Samenvatting Nederlands : powerpoints + volop taal

Volop taal + powerpoints
p. 349-363  didactiek spelling
Goede spellingvaardigheid
= geautomatiseerd en creëert ruimte voor functioneel schrijven
(vlot technisch schrijven doet dat voor begrijpend lezen)
Aspecten die zorgen dat een tekst goed is
 Structuur
 Samenhang
 Woordkeuze
 Lezersgerichtheid
 Niet enkel spelling dus
Betekenisvolle schrijfcontexten
 Motiveren om aandacht te spenderen aan de vormelijke aspecten
_________________________________________________________________________________
Klank-tekenkoppeling
Grafeem-foneemkoppeling ( gepaard met fonologisch bewustzijn )
 Een vaardigheid dat expliciete instructie nodig heeft
(maar inductief kunnen ze ook veel systematiek in spelling ontdekken)
Auditieve discriminatie
Klanken goed kunnen onderscheiden = stap 1 leren schrijven
Een vaardige schrijver kan:
 Verschillende spellingstrategieën hanteren
& is flexibel, heeft inzicht
(hulpstrategie + vermijdstrategie)
 Transfer maken van meer geïsoleerde oefencontext
naar betekenisvolle schrijfactiviteiten
Directe spellingstrategie Indirecte spellingstrategie
Woord schrijven zonder nadenken en Bewust aantal denkstappen doorlopen
juist spellen  al eerder gedaan
Zowel impliciet als expliciet werken aan positief talige grondhouding
BEWUST ZIJN VAN
 Iedereen maakt fouten 
schrijfdoel en doelpubliek zijn factoren voor spellingsattitude
 Tekst- en spellingconventies
Maatschappelijke afspraken over taalstructuur en opmaak teksten
(witruimte, beleefd in mail,..)
 Spellingconventies
Regels en afspraken over hoe woorden correct geschreven worden


Voorbeeldles spelling -nk
Oriëntering

,Onderwijsleergesprek
Vertel een verhaal
Vb: Ik ben heksje mengelmoes. En zal allemaal ingrediënten verzamelen voor
mijn heksensoep. Die zal giftig zijn, ik mag zelfs niet proeven met mijn kleine
pink of dit wordt mijn eind. Je hoeft niet bang te zijn, het is een lang verhaal…
Help ingrediënten te vinden voor heksje mengelmoes, we maken een
boodschappelijst en die zullen jullie deze namiddag kunnen schrijven.
 Wat valt op aan de woorden?
 Hoe schrijf ik het woord ‘pink’? wat valt op?
 Tijdens deze les leren we n – k schrijven
 Welke van zo’n woorden kennen jullie nog?
Verwerving
Leerkacht leest vh zin per zin voor (met nadruk)
 Welke van die woorden gehoord? + opschrijven
 Klassikaal aanduiden met fluo
 Verschil tussen bang en bank aanduiden  verwijzen naar muurschema
Verwerking Oefeningen 
 woorden lezen, markeren, opschrijven
 woorden verbinden en opschrijven vb. pl – ank (door elkaar wel)
 deel van het woord staat er, vul nk in als het kan
 tempodifferentiatie  raadsels, woorden zijn op nk
afronden
 terugkoppeling heks + evaluatiemoment
Creatief lesgeven voorbeelden (met woordpakket)
 woordenslang
 woordzoeker + schrijven
 spellingzeeslag
 makkelijke tekening in potlood  woorden overschrijven  tekening van
woorden
 bingo  heb je het niet, dan schrijf je het
 als eerst 20 woorden  met dobbelsteen gooien en dat aantal schrijven




didactiek technisch lezen (les 6 en 7)

, radars hangen samen  alles hangt aan elkaar
Je moet alles verklanken en begrijpen tegelijk = moeilijk
Ontluikend lezen =
In de kleuterklas  meegeven dat lezen bestaat en dat er dus een soort code
is.
Kinderen gaan pseudolezen = voorlezen zonder het echt te doen, alsof
Aanvankelijk lezen
Vanaf lagere school  zelf code beginnen ontcijferen ‘geheimtekens’
verklanken
klankzuivere letters koppelen aan klank
Voortgezet technisch lezen
(Na het aanvankelijk lezen)
Woorden die niet klankzuiver zijn/langer zijn dan 1 lettergreep
 lange en moeilijke woorden zo snel mogelijk ontcijferen (2, 3, 4 lj)
de klanken apart verbinden zal niet meer goed uitkomen (m-a-a-n = maan)
technisch begrip
begrijpen de lln wat ze verklanken
+ leuk vinden om te doen




