Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
H1 Goldstein – Introduction to cognitive psychology
Ontzetten veel dingen die je op een dag doet, waar je vaak niet eens bij stil staat, horen allemaal bij
'the mind'. Denk zo aan het begrijpen van een gesprek, het maken van een keuze, aandacht geven
aan dingen die je belangrijk vindt en zo nog veel meer.
Cognitieve psychologie is de tak van psychologie die zich bezighoudt met de wetenschap van de
geest.
Cognitive psychology: studying the mind
De geest is een groot begrip. Het kan op talloze verschillende wijzen gedefinieerd worden.
What is the mind?
De geest heeft een belangrijke rol in bijvoorbeeld geheugen, keuzes maken en problemen oplossen.
Definitie van de geest: de geest creëert en controleert mentale functies zoals: perceptie, aandacht,
geheugen, emoties, taal, beslissen, denken en redeneren.
Een andere definitie, meer over hoe de geest te werk gaat: de geest is een systeem dat weergaven
maakt van de wereld, zodat wij hierop in kunnen gaan en zo onze doelen kunnen bereiken.
Deze 2 definities zijn niet onverenigbaar.
De eerste definitie gaat over verschillende cognitieve (mentale) processen die de geest uitvoert,
terwijl de tweede juist meer gaat over hoe de geest te werk gaat en functioneert.
Ook gezichten herkennen, waarvan we denken dat het automatisch gaat, heeft eigenlijk een complex
proces in de hersenen aan het werk gezet
Cognitieve psychologie houdt zich bezig met hoe de geest bereikt wat het doet.
Studying the mind: early work in cognitive psychology
Een rede die rond 1800 werd gegeven rond het idee dat de geest bestuderen niet mogelijk is, is dat
de geest niet de geest kan studeren. Donders was een van de eerste die wel een cognitief
psychologisch experiment uitvoerde.
1868: Donders' pioneering experiment: How long does it take to make a decision?
Donders wilde weten hoelang het duurt voor iemand een beslissing kan maken. Dit wilde hij meten
d.m.v reactietijd: hoe lang het duurt om te reageren op de presentatie van een stimulus.
Eerst begon hij bij simpele reactietijd: zo snel mogelijk op een knop drukken als een lichtje aan gaat
Hierbij gaf hij ook een keuze reactietijd: 2 lichtjes, links klikken bij links en rechts bij rechts.
Door het verschil in reactietijd te berekenen, wist hij hoeveel tijd de participanten extra nodig
hadden om de extra taak, het maken van een keuze, uit te voeren.
Mentale reacties moeten altijd afgeleid worden en kunnen niet direct gemeten worden
Stimulus - mental response - behavioural respons
1879: Wundt's psychology laboratory: sctructuralism and analytic introspection
Wundt zijn benadering wordt het structuralisme genoemd: ervaring is bepaald door een combinatie
van basis elementen van ervaring die we sensaties noemen.
Analytische introspectie: een techniek waarbij participanten worden getraind om gevoelens,
gedachtes en sensaties te beschrijven in een reactie op stimuli.
Wundt wordt door veel mensen gezien als leider van het studeren van de geest van de rationale
toenadering tot de empiristische benadering: vooral kijkend naar de rol van experimentele data bij
het verkrijgen van kennis over de geest
,Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1885: Ebbinghaus' memory experiment: What is the time course of forgetting?
Ebbinghaus gebruikte andere manieren om de eigenschappen van de geest te meten. Hij was
geïnteresseerd in geheugen en vergeten. Specifiek: hoe snel informatie die geleerd is vervaagd over
tijd.
Hij gebruikte een kwantitatieve methode. Hij leerde een lijst met willekeurige letters in samenhang
van 3. hij leerde het en wachtte toen een tijd om het vervolgens opnieuw te leren.
Savings: originele tijd bij eerste keer leren - de tijd bij het opnieuw leren.
Kleinere savings = meer vergeten.
Savings curve: de verschillende tijden in een grafiek
1890: William James' principles of psychology
James zijn bevindingen kwamen vooral voort uit observaties in plaats van experimenten.
Laboratorisch - Donders
Kwantitatief - Wundt en Ebbinghaus
Perceptieve observatie - James
De negatieve reactie op de analytische introspectie was een van de redenen dat de aandacht bij
psychologie weg schoof van de cognitie.
Abandoning the study of the mind
Behaviorisme: op basis van puur observeerbare gedragingen.
1913: Watson founds behaviourism
Redenen waarom Watson het niet eens was met de analytische introspectie:
1. extreem variërende resultaten
2. de resultaten waren niet te verifiëren
Hij kwam zo met het behaviorisme: een stroming die stelt dat gedrag wordt bepaald door
omgevingsfactoren en aangeleerd is door conditionering.
