BEROEPSPRODUCT
ONDERZOEK EN ADVIESRAPPORT - RAPPORTAGE
15 FEBRUARI 2023
THEMA 4 EN ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
2
Philippe Bregman 21178542
Lennart van den Bos 22117458
Hybride organisatie: Basisschool De Ouverture
Docent: Maarten Haverkamp
,Inhoudsopgave
Thema 4 en Onderzoeksvaardigheden 2...............................................1
Hoofdstuk 1: Inleiding.........................................................................3
Hoofdstuk 2 theoretisch kader.............................................................4
Minder overheid, meer markt............................................................................4
Privaat organisaties als alternatief....................................................................5
Ongelijkheid...................................................................................................... 5
Waarom dan hybride organisaties?...................................................................5
Publieke organisatie..........................................................................................6
Conceptueel model........................................................................................... 7
Hoofdstuk 3: Onderzoeksmethode........................................................9
Operationalisatietabel.....................................................................................10
Hoofdstuk 4: resultaten.....................................................................11
Interview..........................................................................................14
Bronnen lijst:....................................................................................16
2
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Dit is een adviesrapport gericht aan de basisschool de Ouverture. De doelstelling is
om aan het eind van het onderzoek te weten wat de organisatie het best kan doen.
Dit kan ofwel overstappen naar publieke of private organisatie betekenen, maar ook
betekenen dat het best is om hybride te blijven. In het onderzoek gaat er gekeken
worden naar welk organisatiemodel de beste mogelijkheid biedt om de problemen
op telossen.
De Ouverture is een moderne, open, Christelijk basisschool. Het telt 360 leerlingen
in het schooljaar 2022-2023 en is gevestigd in Naaldwijk. De Ouverture is een
hybride organisatie op basis van de volgende drie dimensies van Bozeman (1987):
Ten eerste de basisschool wordt gefinancierd door de overheid. De school ontvangt
een bepaald bedrag van de overheid en heeft zelf de vrijheid hoe ze dat willen
spenderen. Ten tweede houdt de inspectie van het Onderwijs toezicht op het
financiële beleid van de school. Daarnaast controleert De Raad van Toezicht op het
naleven van de wet door het bestuur en code goed bestuur. Ten slotte wordt de
basisschool gefinancierd door de overheid echter is het eigenaarschap in handen
van een stichting. De basisschool wordt beheerd door de stichting PCPO Westland.
PCPO Westland is een stichting met 15 basisscholen, die samen voor 4100
kinderen protestants-christelijk onderwijs verzorgd.
In de loop van jaren is er steeds meer druk komen te staan op hybride organisaties.
De overheid kreeg steeds minder te zeggen in het onderwijs, dit gaf scholen de kans
om te concurreren op basis van de kwaliteit van het onderwijs (Wim Deetman,
1985). De aanleiding van dit onderzoek is 'de vermarkting van ons onderwijs' (SP,
2020).
De onderzoeksvraag luidt als volgt: Moet de organisatie Ouverture hybride blijven?
Of moeten ze ervoor kiezen om geheel publiek of privaat te worden?
De onderzoeksvraag is onderverdeeld in 5 deelvragen:
1: Wat zijn de consequenties als de organisatie publiek wordt?
2: Wat zijn de consequenties als de organisatie privaat wordt?
3: Wat voor type goed wordt de dienst van de basisschool Ouverture als ze publiek
worden?
4: Wat voor type goed wordt de dienst van de basisschool Ouverture als ze privaat
worden?
5: Hoe wordt de organisatie bekostigd?
3
, HOOFDSTUK 2 THEORETISCH KADER
Verschil tussen private, hybride en publieke organisaties
Publieke organisaties zijn organisaties die voor het grootste deel gefinancierd
worden door belastinginkomsten in plaats van door tarieven die klanten betalen
(Boyne, 2002). Deze organisaties zijn ook niet het eigendom van een groep
ondernemers of aandeelhouders, maar van alle leden in een politieke gemeenschap
(Boyne, 2002). Hierdoor is de invloed van de politiek op een publieke organisaties
groter dan de invloed van bijvoorbeeld een economische markt (Bozeman, 1987).