Leestechniek ontwikkelen = puur de techniek van het verklanken

,DRIE PIJLERS VAN GOED ONDERWIJS
1. technisch lezen
snelle ontwikkeling van het (voortgezet) technisch lezen
(= een mensenrecht  zonder wordt je gigantisch beperkt)
2. begrijpend lezen / expressief lezen
aandacht voor leesbegrip
3. leesbevordering
leesrijk klimaat
Hoe worden kinderen goede lezers?
Niet vanzelf!  instructies, mondeling (niet gewoon hier is de tekst en
beantwoord de vragen : je moet modellen hoe je leest met een expliciete
instructie )
 95% van de kinderen kunnen een goede lezer worden
GEVOLGEN VOOR KINDEREN DIE NIET GOED TECHNISCH KUNNEN LEZEN
 onbekende / nieuwe woorden niet zelfstandig decoderen / lezen
 kleine toename woordenschat
 negatieve resultaten begrijpend lezen
 achteruitgaande schoolresultaten
 bij 50% vd lln ook gedragsproblemen (frustratie)
ELEMENTAIRE LEESHANDELING
 geschreven woorden weer omzetten in gesproken taal = eerste lj
Letters herkennen, uit elkaar halen, weten dat aa van maan samen a wordt,
letters is juiste volgorde en aan elkaar plakken
Verschillende stappen van elementaire leeshandeling
1. visuele analyse
lln kijkt naar het woord en herkent de grafemen
vb. j – a – s
2. grafeem – foneemkoppeling
lln weet welke klank bij elk grameem hoort
3. fonemen op volgorde onthouden
4. auditieve synthese
woord uitspreken
(geheugen om klanken te onthouden)
5. betekenis ophalen
woord wordt herkent en begrepen
 dit syntheseren is erg complex voor lln! Vraag duidelijk gestructureerde
aanpak
Vlot lezen Vloeiend lezen
Woorden in een tekst kunnen Verklanken maar ook begrijpen wat je
verklanken leest
 geen intonatie  nauwkeurig decoderen
 bij geen enkel woord  directe woordherkenning
gehankt/gestotterd  natuurlijke intonatie
 ik.heb.het.vaak.gedaan.  pauzes waar nodig
 de woorden zijn apart en vlot in 1  stemmetjes
oogopslag verklankt

, Moet blijven geoefend worden!
WAT IS TECHNISCH LEZEN?




____________________________________________________________________
Een geschreven tekst = schriftelijke weergave talige boodschap
Mondeling taalgebruik
Primaire vorm om taal te gebruiken
Boodschap omgezet in talige code bestaand uit klankcombinaties
Schriftelijk taalgebruik
Secundaire vorm om taal te gebruiken
Is eigenlijk een HERCODERING
De codering van een boodschap in klanken omgezet naar codering in letters

= complex proces
er is in onze taal geen 1 op 1 relatie tussen klanken en letters




Leestechnieken (pg 280-203 + pwp)
Wat vooraf gaat = de 5 stappen van elementaire leeshandeling
Leestechnieken na het aanvankelijk lezen
 visuele woordherkenning = woorden in 1 oogopslag
herkennen/verklanken
 visuele ondersteuning van een prent is ook belangrijk
( + ‘lol’ rap lezen door het voorbeeldwoord ‘mol’)
Letterclusters l + ol = lol

, LEESTECHNIEKEN  LEZEN MET BEHULP VAN…
(4 moeilijkheden bij het lezen)


letterclusters en spellingspatronen

Clusters 
Lln. Wijzen op woorden in tekst die verschillen letters na elkaar hebben
Lettes die samen GEEN andere klank vormen

zoals ‘spr’ ‘ver’ ‘aan’
spr  spring, spruik pl  pluis, pluim, plons
________________________________________________________________________________
Spellingpatronen 
lln wijzen op letters die samen een andere klank vormen
sch in Belgsich / ng in ring, sj in ijsje

morfologische analyse

Opbouw van een woord  inzicht

Vervoeging
De STAM van het WERKWOORD + uitgang
(bij werkwoorden)
Verbuiging
GRONDWOORD + uitgang
Vb : groot, grootte, grootst
(bij bijvoeglijke naamwoorden)
Samenstelling
De VERSCHILLENDE WOORDEN die ze vaak al kennen SAMENVOEGEN
Afleiding
GRONDWOORD + voorvoegsel en/of achtervoegsel
Je leid iets anders af van je grondwoord
Onveilig, ongewoon, gevaar, tafelaar, bijzettafel



Visuele woordvormen
Ziet het woord en kan meteen verklanken
(leenwoorden, eigennamen)
context
Vaak onbewust
Je weet al welke vaste verbindingen in de zin komen zonder dat je erover
nadenkt
‘de appel valt niet ver van….(de boom)’


= tussenstappen voor het beginnen aan leesbogen