ALGEMENE PSYCHOLOGIE
MODULE 1 - HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE
WETENSCHAP
1. GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
1.1 WAT IS PSYCHOLOGIE EN WAT IS HET NIET?
Definitie psychologie
Letterlijk: psyche = geest (Oudgrieks) + logie = studie.
Oud: studie van de ziel.
Bredere definitie van vandaag: Psychologie is een breed veld, met
vele specialismen, maar in wezen is de psychologie
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
o Gedrag = zichtbaar, extern, observeerbaar.
o Geestelijke processen = onzichtbaar, intern, beslissingsprocessen (bv.
waarom helpt iemand niet?).
PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Psychologie is een wetenschap = kennis die tot stand komt via de empirische
cyclus (systematisch onderzoek).
Toegepast door:
o Psychologisch consulenten (bachelor Toegepaste Psychologie).
o Psychologen (master).
o Psychiaters (arts + specialisatie).
Gemeenschappelijk: opleiding rond geestelijke gezondheid.
Ze werken beide met geestelijke gezondheid
1
,WAAR WORDT PSYCHOLOGIE TOEGEPAST? – STEPPED CARE
"Stepped care", er zijn verschillende lijnen in de zorg- en hulpverlening
0de lijn: pseudopsychologie (vrienden, familie) → gratis.
1ste lijn: breed, toegankelijk, goedkoop → huisarts, consulenten, psychologen.
2de lijn: via doorverwijzing → bv. psycholoog verwijst naar psychiater,
gespecialiseerde behandeling.
3de lijn: langdurige, residentiële zorg → opname (maanden/jaren).
Geen hiërarchie: alle lijnen werken samen.
Consulenten, psychologen en psychiaters kunnen in alle lijnen werken.
Grote wachtrijen → meer opgeleide mensen nodig.
Verschillende graad van specialisatie en toegankelijkheid
2
,Psychologisch consulenten (en vaak ook psychologen) werken in drie lijnen van de
hulpverlening
Stijging van ernstige mentale problemen (behandeling hiervan is typisch in de
"top van driehoek")
Belang van snellere interventies, preventief werken (uitbreiding van hulp in de
basis van de driehoek, om overbevraging/lange wachttijden van top meer te
vermijden)
UITDAGINGEN BINNEN STEPPED CARE
Tekorten & wachttijden in alle lijnen → zware gevallen belanden soms te vroeg in
1ste lijn.
Toename chronische & complexe aandoeningen.
Sneller ontslag ziekenhuizen → meer druk op 1ste lijn.
Sociale ongelijkheid → gespecialiseerde Vergrijzing → meer zorgnoden thuis.
zorg niet voor iedereen toegankelijk → belang terugbetaling en lage drempels.
Gebrekkige coördinatie → versnippering, moeilijk doorverwijzen. Organisaties
weten te weinig wat ze aan het doen zijn.
Nood aan preventie i.p.v. enkel behandeling:
o Goedkoper en voorkomt langdurige uitval.
o Minder 3de lijn (duur) → meer 1ste lijn (vroegtijdige steun).
Focus op jongeren (<25 jaar): vroeg signaleren voorkomt zware diagnoses. Snel
en rappe hulp vermijd dat die problemen erger worden, dus daarom moeten er
meer mensen zijn die personen met problemen kunnen helpen.
3
, DEFINITIE PSYCHOLOGIE… ‘BREED VELD MET VEEL SPECIALISMEN’. WELKE?
Waar werken psychologen en psychologisch consulenten verder nog?
Specialismen binnen de psychologie
Arbeids- en organisatiepsychologie (A&O).
Schoolpsychologie.
Klinische psychologie.
Forensische psychologie (gedetineerden, politie).
Omgevingspsychologie (individu ↔ omgeving).
Sportpsychologie.
Crossculturele psychologie (psychologische verschillen tussen culturen).
Ergonomische psychologie (productontwikkeling).
Gerontopsychologie (65+ helpen).
SOORTEN PSYCHOLOGEN
1. Experimentele psychologen → onderzoek.
2. Docentpsychologen → onderwijs.
1. Toegepaste psychologen → werken in de praktijk met mensen, lossen
problemen op. (Vlaanderen gebruikt niemand van deze term)
⚠️TERMVERWARRING:
Toegepaste psychologen = algemene groep actieve psychologen.
Afgestudeerden bachelor Toegepaste Psychologie = psychologisch
consulenten.
