H4 Strafuitsluitingsgronden
strafuitsluitingsgronden:
1. rechtvaardigingsgronden→ nemen de wederrechtelijkheid weg, dus de
gedraging is niet in strijd met het recht geweest, de gedraging van de
verdachte is gerechtvaardigd. ze excuseren de daad niet de dader.
2. schulduitsluitingsgronden→ nemen de verwijtbaarheid weg. hier kijkt men
naar de strafbaarheid van de verdachte. ze excuseren de dader, niet de
daad.
Een geslaagd beroep hierop levert altijd tot straffeloosheid.
samengevat:
- rechtvaardigingsgronden nemen de wederrechtelijkheid van de gedraging weg en
rechtvaardigen de daad. schulduitsluitingsgronden nemen de verwijtbaarheid weg en
excuseren zodoende de dader
rechtvaardigingsgronden schulduitsluitingsgronden
noodweer noodweerexces
overmacht als noodtoestand (psychische) overmacht
bevoegd ambtelijk bevel onbevoegd ambtelijk bevel
wettelijk voorschrift ontoerekeningsvatbaarheid
ontbreken materiële wederrechtelijkheid afwezigheid van alle schuld (melk en water
(veearts arrest) arrest)
→ algemene strafuitsluitingsgronden
je hebt ook bijzondere strafuitsluitingsgronden→ betrekking op specifieke
delicten, bv abortus, art 296 lid 1 sr maar in het vijfde lid van het artikel wordt
een strafuitsluitende omstandigheid geformuleerd.
noodweer
is het recht om zich te verdedigen tegen een aanval, art 41 lid 1 sr
moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden:
1. ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding→ verdediging alleen
toegestaan tegen een aanranding die aan de gang is op het moment dat
de verdediging wordt ingezet, niet als het alleen dreigt en nog niet
daadwerkelijk begonnen is. maar bij ogenblikkelijk dreigend gevaar wel
toegestaan, . het moet dus ook wederrechtelijk zijn, mag niet tegen bv
een politie die je vastpakt jezelf verdedigen
2. lijf, eerbaarheid of goed→ eerbaarheid=seksuele eerbaarheid.
3. geboden of noodzakelijke verdediging → .
ook moet er sprake zijn van de beginselen proportionaliteit en subsidiariteit.
, noodweerexces
→ niet sprake van proportionaliteit nodig. er moet dus wel sprake zijn van
noodweer om op noodweerexces te kunnen beroepen, dus sprake van een
ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanrading van lijf eerbaarheid of goed en
tegen deze aanranding moet verdediging noodzakelijk zijn (subsidiariteit). als
hier de proportionaliteit wordt overschreden, kan er sprake zijn van noodweerexces.
→ noodweerexces verontschuldigt degene die zich in een noodweersituatie
disproportioneel verdedigt.
intensief noodweerexces→ intensiteit van de verdediging, karatetrap
extensief noodweerexces→ duur van de verdediging,
tardief noodweerexces→ iemand reageert op de aanranding, als die al afgelopen
is. de aanval begint, maar is reeds geëindigd op het moment dat de verdediging
begint
voorwaarden noodweerexces
1. de hevige gemoedsbeweging het onmiddellijke gevolg moet zijn geweest van de
aanranding
2. er moet een oorzakelijk verband bestaan tussen de aanval en de hevige
gemoedsbeweging
3. de overschrijding van de grenzen van de noodzakelijke verdediging moet op haar
beurt veroorzaakt zijn door deze hevige gemoedsbeweging.
→ sprake van dubbele causaliteit: de aanval moet de oorzaak zijn van de hevige
gemoedsbeweging en die moet weer de oorzaak zijn van de disproportionele
verdediging
psychische overmacht (art 40 sr=overmacht)
je hebt twee soorten overmacht →
1. psychische overmacht=schulduitsluitingsgrond
2. overmacht als noodtoestand=rechtvaardigingsgrond
psychische overmacht
- een van buiten komende drang waaraan men redelijkerwijs geen weerstand kan of
behoeft te bieden.
voorwaarden:
1. van een van buiten komende drang
2. waaraan redelijkerwijs geen weerstand kan worden geboden
overmacht als noodtoestand
de wet wordt hier overtreden door als gevolg van een bepaalde belangenafweging.
er moet worden voldaan aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit
bevoegd gegeven ambtelijk bevel
heft de strafbaarheid op van wetsovertredingen die zijn begaan naar aanleiding
van een bevel gegeven door of namens de overheid →
strafuitsluitingsgronden:
1. rechtvaardigingsgronden→ nemen de wederrechtelijkheid weg, dus de
gedraging is niet in strijd met het recht geweest, de gedraging van de
verdachte is gerechtvaardigd. ze excuseren de daad niet de dader.