Private organisaties worden voornamelijk gefinancierd door gegenereerde winsten
uit bijvoorbeeld door klanten betaalde tarieven (Boyne, 2002). De eigenaren hebben
als doel om winst te maken, de bedoeling is dat er zo economisch efficiënt mogelijk
geproduceerd wordt (Chandler, 1991). Een hybride organisaties combineert publieke
en private middelen om hun doelen te bereiken. Vanuit de theorie van Mancur Olsen
gezien, valt de dienst van de basisschool Ouverture onder club goederen. Het
gebruik is uitsluitbaar, omdat er elk jaar om een ouder bijdragen wordt gevraagd. De
dienst is niet-rivaliserend omdat de ene plek de andere plek voor iemand anders niet
uitsluit.
MINDER OVERHEID, MEER MARKT
De overheid kreeg steeds minder te zeggen over het onderwijs in de afgelopen 30
jaar. De oorzaak hiervan was de invoering van de Lumpsumfinanciering in 1995
(Visser, 2021). De Lumpsumfinanciering bestaat uit 2 delen: de personele lumpsum
en materiele lumpsum.
De hoeveel geld een schoolorganisatie ontvangt voor personele lumpsum, hangt af
van het aantal kinderen op de school. De school kan zelf bepalen hoe ze dat
uitgaven. Het schoolbestuur bepaalde voortaan in welke loonschaal de leraar
thuishoorde.
De materiele lumpsum is bedoeld voor het gebouw en onderhoud hiervan. Ook de
schoolspullen moeten hiervan betaald woorden. Denk aan lesmateriaal, ICT en
meubilair. Hoeveel geld het materiele lumpsum wordt hangt af van het Programma
van Eisen. Het schoolbestuur werd dus een stuk vrijer in het besteden van het
gekregen geld van de overheid. Op deze wijze konden scholen op eigen
kenmerkende punten zich verschillen van andere scholen. Met als gevolg dat
scholen op basis van hun kwaliteit zich met andere scholen konden concurreren.
Concurrentie tussen bedrijven zou tot betere resultaten leiden dan de overheid kon
leveren (Visser, 2021). Minder overheid, meer markt. Leidde het geven van meer
vrijheid ook tot meer kwaliteit op scholen? Onderzoek van NRO uit (2017)
concludeert: "Er is weinig empirisch bewijs gevonden voor het huidige beleid dat
veronderstelt dat goed bestuur leidt tot goed onderwijs". Dus gaat meer geld de
problemen in het onderwijs niet verhelpen, er moet dus iets anders gebeuren
(Visser, 2021).
4
ONDERZOEK EN ADVIESRAPPORT - RAPPORTAGE
15 FEBRUARI 2023
THEMA 4 EN ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
2
Philippe Bregman 21178542
Lennart van den Bos 22117458
Hybride organisatie: Basisschool De Ouverture
Docent: Maarten Haverkamp
,Inhoudsopgave
Thema 4 en Onderzoeksvaardigheden 2...............................................1
Hoofdstuk 1: Inleiding.........................................................................3
Hoofdstuk 2 theoretisch kader.............................................................4
Minder overheid, meer markt............................................................................4
Privaat organisaties als alternatief....................................................................5
Ongelijkheid...................................................................................................... 5
Waarom dan hybride organisaties?...................................................................5
Publieke organisatie..........................................................................................6
Conceptueel model........................................................................................... 7
Hoofdstuk 3: Onderzoeksmethode........................................................9
Operationalisatietabel.....................................................................................10
Hoofdstuk 4: resultaten.....................................................................11
Interview..........................................................................................14
Bronnen lijst:....................................................................................16
2
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Dit is een adviesrapport gericht aan de basisschool de Ouverture. De doelstelling is
om aan het eind van het onderzoek te weten wat de organisatie het best kan doen.
Dit kan ofwel overstappen naar publieke of private organisatie betekenen, maar ook
betekenen dat het best is om hybride te blijven. In het onderzoek gaat er gekeken
worden naar welk organisatiemodel de beste mogelijkheid biedt om de problemen
op telossen.
De Ouverture is een moderne, open, Christelijk basisschool. Het telt 360 leerlingen
in het schooljaar 2022-2023 en is gevestigd in Naaldwijk. De Ouverture is een
hybride organisatie op basis van de volgende drie dimensies van Bozeman (1987):
Ten eerste de basisschool wordt gefinancierd door de overheid. De school ontvangt
een bepaald bedrag van de overheid en heeft zelf de vrijheid hoe ze dat willen
spenderen. Ten tweede houdt de inspectie van het Onderwijs toezicht op het
financiële beleid van de school. Daarnaast controleert De Raad van Toezicht op het
naleven van de wet door het bestuur en code goed bestuur. Ten slotte wordt de
basisschool gefinancierd door de overheid echter is het eigenaarschap in handen
van een stichting. De basisschool wordt beheerd door de stichting PCPO Westland.