Watson zijn ideeën zijn te associëren aan klassieke conditionering: onbewust leerproces waarbij een
organisme een verband legt tussen een van nature neutrale prikkel en een prikkel die vanzelf een
reactie oproept, totdat de neutrale prikkel alleen die reactie kan uitlokken (hond met bel)
1938: Skinner's operant conditioning
Kwam met een andere manier om de relatie tussen stimulus en reactie te studeren.
Operante conditionering: leerproces waarbij gedrag wordt gevormd door de gevolgen ervan, door
middel van beloning of straf.
Skinner was niet geïnteresseerd in wat er in de geest gebeurde, maar alleen in hoe gedrag wordt
beïnvloedt door stimuli.
Iets wat de stimulus-reactie theorie tegenspreekt is dat mensen op verschillende aspecten van
dezelfde stimuli kunnen reageren.
Mensen reageren eerder op wat meer voor ze betekend.
Setting the stage for re-emergence of the mind in psychology
Niet iedereen was het eens met het behaviorisme
1948: Tolman's cognitive map
Cognitieve kaart: een soort representatie die een individu gebruikt om zijn persoonlijke
informatievoorraad over dagelijkse ruimtelijke omgevingen en de relatie tussen bepaalde onderdelen
te ordenen.
,Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1959: Chromsky's critical review of Skinner's language development theory
Skinner zei in zijn boek dat kinderen taal leren door operante conditionering. Chomsky kwam ermee
dat taal niet altijd beloond hoeft te zzijn. Hij zag het leren van taal meer als iets aangeboren
natuurlijks en wat zich volstaat door verschillende culturen. Het is een product van de manier waarop
de geest in elkaar zit.
The rebirth of the study of the mind
Het begin van de cognitieve revolutie: het begin van een benadering gericht op het begrijpen hoe de
geest werkt.
Introduction of the digital computer
Het uitvinden van computers heeft ons een opzetje gegeven om een nieuwe manier te hebben om te
denken over de geest.
Flow diagrams for computers
Een belangrijk karakteristiek deel van de computer is het verwerken van informatie in delen.
Hieruit kwam de information-processing approach: het opsporen van sequenties van mentale
processen betrokken bij cognitie. Zo kan de geest beschreven worden in verschillende stadia
Bij een computer:
Input processor -> memory unit -> artihmetic unit
Bij de mens:
Filter -> detector -> naar geheugen
Flow diagrams for the mind: information processing stages
Dichotic listening experiment: experiment waarbij 2 verschillende geluiden tegelijkertijd aan elk oor
worden gepresenteerd. De input zijn de geluiden, de filter zorgt ervoor dat de 'attended message' er
doorheen komt en de ander wordt vervaagd, de detector vangt de informatie op die door het filter is
Artificial intelligence and information theory
Artificial intelligence: een machine zich zo laten gedragen dat het een intelligent persoon had kunnen
zijn
Hier werd een programma van gemaakt genoemd logic theorist: kon bewijs van wiskunde theorieën
maken die betrokken waren bij logica principes. Het gebruikte mensachtige redenering om
problemen op te lossen
Miller kwam met het punt dat het geheugen actief informatie moet her-coderen die van complexe
stimuli naar kleinere delen is gegaan.
Een centraal thema bij cognitieve psychologie: cognitieve functies hebben een gelimiteerde
capaciteit.
The cognitive "revolution" took a while
Het heeft heel lang geduurd voordat we van behaviorisme naar cognitieve psychologie zijn gegaan
Looking ahead
Cognitieve psychologie is door veel succes een van de dominantste vormen van psychologie. Het
accepteert de aanwezigheid van processen die we niet kunnen observeren, maar wel
wetenschappelijk kunnen bestuderen via de creatie en evaluatie van mentale modellen.
Modern research in cognitive psychology
2 aspecten van onderzoek die van toepassing zijn op de cognitieve psychologie in het algemeen:
, Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1. de rol van modellen in cognitieve psychologie
2. voordelen voor wetenschap en samenleving
The role of models in cognitive psychology
Modellen zijn weergaven van structuren of processen die ons helpen met de te visualiseren of uit te
leggen
2 soorten modellen:
1. structural models
Structurele modellen zijn weergaven van een fysieke structuur. Ze worden onder anderen gebruikt
om verschillende locaties en structuren in de hersenen weer te geven.
Een reden dat we modellen gebruiken is het versimpelen.
