je alles in je huis kapot maakt en dan gaat slapen en
opstaat met de vraag wie alles kapot heeft gemaakt omdat je niet meer weet
dat jij het was.
Vrouwen in die tijd mochten eigenlijk niets doen, alles was voor de mannen. Het enige wat
ze mochten doen was vrijwilligerswerk. Het waren vaak zeer bekwame mensen, die door
omstandigheden niks mochten doen. Hysteria wordt gezien als een geestelijke gevangenis.
-> als je een bepaalde groep mensen alles geeft, maar ze mogen er niks mee doen, sluit je ze
op. Niet in een gevangenis, maar in hun hoofd.
De mentale wereld kan de reële compleet overrulen
-> grote en belangrijke instelling bij feminisme
De vrouwen werden dan vastgebonden, waardoor ze stierven. Deze hysteriafase is verbeterd
eens vrouwen meer rechten begonnen te krijgen. Vroeger mochten vrouwen, die zelf hun
eigen grond hadden, dit contract niet ondertekenen. Hun man moest dit dan doen.
Men kan dus vastzitten in het hoofd => creatief zijn is een oplossing.
Mentale ruimte is heel heel breed en groot, maar de mens beperkt zich soms door fantasie te
beperken. Dit is vaak door de maatschappij die vindt dat je bepaalde dingen niet mag denken.
In het “Vrije Amerika” mag je eigenlijk zeer weinig denken buiten “Vrij Amerika van yay
Trump”. Naakt is een groot taboe en fuck wordt gecensuurd. Die censuur is bij ons veel
minder. In veel landen is LGBTQIA nog altijd verboden om te uitten.
Wij spreken van mentale vrijheid, je kan ALLES denken, ook al mag dat in de echte wereld
niet. In landen waar dictators aan de macht zijn, zijn de werken vaak creatiever, omdat je zelf
, niet moet denken over de maatschappij. Je moet gewoon volgen en kan alles denken in jouw
eigen mentale ruimte.
Lolita is interessant omdat dat de eerste keer was dat zulke thema’s aan bod kwamen. Dit zie
je ook met de kerk in België. Enorm veel mensen deden die dingen, maar we wisten dat
gewoon niet omdat niemand hier iets over zei en we er niet mee bezig waren. Nu is het een
groot onderwerp.
Je gaat nooit echt ALLES zeggen, je moet eerlijk zijn binnen bepaalde perken. Anders eindig je
alleen. Niet alles ligt volledig op tafel. Er zal altijd een afstand zijn tussen jou en jouw
omgeving.
Alleen in je mentale ruimte is alles wel open. Dat is de enige plaats waar alles “Echt” is.
“hedde al es een documentaire gezien over Amerika? Diezijnallemaalkierewiet”
Vast zitten in je hoofd kan zich uitten in kunst. Bv: film, theater, video,...
=> SCENOGRAFIE
- De wereld die wij kunnen maken en inbeelden en die bestaat dankzij ons omdat wij
ze gemaakt hebben. IN je hoofd kan je je iets inbeelden, en in scenografie maak je dit
compleet. Het wordt echt en de mensen kunnen het zien. => De sprong van het idee
naar het echt maken
Choreografie = dansvoorstelling
Scenografie = theater of film (ze gaan dingen nabouwen)
=> alles in 1 beeld gieten en de creativiteit van het publiek derest laten doen.
The trial – Orson Welles, 1963 (Franz Kafka)
We kijken naar deze film. Hij is gebaseerd op een werk van Franz Kafka (‘het proces’/’Der
Proces’). In het Nederlands en Duits betekent dit zowel “vooruitgang” als in het proces in de
rechtszaak. In het Engels zou de betekenis van de rechtszaak dan wegvallen en dat is het
belangrijkste dus hebben ze voor “The Trial” gekozen.
Eerste zin boek: “Op zekere dag werd Joseph K. , zonder dat hij iets had gedaan,
gearresteerd.” Dit is typisch kafka, want het is niet “aangenaam”, normaal wordt er iemand
gearresteerd die iets gedaan heeft, maar nu heeft Joseph effectief niks gedaan. Het is
oneerlijk en er is geen verklaring.