2. schulduitsluitingsgronden→ nemen de verwijtbaarheid weg. hier kijkt men
naar de strafbaarheid van de verdachte. ze excuseren de dader, niet de
daad.
Een geslaagd beroep hierop levert altijd tot straffeloosheid.
samengevat:
- rechtvaardigingsgronden nemen de wederrechtelijkheid van de gedraging weg en
rechtvaardigen de daad. schulduitsluitingsgronden nemen de verwijtbaarheid weg en
excuseren zodoende de dader
rechtvaardigingsgronden schulduitsluitingsgronden
noodweer noodweerexces
overmacht als noodtoestand (psychische) overmacht
bevoegd ambtelijk bevel onbevoegd ambtelijk bevel
wettelijk voorschrift ontoerekeningsvatbaarheid
ontbreken materiële wederrechtelijkheid afwezigheid van alle schuld (melk en water
(veearts arrest) arrest)
→ algemene strafuitsluitingsgronden
je hebt ook bijzondere strafuitsluitingsgronden→ betrekking op specifieke
delicten, bv abortus, art 296 lid 1 sr maar in het vijfde lid van het artikel wordt
een strafuitsluitende omstandigheid geformuleerd.
noodweer
is het recht om zich te verdedigen tegen een aanval, art 41 lid 1 sr
moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden:
1. ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding→ verdediging alleen
toegestaan tegen een aanranding die aan de gang is op het moment dat
de verdediging wordt ingezet, niet als het alleen dreigt en nog niet
daadwerkelijk begonnen is. maar bij ogenblikkelijk dreigend gevaar wel
toegestaan, . het moet dus ook wederrechtelijk zijn, mag niet tegen bv
een politie die je vastpakt jezelf verdedigen
2. lijf, eerbaarheid of goed→ eerbaarheid=seksuele eerbaarheid.
3. geboden of noodzakelijke verdediging → .
ook moet er sprake zijn van de beginselen proportionaliteit en subsidiariteit.
, noodweerexces
→ niet sprake van proportionaliteit nodig. er moet dus wel sprake zijn van
noodweer om op noodweerexces te kunnen beroepen, dus sprake van een
ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanrading van lijf eerbaarheid of goed en
tegen deze aanranding moet verdediging noodzakelijk zijn (subsidiariteit). als
hier de proportionaliteit wordt overschreden, kan er sprake zijn van noodweerexces.
→ noodweerexces verontschuldigt degene die zich in een noodweersituatie
disproportioneel verdedigt.
intensief noodweerexces→ intensiteit van de verdediging, karatetrap
extensief noodweerexces→ duur van de verdediging,
tardief noodweerexces→ iemand reageert op de aanranding, als die al afgelopen
is. de aanval begint, maar is reeds geëindigd op het moment dat de verdediging
begint
voorwaarden noodweerexces
1. de hevige gemoedsbeweging het onmiddellijke gevolg moet zijn geweest van de
aanranding
2. er moet een oorzakelijk verband bestaan tussen de aanval en de hevige
gemoedsbeweging
3. de overschrijding van de grenzen van de noodzakelijke verdediging moet op haar
beurt veroorzaakt zijn door deze hevige gemoedsbeweging.
→ sprake van dubbele causaliteit: de aanval moet de oorzaak zijn van de hevige
gemoedsbeweging en die moet weer de oorzaak zijn van de disproportionele
verdediging
psychische overmacht (art 40 sr=overmacht)
je hebt twee soorten overmacht →
1. psychische overmacht=schulduitsluitingsgrond
2. overmacht als noodtoestand=rechtvaardigingsgrond
psychische overmacht
- een van buiten komende drang waaraan men redelijkerwijs geen weerstand kan of
behoeft te bieden.
voorwaarden:
1. van een van buiten komende drang
2. waaraan redelijkerwijs geen weerstand kan worden geboden
overmacht als noodtoestand
de wet wordt hier overtreden door als gevolg van een bepaalde belangenafweging.
er moet worden voldaan aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit
bevoegd gegeven ambtelijk bevel
heft de strafbaarheid op van wetsovertredingen die zijn begaan naar aanleiding
van een bevel gegeven door of namens de overheid →