Deze modellen vertellen je echter niet hoe de structuren betrokken zijn bij specifieke functies waar
cognitieve psychologen geïnteresseerd in zijn.
2. process models
Proces modellen zijn een weergaven van processen betrokken bij cognitieve mechanismen. Boksen
geven een specifiek proces aan en pijlen staan voor connecties hiertussen.
Ze maken lastige processen makkelijker te begrijpen en zorgen ook voor een goed startpunt voor
onderzoek.
Resource models
resource modellen zijn dicht gerelateerd aan de proces modellen, maar meer op de inspanning en de
"recourses" die het proces vragen.
Multiple resource model: 3 dimensies, kan weergegeven worden als kubus. Het stelt dat aandacht en
cognitieve capaciteit niet uit 1 maar uit meerdere specifieke bronnen bestaat, waardoor we taken
beter tegelijk uit kunnen voeren als deze verschillende bronnen aanspreken.
1. processing -> onderscheid maken tussen perceptie + cognitieve processen en reactie
2. codes of processing
3. modalities -> gehoor gebruikt andere resources dan fysische perceptie
Benefits for science, society and you!
Onderzoek naar geheugen heeft ons nieuwe inzichten gebracht over hoe we effectief kunnen
studeren.
Cognitive strategies in enhancing learning
Spacing and interleaving: het herhalen van informatie verbeterd leren en het geheugen
Interleaving: verschillende onderwerpen vermengen in een bepaald domein verbetert prestaties.
Dus, het afwisselen van verschillende onderwerpen of vaardigheden tijdens het leren
Als je wat je geleerd hebt voor een langere tijd moet onthouden is space and interleaving een goede
methode.
Retrieval-based learning (terugwinning gebaseerd leren): het terughalen van informatie die ergens in
het geheugen zit heeft een positieve werking op leren. Het vergroot de kans dat je het later (op het
tentamen bijvoorbeeld) weer terug kunt halen zoals je dat ook kon tijdens het leren.
Note taking and elaboration: aantekeningen maken met de hand leidt tot goede resultaten in zowel
feitelijke als conceptuele vragen.
Verschil in kwaliteit van aantekeningen bij aantekeningen met de hand/ met laptop:
Laptop aantekeningen lijken minder doordacht, er staat vaak letterlijk wat gezegd is/ op de slides
staat
H1 Goldstein – Introduction to cognitive psychology
Ontzetten veel dingen die je op een dag doet, waar je vaak niet eens bij stil staat, horen allemaal bij
'the mind'. Denk zo aan het begrijpen van een gesprek, het maken van een keuze, aandacht geven
aan dingen die je belangrijk vindt en zo nog veel meer.
Cognitieve psychologie is de tak van psychologie die zich bezighoudt met de wetenschap van de
geest.
Cognitive psychology: studying the mind
De geest is een groot begrip. Het kan op talloze verschillende wijzen gedefinieerd worden.
What is the mind?
De geest heeft een belangrijke rol in bijvoorbeeld geheugen, keuzes maken en problemen oplossen.
Definitie van de geest: de geest creëert en controleert mentale functies zoals: perceptie, aandacht,
geheugen, emoties, taal, beslissen, denken en redeneren.
Een andere definitie, meer over hoe de geest te werk gaat: de geest is een systeem dat weergaven
maakt van de wereld, zodat wij hierop in kunnen gaan en zo onze doelen kunnen bereiken.
Deze 2 definities zijn niet onverenigbaar.
De eerste definitie gaat over verschillende cognitieve (mentale) processen die de geest uitvoert,
terwijl de tweede juist meer gaat over hoe de geest te werk gaat en functioneert.
Ook gezichten herkennen, waarvan we denken dat het automatisch gaat, heeft eigenlijk een complex
proces in de hersenen aan het werk gezet
Cognitieve psychologie houdt zich bezig met hoe de geest bereikt wat het doet.
Studying the mind: early work in cognitive psychology
Een rede die rond 1800 werd gegeven rond het idee dat de geest bestuderen niet mogelijk is, is dat
de geest niet de geest kan studeren. Donders was een van de eerste die wel een cognitief
psychologisch experiment uitvoerde.
1868: Donders' pioneering experiment: How long does it take to make a decision?
Donders wilde weten hoelang het duurt voor iemand een beslissing kan maken. Dit wilde hij meten
d.m.v reactietijd: hoe lang het duurt om te reageren op de presentatie van een stimulus.
Eerst begon hij bij simpele reactietijd: zo snel mogelijk op een knop drukken als een lichtje aan gaat
Hierbij gaf hij ook een keuze reactietijd: 2 lichtjes, links klikken bij links en rechts bij rechts.
