Samenvatting van de (voorbereiding) lessen ‘SBG1’
Inhoud
Week 1..................................................................................................................................................... 2
Voorbereiding...................................................................................................................................... 2
Lessen online ....................................................................................................................................... 4
Week 2..................................................................................................................................................... 6
Voorbereiding...................................................................................................................................... 6
Week 3..................................................................................................................................................... 9
Voorbereiding...................................................................................................................................... 9
Week 4................................................................................................................................................... 13
Hoorcollege ....................................................................................................................................... 13
Week 5................................................................................................................................................... 18
Voorbereiding.................................................................................................................................... 18
Week 6................................................................................................................................................... 25
Voorbereiding.................................................................................................................................... 25
Week 7................................................................................................................................................... 33
Voorbereiding (hoorcollege) ............................................................................................................. 33
1
,Week 1
Voorbereiding
Skelet (ruim 200 botten ofterwijl ossa)
• Algemene functies:
o Ondersteuning van het lichaam
o Aanhechting van de skeletspieren
o Beweging van de botten door middel van botverbindingen
o Bescherming van kwetsbare organen in de romp
o Vorming van bloedcellen in het rode beenmerg
o Opslag van kalkzouten
Bot binnen naar buiten
1. Beenvlies (periost)
dunne laag straf bindweefsel en bevat veel sensibele zenuwen en bloedvaten
2. Hard botweefsel (substantia compacta)
gestructureerd in botbuizen waarin zich centraal het haverskanaal met bloed- en lymfevaten
bevindt
3. Sponsachtig botweefsel (substantia spogiosa)
gestructureerd in beenbalkjes rondom holtes die rood beenmerg bevatten.
Botaanmaak en botafbraak:
Bot: levend weefsel dat continu herstelt en vernieuwd.
Bestaat uit:
• Collageen: framewerk van bindweefsel (met flexibiliteit) 1/3
• Kalkzouten: zorgen voor hardheid 2/3
In heup is het bot stevig, de rest van je lichaam heeft het een schokdemping.
Belangrijk voor bot: beweging, gezond eten, zonlicht.
Botverlies is onvermijdelijk. 3 typen botcellen hebben het vermogen de botten te repareren;
1. Osteocyt: dit zijn de cellen die de botkwaliteit in de gaten houden. Ze zijn met fijne haartjes
met elkaar verbonden.
2. Osteoclasten: dit zijn de cellen die het beschadigde botweefsel opruimen
3. Osteoblasten: de bot bouwers, ze liggen aan de botoppervlakte in aan een gesloten reien. Ze
controleren de osteoclasten en signaleren wanneer ze bot moeten bouwen. Wanneer de
afbraak en opmaak van botten uit balans is dan wordt bot kwetsbaar en spreken we van een
botziekte.
Miloenen cellen zorgen ervoor dat het skelet van een volwassenen elke 10 jaar compleet vernieuwd.
Osteoporose (proeus bot): botontkalking, aandoening waarbij de sterkte en kwaliteit van het bot
afneemt. De botten worden brosser doordat de botmassa (dus de hoeveelheid botweefsel) in de
botten van het skelet minder wordt.
Stellen diagnose:
Na een licht trauma (botbreuk) dient gedacht te worden aan osteoporose.
2
,Oorzaken:
Primair
• Postmenopauzaal (hormoonverandering bij vrouwen na de overgang
• Veroudering
Secundair
• Schildklierziekten
• Gebruik van corticosteroïden
• Hypogonadisme
• Myeloom
• Osteomalacie
• Osteogenesis imperfecta
• Juveniel
Risicofactoren:
• Geslacht (vrouwen hoger risico)
• Leeftijd (ouder: meer)
• Lichaamsbouw (kleine slanke vrouwen: meer)
• Ras (blanke aziatische vrouwen meer)
• Familair (genetisch component)
• Roken
• Dieet
• Medicijnen etc.
