Samenvatting thema 4:
Week 1: Openbaar bestuur, de rechtstaat en de positie van de hybride organisatie hierin
Openbaar bestuur, Private-, en hybride organisaties:
Het openbaar bestuur beschrijft hoe een overheidsbestuur hoort te werken. Zo weten
burgers wat zij van de overheid kunnen verwachten.
Integriteitsbeginsel, Is het Besturen volgens de huidige normen en waarden
Private sector, instellingen en bedrijven die niet vanuit de overheid maar vanuit prive-
initiatief worden aangestuurd.
Publieke sector, instellingen en bedrijven die worden aangestuurd door de overheid.
Een klassieke onderverdeling van organisaties en rechtsvormen is
- De staat, het maatschappelijk middenveld en de markt.
De staat: Een gedecentraliseerde eenheidsstaat, het primaat ligt bij de landelijke
overheid maar er zijn taken en verantwoordelijkheden decentraal belegd bij
gemeentes en provincies.
- Politiek (Europees Parlement, Tweede Kamer, Provincies etc),
- Ambtelijk apparaat (organisaties en functionarissen, ministeries Dienst stedelijke
ontwikkelingen)
- Z.B.O (Haven van Rotterdam, C.B.S. Onderzoeksraad voor Veiligheid)
Middenveld: Bestaat uit organisaties zonder winstoogmerk, die een publieke taak
uitvoeren en of sociale doelstellingen hebben. (Ziekenhuizen, Universiteiten,
openbare scholen, Greenpeace, Vakbonden, Thuiszorg etc...)
Barry Bozeman over mate ‘publiekheid’ van organisaties beoordeeld op dimensies
1) Dimensie van eigenaarschap
2) Dimensie van bekostiging (bijv. subsidies aan commerciële bedrijven)
3) Dimensie van publieke controle
De Markt: Private sector, alle organisaties met een winstoogmerk, het bedrijfsleven
plus maatschappelijk middenveld (Shell, Google, Philips)
- Markt functioneert tussen gestelde spelregels, wetten en procedures
- Waar instanties weer op toezien
De grenzen tussen deze categorieën zijn niet altijd even scherp in de werkelijkheid, en
organisaties kunnen van de ene categorie naar de andere verschuiven
Huis van Thorbecke
- Nederlandse staatsvorm een gedecentraliseerde eenheidsstaat
- Primaat bij landelijke overheid
- Ook taken en verantwoordelijkheden decentraal belegd
o Gemeentes en provincies
,Organisatie is het samenwerken om een gemeenschappelijk doel te realiseren
Publiek, privaat en hybride organisaties
De doelstelling van organisatie verschilt per domein en rechtsvorm
- Publieke organisatie: het uitvoeren en of handhaven van publieke taak op
wetgeving, beleid en vaste procedures gefinancierd door gemeenschappelijke
financiële middelen (overheidsgelden).
- Private organisatie: het produceren van goederen / producten en diensten
verkopen met als einddoel om winst te maken voor de organisatie. (De meeste
bedrijven)
- Hybride organisatie: Uitvoeren van een publieke taak of sociale doelstellingen,
zonder winstoogmerk (door het leveren van producten en diensten) waarbij die
financiering een mix kan betreffen van overheidsgelden en inkomsten door
verkoop van economische goederen. (Openbaar vervoer, scholen)
Verzorgingsstaat na industriële revolutie langzaam ontwikkeld
- Beleid uitvoeren op verschillende sociale vlakken door overheid zoals:
- Volksgezondheid, Scholing, Huisvesting, Sociale zekerheid (bijstand, ww,
pensioenen, arbeidsongeschiktheid)
- Nutsbedrijven opgericht voor, collectieve voorzieningen (goederen) zoals gas,
water, Elektra, riolering, telefonie, post, openbaar vervoer etc.
- In de loop van de tijd zijn deze voorzieningen en organisaties, genationaliseerd en
geprivatiseerd.
- Hierdoor zijn sommige private en publieke organisaties, hybride organisaties
geworden.
In het kort de verschillen tussen Hobbes en Rousseau
Thomas Hobbes (1558 – 1679) Jean-Jacques Rousseau (1712 –1778)
Een relatief negatief mensbeeld Universeel mensbeeld positiever,
natuurlijke mens aangeboren met normen
en waarden
Mens levert vrijheid en mogelijkheid om De mens levert vrijheid / soevereiniteit in
geweld te gebruiken in aan soeverein met aan de algemene wil, om samen te kunnen
sociaal contract en die waarborgt dan de leven in voorspoed. Hij doet hier mee
vrede en veiligheid afstand van zijn natuurrechten.
Koning of vorstendom absolute soeverein Absolute soevereiniteit ligt bij het individu,
alle individuen samen
Autoritaire besturingsvorm, geen verdeling De algemene wil vertegenwoordigt het hele
van machten. Vorst is de ontwerpende en volk en wordt vertegenwoordigd in een
uitvoerende macht parlement, gescheiden van uitvoerende
overheid
Natuur toestand, men in een oorlog van Mensen werken samen omdat dit
allen tegen allen noodzakelijk is voor gezamenlijke
voorspoed.