VERSCHILLEN TUSSEN BEROEPEN
4
MODULE 1 - HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE
WETENSCHAP
1. GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
1.1 WAT IS PSYCHOLOGIE EN WAT IS HET NIET?
Definitie psychologie
Letterlijk: psyche = geest (Oudgrieks) + logie = studie.
Oud: studie van de ziel.
Bredere definitie van vandaag: Psychologie is een breed veld, met
vele specialismen, maar in wezen is de psychologie
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
o Gedrag = zichtbaar, extern, observeerbaar.
o Geestelijke processen = onzichtbaar, intern, beslissingsprocessen (bv.
waarom helpt iemand niet?).
PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Psychologie is een wetenschap = kennis die tot stand komt via de empirische
cyclus (systematisch onderzoek).
Toegepast door:
o Psychologisch consulenten (bachelor Toegepaste Psychologie).
o Psychologen (master).
o Psychiaters (arts + specialisatie).
Gemeenschappelijk: opleiding rond geestelijke gezondheid.
Ze werken beide met geestelijke gezondheid
1
,WAAR WORDT PSYCHOLOGIE TOEGEPAST? – STEPPED CARE
"Stepped care", er zijn verschillende lijnen in de zorg- en hulpverlening
0de lijn: pseudopsychologie (vrienden, familie) → gratis.
1ste lijn: breed, toegankelijk, goedkoop → huisarts, consulenten, psychologen.
2de lijn: via doorverwijzing → bv. psycholoog verwijst naar psychiater,
gespecialiseerde behandeling.
3de lijn: langdurige, residentiële zorg → opname (maanden/jaren).
Geen hiërarchie: alle lijnen werken samen.
Consulenten, psychologen en psychiaters kunnen in alle lijnen werken.
Grote wachtrijen → meer opgeleide mensen nodig.
Verschillende graad van specialisatie en toegankelijkheid
2
,Psychologisch consulenten (en vaak ook psychologen) werken in drie lijnen van de
hulpverlening
Stijging van ernstige mentale problemen (behandeling hiervan is typisch in de
"top van driehoek")
Belang van snellere interventies, preventief werken (uitbreiding van hulp in de
basis van de driehoek, om overbevraging/lange wachttijden van top meer te
vermijden)
UITDAGINGEN BINNEN STEPPED CARE
Tekorten & wachttijden in alle lijnen → zware gevallen belanden soms te vroeg in
1ste lijn.
Toename chronische & complexe aandoeningen.
Sneller ontslag ziekenhuizen → meer druk op 1ste lijn.
Sociale ongelijkheid → gespecialiseerde Vergrijzing → meer zorgnoden thuis.
zorg niet voor iedereen toegankelijk → belang terugbetaling en lage drempels.
Gebrekkige coördinatie → versnippering, moeilijk doorverwijzen. Organisaties
weten te weinig wat ze aan het doen zijn.
Nood aan preventie i.p.v. enkel behandeling:
o Goedkoper en voorkomt langdurige uitval.
o Minder 3de lijn (duur) → meer 1ste lijn (vroegtijdige steun).
Focus op jongeren (<25 jaar): vroeg signaleren voorkomt zware diagnoses. Snel
en rappe hulp vermijd dat die problemen erger worden, dus daarom moeten er
meer mensen zijn die personen met problemen kunnen helpen.
3
, DEFINITIE PSYCHOLOGIE… ‘BREED VELD MET VEEL SPECIALISMEN’. WELKE?
Waar werken psychologen en psychologisch consulenten verder nog?
Specialismen binnen de psychologie
Arbeids- en organisatiepsychologie (A&O).
Schoolpsychologie.
Klinische psychologie.
Forensische psychologie (gedetineerden, politie).
Omgevingspsychologie (individu ↔ omgeving).
Sportpsychologie.
Crossculturele psychologie (psychologische verschillen tussen culturen).
Ergonomische psychologie (productontwikkeling).
Gerontopsychologie (65+ helpen).
SOORTEN PSYCHOLOGEN
1. Experimentele psychologen → onderzoek.
2. Docentpsychologen → onderwijs.
1. Toegepaste psychologen → werken in de praktijk met mensen, lossen
problemen op. (Vlaanderen gebruikt niemand van deze term)
⚠️TERMVERWARRING:
Toegepaste psychologen = algemene groep actieve psychologen.
Afgestudeerden bachelor Toegepaste Psychologie = psychologisch
consulenten.
VERSCHILLEN TUSSEN BEROEPEN
4