PCPO Westland is een stichting met 15 basisscholen, die samen voor 4100
kinderen protestants-christelijk onderwijs verzorgd.
In de loop van jaren is er steeds meer druk komen te staan op hybride organisaties.
De overheid kreeg steeds minder te zeggen in het onderwijs, dit gaf scholen de kans
om te concurreren op basis van de kwaliteit van het onderwijs (Wim Deetman,
1985). De aanleiding van dit onderzoek is 'de vermarkting van ons onderwijs' (SP,
2020).
De onderzoeksvraag luidt als volgt: Moet de organisatie Ouverture hybride blijven?
Of moeten ze ervoor kiezen om geheel publiek of privaat te worden?
De onderzoeksvraag is onderverdeeld in 5 deelvragen:
1: Wat zijn de consequenties als de organisatie publiek wordt?
2: Wat zijn de consequenties als de organisatie privaat wordt?
3: Wat voor type goed wordt de dienst van de basisschool Ouverture als ze publiek
worden?
4: Wat voor type goed wordt de dienst van de basisschool Ouverture als ze privaat
worden?
5: Hoe wordt de organisatie bekostigd?
3
, HOOFDSTUK 2 THEORETISCH KADER
Verschil tussen private, hybride en publieke organisaties
Publieke organisaties zijn organisaties die voor het grootste deel gefinancierd
worden door belastinginkomsten in plaats van door tarieven die klanten betalen
(Boyne, 2002). Deze organisaties zijn ook niet het eigendom van een groep
ondernemers of aandeelhouders, maar van alle leden in een politieke gemeenschap
(Boyne, 2002). Hierdoor is de invloed van de politiek op een publieke organisaties
groter dan de invloed van bijvoorbeeld een economische markt (Bozeman, 1987).
Private organisaties worden voornamelijk gefinancierd door gegenereerde winsten
uit bijvoorbeeld door klanten betaalde tarieven (Boyne, 2002). De eigenaren hebben
als doel om winst te maken, de bedoeling is dat er zo economisch efficiënt mogelijk
geproduceerd wordt (Chandler, 1991). Een hybride organisaties combineert publieke
en private middelen om hun doelen te bereiken. Vanuit de theorie van Mancur Olsen
gezien, valt de dienst van de basisschool Ouverture onder club goederen. Het
gebruik is uitsluitbaar, omdat er elk jaar om een ouder bijdragen wordt gevraagd. De
dienst is niet-rivaliserend omdat de ene plek de andere plek voor iemand anders niet
uitsluit.
MINDER OVERHEID, MEER MARKT
De overheid kreeg steeds minder te zeggen over het onderwijs in de afgelopen 30
jaar. De oorzaak hiervan was de invoering van de Lumpsumfinanciering in 1995
(Visser, 2021). De Lumpsumfinanciering bestaat uit 2 delen: de personele lumpsum
en materiele lumpsum.
De hoeveel geld een schoolorganisatie ontvangt voor personele lumpsum, hangt af
van het aantal kinderen op de school. De school kan zelf bepalen hoe ze dat
uitgaven. Het schoolbestuur bepaalde voortaan in welke loonschaal de leraar
thuishoorde.
De materiele lumpsum is bedoeld voor het gebouw en onderhoud hiervan. Ook de
schoolspullen moeten hiervan betaald woorden. Denk aan lesmateriaal, ICT en
meubilair. Hoeveel geld het materiele lumpsum wordt hangt af van het Programma
van Eisen. Het schoolbestuur werd dus een stuk vrijer in het besteden van het
gekregen geld van de overheid. Op deze wijze konden scholen op eigen
kenmerkende punten zich verschillen van andere scholen. Met als gevolg dat
scholen op basis van hun kwaliteit zich met andere scholen konden concurreren.
Concurrentie tussen bedrijven zou tot betere resultaten leiden dan de overheid kon
leveren (Visser, 2021). Minder overheid, meer markt. Leidde het geven van meer
vrijheid ook tot meer kwaliteit op scholen? Onderzoek van NRO uit (2017)
concludeert: "Er is weinig empirisch bewijs gevonden voor het huidige beleid dat
veronderstelt dat goed bestuur leidt tot goed onderwijs". Dus gaat meer geld de
problemen in het onderwijs niet verhelpen, er moet dus iets anders gebeuren
(Visser, 2021).
4