, Soevereiniteit is het recht van een bestuursorgaan om het hoogste gezag uit te oefenen
zonder dat verantwoording is verschuldigd aan een ander orgaan.
Soevereiniteitsbeginsel is het als staat gerechtigd zijn om beslissingen te maken zonder dat
andere landen zich ermee mogen mengen.
Aristoteles, was een vroege (politiek) filosofische denker. De mens is van nature een sociaal
wezen die het beste functioneert in een gemeenschap geregeerd door middel van
wetgeving. Er bestaat geen ideale staatsvorm / type van bestuur, per situaties verschillend.
Een natiestaat is een staat met één dominante natie (gemeenschap), waarmee een
soeverein territorium wordt geboden aan een bepaalde natie en haar culturele identiteit.
De eerste moderne democratie (Amerikaanse Revolutie)
- Na einde eerste moderne democratie. Gebaseerd op de Amerikaanse verlichting
- De grondwet en het politieke bestel gebaseerd op verlichtingsdenken zoals
liberalisme, democratie, republicanisme en religieuze vrijheid.
- De overheid bestuur uit de trias politica, scheiding van de macht in 3 organen
Volgens Robert Dahl heb je 5 criteria om de ideale democratie te vormen.
1. Effectieve participatie, over voldoende en gelijke kansen beschikken
2. Gelijkheid bij verkiezingen
3. Goed geïnformeerd zijn
4. Beheersing van de politieke agenda
5. Inclusiviteit, gelijkheid tussen alle burgers.
De beginselen van een rechtstaat van democratieën zijn samen te vatten in de volgende
principes:
1. Scheiding der machten
2. Vrije en geheime verkiezingen
3. Vrije en onafhankelijke media
4. Grondwet met daarin grondrechten
5. Meerderheidsbeginsel, je hebt dit nodig om tot besluiten te komen met
inachtneming van het voorgaande. Helaas wordt in het debat democratie nogal eens
teruggebracht tot slechts dit laatste beginsel. Dan heb je dus een dictatuur van de
meerderheid.
De trias politica, of scheiding der macht(en) is een theorie van de staatsinrichting waarin de
staat opgedeeld is in drie organen die elkaars functioneren bewaken.
De wetgevende macht die wetten opstelt, een uitvoerende macht die het dagelijks bestuur
van de staat uitoefent en een rechterlijke macht die deze uitvoering toetst aan de wet.
Week 1: Openbaar bestuur, de rechtstaat en de positie van de hybride organisatie hierin
Openbaar bestuur, Private-, en hybride organisaties:
Het openbaar bestuur beschrijft hoe een overheidsbestuur hoort te werken. Zo weten
burgers wat zij van de overheid kunnen verwachten.
Integriteitsbeginsel, Is het Besturen volgens de huidige normen en waarden
Private sector, instellingen en bedrijven die niet vanuit de overheid maar vanuit prive-
initiatief worden aangestuurd.
Publieke sector, instellingen en bedrijven die worden aangestuurd door de overheid.
Een klassieke onderverdeling van organisaties en rechtsvormen is
- De staat, het maatschappelijk middenveld en de markt.
De staat: Een gedecentraliseerde eenheidsstaat, het primaat ligt bij de landelijke
overheid maar er zijn taken en verantwoordelijkheden decentraal belegd bij
gemeentes en provincies.
- Politiek (Europees Parlement, Tweede Kamer, Provincies etc),
- Ambtelijk apparaat (organisaties en functionarissen, ministeries Dienst stedelijke
ontwikkelingen)
- Z.B.O (Haven van Rotterdam, C.B.S. Onderzoeksraad voor Veiligheid)
Middenveld: Bestaat uit organisaties zonder winstoogmerk, die een publieke taak
uitvoeren en of sociale doelstellingen hebben. (Ziekenhuizen, Universiteiten,
openbare scholen, Greenpeace, Vakbonden, Thuiszorg etc...)
Barry Bozeman over mate ‘publiekheid’ van organisaties beoordeeld op dimensies
1) Dimensie van eigenaarschap
2) Dimensie van bekostiging (bijv. subsidies aan commerciële bedrijven)
3) Dimensie van publieke controle
De Markt: Private sector, alle organisaties met een winstoogmerk, het bedrijfsleven
plus maatschappelijk middenveld (Shell, Google, Philips)
- Markt functioneert tussen gestelde spelregels, wetten en procedures
- Waar instanties weer op toezien
De grenzen tussen deze categorieën zijn niet altijd even scherp in de werkelijkheid, en
organisaties kunnen van de ene categorie naar de andere verschuiven
Huis van Thorbecke
- Nederlandse staatsvorm een gedecentraliseerde eenheidsstaat
- Primaat bij landelijke overheid
- Ook taken en verantwoordelijkheden decentraal belegd
o Gemeentes en provincies
,Organisatie is het samenwerken om een gemeenschappelijk doel te realiseren
Publiek, privaat en hybride organisaties
De doelstelling van organisatie verschilt per domein en rechtsvorm
- Publieke organisatie: het uitvoeren en of handhaven van publieke taak op
wetgeving, beleid en vaste procedures gefinancierd door gemeenschappelijke
financiële middelen (overheidsgelden).