Preventie:
beweging, voeding, calcium, vitamine D
Artrose: kraakbeenslijtage
Piekbotmassa: tot een leeftijd van 30-35 jaar neemt botmassa toe en bereikt het skelet de maximale
botmassa. Geslacht, ras, voeding, inspanning en algemene gezondheidstoestand beïnvloeden de
piekbotmassa. Deze is 30% hoger bij mannen. Na die leeftijd houdt de opbouw de afbraak niet meer
bij en neemt het langzaam af.
Skeletal muscles:
ezelsbruggetje;
'drup'
duim- radius
ulna - pink
3
, Antropometrie:
Betekend letterlijk “het meten van mensen”. Houdt zich bezig met het vaststellen van afmetingen en
verhoudingen van het menselijk lichaam.
Belangrijke rol bij:
• Industrieel ontwerpen
• Ergonomie
• Architectuur
• Typeren van sport of leerling (bijv. voor welke sport hij/zij geschikt is)
Lessen online
Orgio: oorsprong (van spier) -> dichtst bij het hart
Inserti: aanhechting (van spier) -> verder van het hart dan de orgio.
Als je je spieren aanspant komen ze dichter bij elkaar.
Contractie: samentrekken van spier (contageren)
Agonist: buigende spier (die zet de beweging aan de gang)
Antagonist: trekkende spier (terug trekker)
Voorbeeld 1: bicep curl dan is de bicep de agonist en tricep de antagonist,
Voorbeeld 2: been strekken dan is de quadricep de agonist en de hamstring antagonist.
Osteoporose: botontkalking, dan krijg je brossere botten: minder sterk (poreuzere botten).
Als er te veel botafbraak plaats vindt (osteoclasten) worden je botten poreuzer en kun je ze
makkelijker breken. Voor de osteocyten is het belangrijk dat er zwaartekracht is, dat zorgt voor het
belasten van je botten waardoor de osteoblasten aan het werk gezet worden en de botten weer
sterk worden.
Voorbeeld 1: als iemand uit de ruimte komt zijn hun botten niet sterk omdat er geen zwaarte kracht is. Als ze
terug komen op aarde moeten ze ook op een stoel zitten omdat hun botten anders breken.
4
Inhoud
Week 1..................................................................................................................................................... 2
Voorbereiding...................................................................................................................................... 2
Lessen online ....................................................................................................................................... 4
Week 2..................................................................................................................................................... 6
Voorbereiding...................................................................................................................................... 6
Week 3..................................................................................................................................................... 9
Voorbereiding...................................................................................................................................... 9
Week 4................................................................................................................................................... 13
Hoorcollege ....................................................................................................................................... 13
Week 5................................................................................................................................................... 18
Voorbereiding.................................................................................................................................... 18
Week 6................................................................................................................................................... 25
Voorbereiding.................................................................................................................................... 25
Week 7................................................................................................................................................... 33
Voorbereiding (hoorcollege) ............................................................................................................. 33
1
,Week 1
Voorbereiding
Skelet (ruim 200 botten ofterwijl ossa)
• Algemene functies:
o Ondersteuning van het lichaam
o Aanhechting van de skeletspieren
o Beweging van de botten door middel van botverbindingen
o Bescherming van kwetsbare organen in de romp
o Vorming van bloedcellen in het rode beenmerg
o Opslag van kalkzouten
Bot binnen naar buiten
1. Beenvlies (periost)
dunne laag straf bindweefsel en bevat veel sensibele zenuwen en bloedvaten
2. Hard botweefsel (substantia compacta)
gestructureerd in botbuizen waarin zich centraal het haverskanaal met bloed- en lymfevaten
bevindt
3. Sponsachtig botweefsel (substantia spogiosa)
gestructureerd in beenbalkjes rondom holtes die rood beenmerg bevatten.
Botaanmaak en botafbraak:
Bot: levend weefsel dat continu herstelt en vernieuwd.
Bestaat uit:
• Collageen: framewerk van bindweefsel (met flexibiliteit) 1/3
• Kalkzouten: zorgen voor hardheid 2/3
In heup is het bot stevig, de rest van je lichaam heeft het een schokdemping.
Belangrijk voor bot: beweging, gezond eten, zonlicht.
