Consumentengedrag (Nederstigt &
Poiesz, 8e druk)
Hoofdstuk 1: Inleiding tot Consumentengedrag
De studie naar consumentengedrag is de afgelopen decennia getransformeerd van een
eenvoudige analyse van 'koopgedrag' naar een integrale wetenschap van fysieke en
mentale activiteiten. Het begrijpen van de consument vereist een diepgaande blik in de
'Black Box': het interne verwerkingsmechanisme dat bepaalt hoe externe prikkels
worden omgezet in gedrag.
Definitie en Afbakening
Consumentengedrag wordt formeel gedefinieerd als al het gedrag dat een consument
vertoont bij het zoeken naar, het kopen, het gebruiken (of verbruiken), het evalueren en
het zich ontdoen van producten, diensten en ideeën. Deze definitie is cruciaal voor de
moderne marketeer omdat zij de nadruk verschuift van de loutere transactie naar het
totale proces.
Strategisch gezien is de toevoeging van 'ideeën' aan dit domein essentieel.
Consumentengedrag beperkt zich niet tot commerciële goederen; het omvat ook de
adoptie van maatschappelijke concepten. Wanneer de rijksoverheid een campagne
voert over orgaandonatie of geweld in huiselijke kring, wordt de burger als consument
benaderd die een idee moet 'kopen' (adopteren). Ook non-profitorganisaties zoals
Stichting Wakker Dier maken gebruik van deze mechanismen met hun 'plofkip'-
campagnes. De consument voert hierbij mentale activiteiten uit (overweging van het
dierenwelzijn) en fysieke activiteiten (het kiezen van een alternatief product of het
ondertekenen van een petitie).
De Customer Activity Cycle (CAC)
Consumentengedrag is geen lineair proces met een vast eindpunt, maar een cyclische
beweging. De Customer Activity Cycle (CAC) verdeelt dit proces in drie fasen: de pre-
aankoopfase, de aankoopfase en de post-aankoopfase. De ervaringen in de post-
aankoopfase vormen de directe input voor de pre-aankoopfase van een volgende
cyclus.
, Onderstaande tabel illustreert dit proces aan de hand van de specifieke casus van de
Albert Heijn-app, zoals beschreven in het bronmateriaal:
Omschrijving
Fase Specifieke Activiteiten (Casus: AH-app)
Strategisch Proces
Behoeftebepaling, Actuele Bonusaanbiedingen checken;
Pre-
oriëntatie en receptideeën opdoen voor het avondeten via
aankoop
informatiezoektocht. de 'recepten'-sectie.
De feitelijke transactie, Een digitaal boodschappenlijstje
Aankoop selectie van het kanaal samenstellen; artikelen online bestellen of
en de beslissing. laten bezorgen.
Gebruik, evaluatie, Een review geven over een bereid recept;
Post-
retouren en eventueel beoordelen van de versheid van de bezorgde
aankoop
afdanken of delen. producten.
Duurzaamheid en de R-ladder
Binnen de transitie naar een circulaire economie wordt van de consument 'circulair
gedrag' verwacht. Dit vraagt om een verschuiving in de mindset: van eigendom naar
gebruik en van verbruik naar waardebehoud. De R-ladder biedt een strategische
hiërarchie voor deze transitie.
R-Trede Strategische Actie Toelichting op de Hiërarchie
Afzien van aankoop Hoogste prioriteit: Voorkomt het gebruik
Refuse &
of alternatief van nieuwe grondstoffen volledig (bijv.
Rethink
bedenken. herbruikbare netjes).
Zuiniger of Beperkt de afvalstroom en energieverbruik
Reduce
efficiënter gebruik. (bijv. thermostaat graadje lager).
Direct hergebruik Verlengt de levensduur van een product
Reuse
van producten. zonder transformatie (bijv. Marktplaats).