- Private organisatie: het produceren van goederen / producten en diensten
verkopen met als einddoel om winst te maken voor de organisatie. (De meeste
bedrijven)
- Hybride organisatie: Uitvoeren van een publieke taak of sociale doelstellingen,
zonder winstoogmerk (door het leveren van producten en diensten) waarbij die
financiering een mix kan betreffen van overheidsgelden en inkomsten door
verkoop van economische goederen. (Openbaar vervoer, scholen)
Verzorgingsstaat na industriële revolutie langzaam ontwikkeld
- Beleid uitvoeren op verschillende sociale vlakken door overheid zoals:
- Volksgezondheid, Scholing, Huisvesting, Sociale zekerheid (bijstand, ww,
pensioenen, arbeidsongeschiktheid)
- Nutsbedrijven opgericht voor, collectieve voorzieningen (goederen) zoals gas,
water, Elektra, riolering, telefonie, post, openbaar vervoer etc.
- In de loop van de tijd zijn deze voorzieningen en organisaties, genationaliseerd en
geprivatiseerd.
- Hierdoor zijn sommige private en publieke organisaties, hybride organisaties
geworden.
In het kort de verschillen tussen Hobbes en Rousseau
Thomas Hobbes (1558 – 1679) Jean-Jacques Rousseau (1712 –1778)
Een relatief negatief mensbeeld Universeel mensbeeld positiever,
natuurlijke mens aangeboren met normen
en waarden
Mens levert vrijheid en mogelijkheid om De mens levert vrijheid / soevereiniteit in
geweld te gebruiken in aan soeverein met aan de algemene wil, om samen te kunnen
sociaal contract en die waarborgt dan de leven in voorspoed. Hij doet hier mee
vrede en veiligheid afstand van zijn natuurrechten.
Koning of vorstendom absolute soeverein Absolute soevereiniteit ligt bij het individu,
alle individuen samen
Autoritaire besturingsvorm, geen verdeling De algemene wil vertegenwoordigt het hele
van machten. Vorst is de ontwerpende en volk en wordt vertegenwoordigd in een
uitvoerende macht parlement, gescheiden van uitvoerende
overheid
Natuur toestand, men in een oorlog van Mensen werken samen omdat dit
allen tegen allen noodzakelijk is voor gezamenlijke
voorspoed.
, Soevereiniteit is het recht van een bestuursorgaan om het hoogste gezag uit te oefenen
zonder dat verantwoording is verschuldigd aan een ander orgaan.
Soevereiniteitsbeginsel is het als staat gerechtigd zijn om beslissingen te maken zonder dat
andere landen zich ermee mogen mengen.
Aristoteles, was een vroege (politiek) filosofische denker. De mens is van nature een sociaal
wezen die het beste functioneert in een gemeenschap geregeerd door middel van
wetgeving. Er bestaat geen ideale staatsvorm / type van bestuur, per situaties verschillend.
Een natiestaat is een staat met één dominante natie (gemeenschap), waarmee een
soeverein territorium wordt geboden aan een bepaalde natie en haar culturele identiteit.
De eerste moderne democratie (Amerikaanse Revolutie)
- Na einde eerste moderne democratie. Gebaseerd op de Amerikaanse verlichting
- De grondwet en het politieke bestel gebaseerd op verlichtingsdenken zoals
liberalisme, democratie, republicanisme en religieuze vrijheid.
- De overheid bestuur uit de trias politica, scheiding van de macht in 3 organen
Volgens Robert Dahl heb je 5 criteria om de ideale democratie te vormen.
1. Effectieve participatie, over voldoende en gelijke kansen beschikken
2. Gelijkheid bij verkiezingen
3. Goed geïnformeerd zijn
4. Beheersing van de politieke agenda
5. Inclusiviteit, gelijkheid tussen alle burgers.
De beginselen van een rechtstaat van democratieën zijn samen te vatten in de volgende
principes:
1. Scheiding der machten
2. Vrije en geheime verkiezingen
3. Vrije en onafhankelijke media
4. Grondwet met daarin grondrechten
5. Meerderheidsbeginsel, je hebt dit nodig om tot besluiten te komen met
inachtneming van het voorgaande. Helaas wordt in het debat democratie nogal eens
teruggebracht tot slechts dit laatste beginsel. Dan heb je dus een dictatuur van de
meerderheid.
De trias politica, of scheiding der macht(en) is een theorie van de staatsinrichting waarin de
staat opgedeeld is in drie organen die elkaars functioneren bewaken.
De wetgevende macht die wetten opstelt, een uitvoerende macht die het dagelijks bestuur
van de staat uitoefent en een rechterlijke macht die deze uitvoering toetst aan de wet.