Botverlies is onvermijdelijk. 3 typen botcellen hebben het vermogen de botten te repareren;
1. Osteocyt: dit zijn de cellen die de botkwaliteit in de gaten houden. Ze zijn met fijne haartjes
met elkaar verbonden.
2. Osteoclasten: dit zijn de cellen die het beschadigde botweefsel opruimen
3. Osteoblasten: de bot bouwers, ze liggen aan de botoppervlakte in aan een gesloten reien. Ze
controleren de osteoclasten en signaleren wanneer ze bot moeten bouwen. Wanneer de
afbraak en opmaak van botten uit balans is dan wordt bot kwetsbaar en spreken we van een
botziekte.
Miloenen cellen zorgen ervoor dat het skelet van een volwassenen elke 10 jaar compleet vernieuwd.
Osteoporose (proeus bot): botontkalking, aandoening waarbij de sterkte en kwaliteit van het bot
afneemt. De botten worden brosser doordat de botmassa (dus de hoeveelheid botweefsel) in de
botten van het skelet minder wordt.
Stellen diagnose:
Na een licht trauma (botbreuk) dient gedacht te worden aan osteoporose.
2
,Oorzaken:
Primair
• Postmenopauzaal (hormoonverandering bij vrouwen na de overgang
• Veroudering
Secundair
• Schildklierziekten
• Gebruik van corticosteroïden
• Hypogonadisme
• Myeloom
• Osteomalacie
• Osteogenesis imperfecta
• Juveniel
Risicofactoren:
• Geslacht (vrouwen hoger risico)
• Leeftijd (ouder: meer)
• Lichaamsbouw (kleine slanke vrouwen: meer)
• Ras (blanke aziatische vrouwen meer)
• Familair (genetisch component)
• Roken
• Dieet
• Medicijnen etc.
Preventie:
beweging, voeding, calcium, vitamine D
Artrose: kraakbeenslijtage
Piekbotmassa: tot een leeftijd van 30-35 jaar neemt botmassa toe en bereikt het skelet de maximale
botmassa. Geslacht, ras, voeding, inspanning en algemene gezondheidstoestand beïnvloeden de
piekbotmassa. Deze is 30% hoger bij mannen. Na die leeftijd houdt de opbouw de afbraak niet meer
bij en neemt het langzaam af.
Skeletal muscles:
ezelsbruggetje;
'drup'
duim- radius
ulna - pink
3
, Antropometrie:
Betekend letterlijk “het meten van mensen”. Houdt zich bezig met het vaststellen van afmetingen en
verhoudingen van het menselijk lichaam.
Belangrijke rol bij:
• Industrieel ontwerpen
• Ergonomie
• Architectuur
• Typeren van sport of leerling (bijv. voor welke sport hij/zij geschikt is)
Lessen online
Orgio: oorsprong (van spier) -> dichtst bij het hart
Inserti: aanhechting (van spier) -> verder van het hart dan de orgio.
Als je je spieren aanspant komen ze dichter bij elkaar.
Contractie: samentrekken van spier (contageren)
Agonist: buigende spier (die zet de beweging aan de gang)
Antagonist: trekkende spier (terug trekker)
Voorbeeld 1: bicep curl dan is de bicep de agonist en tricep de antagonist,
Voorbeeld 2: been strekken dan is de quadricep de agonist en de hamstring antagonist.
Osteoporose: botontkalking, dan krijg je brossere botten: minder sterk (poreuzere botten).
Als er te veel botafbraak plaats vindt (osteoclasten) worden je botten poreuzer en kun je ze
makkelijker breken. Voor de osteocyten is het belangrijk dat er zwaartekracht is, dat zorgt voor het
belasten van je botten waardoor de osteoblasten aan het werk gezet worden en de botten weer
sterk worden.
Voorbeeld 1: als iemand uit de ruimte komt zijn hun botten niet sterk omdat er geen zwaarte kracht is. Als ze
terug komen op aarde moeten ze ook op een stoel zitten omdat hun botten anders breken.
4
