Samenvatting Kernthema's van de filosofie, ISBN: 9789053528730 Werken Aan Normatieve Professionaliteit ()

Kernthema’s van de filosofie
Hoofdstuk 10, blz. 237-265
10.1 Inleiding
10.2 Meningsverschillen en discussies
Uitgangspunt voor de argumentatietheorie is het gegeven dat niet alle mensen het over alles eens
zijn.
Bij een meningsverschil is het niet nodig dat alle betrokkenen een mening hebben over het
onderwerp, voldoende is dat iemand een mening heeft die iemand anders niet heeft. De
argumentatietheorie heeft een geuit meningsverschil nodig.
Een geschil waarbij maar één kwestie aan de orde is noemt men een enkelvoudig geschil.
Kwestie: als iets wel of niet het geval is.

Strijdige proposities: proposities die niet tegelijk waar kunnen zijn
Tegengestelde proposities: wanneer twee proposities niet allebei waar kunnen zijn en ook niet
allebei onwaar
Contraire proposities: proposities die wel tegelijk onwaar kunnen zijn
- Positief standpunt
- Negatief standpunt

Gemengd Niet-gemengd
Enkelvoudig Eén kwestie, meer dan één Eén kwestie, één persoon
persoon neemt standpunt in neemt standpunt in
Meervoudig Meer dan één kwestie, meer Meer dan één kwestie, één
dan één persoon neemt persoon neemt standpunt in
standpunt in

10.3 Redelijke en onredelijke dicussiezetten
Drogredenen:
- Ontduiken van bewijslast
- Verschuiven van bewijslast
- Stroman (aanvullen van standpunt die de tegenstander niet heeft ingenomen)
- Argumentum ad hominem (persoonlijke aanval)

Houdbaarheidskritiek: richten op een mogelijk gebrek aan de houdbaarheid van het argument, los
van de vraag of het argument het standpunt ondersteunt. Het ontstane twee geschil is het
subgeschil.
 Wanneer heeft hij dat gezegd?
Bewijskrachtkritiek: richten op een mogelijk gebrekkige bewijskracht van de argumentatie
 Maar is dat doorslaggevend?
Drogredenkritiek: iemand beschuldigen van een drogreden
 Zo kun je niet redeneren. Dat zeggen immers alle instructeurs!
Tegenwerping: tegen de bewijskracht van het argument
Ignoratio elenchi: het aanvoeren van geheel irrelevante argumenten

10.4 Argumentatiestructuren
Verdediger (proponent) ←→ criticus (opponent)

, Enkelvoudige argumentatie


Onderschikkende argumentatie




Cumulatief nevenschikkende Complementaire argumentatie
argumentatie




Meervoudige argumentatie




Dialectische argumentatietheorie: de richting in de argumentatietheorie, die argumentatieve
monologen als impliciete kritische discussies interpreteert

10.5 Het beoordelen van argumentatie
Welwillendheidsbeginsel (principle of Charity): als je de keuze hebt tussen twee interpretaties, één
waarbij de argumentatie drogredelijk is en één waarbij zij sterk of zwak, maar in ieder geval redelijk
is, je de voorkeur geeft aan die interpretatie waarbij de argumentatie redelijk is.

Argumentum ad hominem: drogreden waarbij je de tegenstander persoonlijk aanvalt. Overtreding
van de vrijheidsregel
 Tu quoque: je wijst erop dat de beweringen of kritische vragen van je gesprekspartner niet
kloppen met zijn/haar gedrag.
Argumentum ad populum: met je argument de emoties van het publiek bespelen
Argumentum ad verecundiam: jezelf naar voren schuiven als iemand die het allemaal weet
Relevantieregel: een standpunt mag alleen worden verdedigd door argumentatie naar voren te
brengen die op het standpunt betrekking heeft.

Cirkelredenering: als een uitgangspunt gelijkwaardig is met het hoofdstandpunt
Deductief geldige argumentatie: als het onmogelijk is dat A1 wel klopt, maar A2 niet
Inductieve argumentatie: het verleden erbij betrekken door ervan uit te gaan dat als het als zo vaak
zo is, het nu ook zo zal zijn.
Causale argumentatie: oorzaak en gevolg worden benoemd.
Negatief causale argumentatie: als de oorzaak er niet is, dan is het gevolg er niet
Autoriteitsargument: er wordt (een uitspraak van) een deskundige bijgehaald
Analogie-argumentatie: de situatie van de één, lijkt op die van de ander. Als voor de één iets het
geval is, is dit voor de ander ook.