Door het verschil in reactietijd te berekenen, wist hij hoeveel tijd de participanten extra nodig
hadden om de extra taak, het maken van een keuze, uit te voeren.
Mentale reacties moeten altijd afgeleid worden en kunnen niet direct gemeten worden
Stimulus - mental response - behavioural respons
1879: Wundt's psychology laboratory: sctructuralism and analytic introspection
Wundt zijn benadering wordt het structuralisme genoemd: ervaring is bepaald door een combinatie
van basis elementen van ervaring die we sensaties noemen.
Analytische introspectie: een techniek waarbij participanten worden getraind om gevoelens,
gedachtes en sensaties te beschrijven in een reactie op stimuli.
Wundt wordt door veel mensen gezien als leider van het studeren van de geest van de rationale
toenadering tot de empiristische benadering: vooral kijkend naar de rol van experimentele data bij
het verkrijgen van kennis over de geest
,Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1885: Ebbinghaus' memory experiment: What is the time course of forgetting?
Ebbinghaus gebruikte andere manieren om de eigenschappen van de geest te meten. Hij was
geïnteresseerd in geheugen en vergeten. Specifiek: hoe snel informatie die geleerd is vervaagd over
tijd.
Hij gebruikte een kwantitatieve methode. Hij leerde een lijst met willekeurige letters in samenhang
van 3. hij leerde het en wachtte toen een tijd om het vervolgens opnieuw te leren.
Savings: originele tijd bij eerste keer leren - de tijd bij het opnieuw leren.
Kleinere savings = meer vergeten.
Savings curve: de verschillende tijden in een grafiek
1890: William James' principles of psychology
James zijn bevindingen kwamen vooral voort uit observaties in plaats van experimenten.
Laboratorisch - Donders
Kwantitatief - Wundt en Ebbinghaus
Perceptieve observatie - James
De negatieve reactie op de analytische introspectie was een van de redenen dat de aandacht bij
psychologie weg schoof van de cognitie.
Abandoning the study of the mind
Behaviorisme: op basis van puur observeerbare gedragingen.
1913: Watson founds behaviourism
Redenen waarom Watson het niet eens was met de analytische introspectie:
1. extreem variërende resultaten
2. de resultaten waren niet te verifiëren
Hij kwam zo met het behaviorisme: een stroming die stelt dat gedrag wordt bepaald door
omgevingsfactoren en aangeleerd is door conditionering.
Watson zijn ideeën zijn te associëren aan klassieke conditionering: onbewust leerproces waarbij een
organisme een verband legt tussen een van nature neutrale prikkel en een prikkel die vanzelf een
reactie oproept, totdat de neutrale prikkel alleen die reactie kan uitlokken (hond met bel)
1938: Skinner's operant conditioning
Kwam met een andere manier om de relatie tussen stimulus en reactie te studeren.
Operante conditionering: leerproces waarbij gedrag wordt gevormd door de gevolgen ervan, door
middel van beloning of straf.
Skinner was niet geïnteresseerd in wat er in de geest gebeurde, maar alleen in hoe gedrag wordt
beïnvloedt door stimuli.
Iets wat de stimulus-reactie theorie tegenspreekt is dat mensen op verschillende aspecten van
dezelfde stimuli kunnen reageren.
Mensen reageren eerder op wat meer voor ze betekend.
Setting the stage for re-emergence of the mind in psychology
Niet iedereen was het eens met het behaviorisme
1948: Tolman's cognitive map
Cognitieve kaart: een soort representatie die een individu gebruikt om zijn persoonlijke
informatievoorraad over dagelijkse ruimtelijke omgevingen en de relatie tussen bepaalde onderdelen
te ordenen.
,Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1959: Chromsky's critical review of Skinner's language development theory
Skinner zei in zijn boek dat kinderen taal leren door operante conditionering. Chomsky kwam ermee
dat taal niet altijd beloond hoeft te zzijn. Hij zag het leren van taal meer als iets aangeboren
natuurlijks en wat zich volstaat door verschillende culturen. Het is een product van de manier waarop
de geest in elkaar zit.
The rebirth of the study of the mind
Het begin van de cognitieve revolutie: het begin van een benadering gericht op het begrijpen hoe de
geest werkt.
Introduction of the digital computer
Het uitvinden van computers heeft ons een opzetje gegeven om een nieuwe manier te hebben om te
denken over de geest.
Flow diagrams for computers
Een belangrijk karakteristiek deel van de computer is het verwerken van informatie in delen.
Hieruit kwam de information-processing approach: het opsporen van sequenties van mentale
processen betrokken bij cognitie. Zo kan de geest beschreven worden in verschillende stadia
Bij een computer:
Input processor -> memory unit -> artihmetic unit
Bij de mens:
Filter -> detector -> naar geheugen
Flow diagrams for the mind: information processing stages
Dichotic listening experiment: experiment waarbij 2 verschillende geluiden tegelijkertijd aan elk oor
worden gepresenteerd. De input zijn de geluiden, de filter zorgt ervoor dat de 'attended message' er
doorheen komt en de ander wordt vervaagd, de detector vangt de informatie op die door het filter is
Artificial intelligence and information theory
Artificial intelligence: een machine zich zo laten gedragen dat het een intelligent persoon had kunnen
zijn
Hier werd een programma van gemaakt genoemd logic theorist: kon bewijs van wiskunde theorieën
maken die betrokken waren bij logica principes. Het gebruikte mensachtige redenering om
problemen op te lossen
Miller kwam met het punt dat het geheugen actief informatie moet her-coderen die van complexe
stimuli naar kleinere delen is gegaan.
Een centraal thema bij cognitieve psychologie: cognitieve functies hebben een gelimiteerde
capaciteit.
The cognitive "revolution" took a while
Het heeft heel lang geduurd voordat we van behaviorisme naar cognitieve psychologie zijn gegaan
Looking ahead
Cognitieve psychologie is door veel succes een van de dominantste vormen van psychologie. Het
accepteert de aanwezigheid van processen die we niet kunnen observeren, maar wel
wetenschappelijk kunnen bestuderen via de creatie en evaluatie van mentale modellen.
Modern research in cognitive psychology
2 aspecten van onderzoek die van toepassing zijn op de cognitieve psychologie in het algemeen:
, Deeltentamen 1 Cognitie en Gedrag
1. de rol van modellen in cognitieve psychologie
2. voordelen voor wetenschap en samenleving
The role of models in cognitive psychology
Modellen zijn weergaven van structuren of processen die ons helpen met de te visualiseren of uit te
leggen
2 soorten modellen:
1. structural models
Structurele modellen zijn weergaven van een fysieke structuur. Ze worden onder anderen gebruikt
om verschillende locaties en structuren in de hersenen weer te geven.
Een reden dat we modellen gebruiken is het versimpelen.
Deze modellen vertellen je echter niet hoe de structuren betrokken zijn bij specifieke functies waar
cognitieve psychologen geïnteresseerd in zijn.
2. process models
Proces modellen zijn een weergaven van processen betrokken bij cognitieve mechanismen. Boksen
geven een specifiek proces aan en pijlen staan voor connecties hiertussen.
Ze maken lastige processen makkelijker te begrijpen en zorgen ook voor een goed startpunt voor
onderzoek.
Resource models
resource modellen zijn dicht gerelateerd aan de proces modellen, maar meer op de inspanning en de
"recourses" die het proces vragen.
Multiple resource model: 3 dimensies, kan weergegeven worden als kubus. Het stelt dat aandacht en
cognitieve capaciteit niet uit 1 maar uit meerdere specifieke bronnen bestaat, waardoor we taken
beter tegelijk uit kunnen voeren als deze verschillende bronnen aanspreken.
1. processing -> onderscheid maken tussen perceptie + cognitieve processen en reactie
2. codes of processing
3. modalities -> gehoor gebruikt andere resources dan fysische perceptie
Benefits for science, society and you!
Onderzoek naar geheugen heeft ons nieuwe inzichten gebracht over hoe we effectief kunnen
studeren.
Cognitive strategies in enhancing learning
Spacing and interleaving: het herhalen van informatie verbeterd leren en het geheugen
Interleaving: verschillende onderwerpen vermengen in een bepaald domein verbetert prestaties.
Dus, het afwisselen van verschillende onderwerpen of vaardigheden tijdens het leren
Als je wat je geleerd hebt voor een langere tijd moet onthouden is space and interleaving een goede
methode.
Retrieval-based learning (terugwinning gebaseerd leren): het terughalen van informatie die ergens in
het geheugen zit heeft een positieve werking op leren. Het vergroot de kans dat je het later (op het
tentamen bijvoorbeeld) weer terug kunt halen zoals je dat ook kon tijdens het leren.
Note taking and elaboration: aantekeningen maken met de hand leidt tot goede resultaten in zowel
feitelijke als conceptuele vragen.
Verschil in kwaliteit van aantekeningen bij aantekeningen met de hand/ met laptop:
Laptop aantekeningen lijken minder doordacht, er staat vaak letterlijk wat gezegd is/ op de slides
staat
