4. Doseringen
4.2 Dosis en dosering
Dosering: de hoeveelheid geneesmiddel die aan iemand wordt voorgeschreven. Meestal de
hoeveelheid geneesmiddel per 24 uur.
Dosis: de hoeveelheid geneesmiddel per keer.
Frequentie: het aantal keer per etmaal (dag).
Dosis x frequentie = dosering per etmaal.
Doseringsberekening cytostatica (middelen bij de behandeling van kanker) à
doseringsberekening van het lichaamsoppervlak (zie rekenmodule op KNMP kennisbank) uit
lengte en gewicht à uitgedrukt in mg / m 2 lichaamsoppervlak (mg/m 2).
4.3 Normdoseringen
Van alle geneesmiddelen is bekend wat de gebruikelijke hoeveelheid per keer en per etmaal
is, dit wordt ook wel de normdosis (ND) genoemd. Er worden dan twee getallen opgegeven
die de doseringsgrenzen genoemd worden, hierbinnen geeft het geneesmiddel de juiste
werking en is het niet schadelijk. Er zijn verschillende factoren waarvan de dosering afhangt:
- Ziektebeeld, een kalmeringsmiddel in een hogere dosering kan worden gebruikt als
slaapmiddel. Om een dosering te kunnen beoordelen is het belangrijk te weten
waarvoor het geneesmiddel wordt gebruikt. Voor 23 geneesmiddelen is het verplicht
voor de voorschrijver om op het recept te zetten waarvoor het gebruikt moet worden.
- Toedieningsvorm en toedieningsweg, een toedieningsvorm waarbij het geneesmiddel
vertraagd wordt afgegeven heeft meestal een andere normdosering dan gewone
tabletten. Oraal verschilt ook bijna altijd van parenterale of rectale toediening. Dit
komt door het verschil in opname en biologische beschikbaarheid van het
geneesmiddel bij verschillende toedieningswegen.
- Werking van de nieren, geneesmiddelen worden vaak via de nieren uit het lichaam
verwijderd. als de nieren niet meer goed werken, zal de dosering van een aantal
geneesmiddelen aangepast moeten worden. De arts is verplicht om relevante
laboratoriumwaardes over te dragen aan de apotheker (nierfunctie, kalium- en
natriumspiegel).
Start- en onderhoudsdosis: bij sommige geneesmiddelen wordt in het begin een hogere
dosis gegeven, startdosis. Daarna kan worden volstaan met een lagere onderhoudsdosis.
Maximale dosis, de dosis waarboven bij de meeste mensen ernstige bijwerkingen ontstaan.
In die gevallen is er sprake van overdoseren en een overdosering.
Toxische dosis, als van een geneesmiddel meer dan de maximale dosering wordt
ingenomen kan de bloedspiegel zo sterk stijgen dat vergiftigingsverschijnselen optreden. De
bloedspiegel heeft dan de giftige concentratie bereikt.
Letale dosis, een dodelijke dosis. Van veel middelen is de letale dosis bij de mens niet eens
bekend. De gegevens die wel bekend zijn, zijn meestal gebaseerd op dierproeven of
ongelukken met geneesmiddelen.
Gecombineerde dosis, wanneer iemand van de huisarts en van de specialist dezelfde of
soortgelijke middelen. Twee geneesmiddelen uit dezelfde chemische groep. Gelijkgerichte
werking is wanneer het gaat om twee geneesmiddelen die wel dezelfde uitwerking hebben
maar tot verschillende chemische groepen.
4.2 Dosis en dosering
Dosering: de hoeveelheid geneesmiddel die aan iemand wordt voorgeschreven. Meestal de
hoeveelheid geneesmiddel per 24 uur.
Dosis: de hoeveelheid geneesmiddel per keer.
Frequentie: het aantal keer per etmaal (dag).
Dosis x frequentie = dosering per etmaal.
Doseringsberekening cytostatica (middelen bij de behandeling van kanker) à
doseringsberekening van het lichaamsoppervlak (zie rekenmodule op KNMP kennisbank) uit
lengte en gewicht à uitgedrukt in mg / m 2 lichaamsoppervlak (mg/m 2).
4.3 Normdoseringen
Van alle geneesmiddelen is bekend wat de gebruikelijke hoeveelheid per keer en per etmaal
is, dit wordt ook wel de normdosis (ND) genoemd. Er worden dan twee getallen opgegeven
die de doseringsgrenzen genoemd worden, hierbinnen geeft het geneesmiddel de juiste
werking en is het niet schadelijk. Er zijn verschillende factoren waarvan de dosering afhangt:
- Ziektebeeld, een kalmeringsmiddel in een hogere dosering kan worden gebruikt als
slaapmiddel. Om een dosering te kunnen beoordelen is het belangrijk te weten
waarvoor het geneesmiddel wordt gebruikt. Voor 23 geneesmiddelen is het verplicht
voor de voorschrijver om op het recept te zetten waarvoor het gebruikt moet worden.
- Toedieningsvorm en toedieningsweg, een toedieningsvorm waarbij het geneesmiddel
vertraagd wordt afgegeven heeft meestal een andere normdosering dan gewone
tabletten. Oraal verschilt ook bijna altijd van parenterale of rectale toediening. Dit
komt door het verschil in opname en biologische beschikbaarheid van het
geneesmiddel bij verschillende toedieningswegen.
- Werking van de nieren, geneesmiddelen worden vaak via de nieren uit het lichaam
verwijderd. als de nieren niet meer goed werken, zal de dosering van een aantal
geneesmiddelen aangepast moeten worden. De arts is verplicht om relevante
laboratoriumwaardes over te dragen aan de apotheker (nierfunctie, kalium- en
natriumspiegel).
Start- en onderhoudsdosis: bij sommige geneesmiddelen wordt in het begin een hogere
dosis gegeven, startdosis. Daarna kan worden volstaan met een lagere onderhoudsdosis.
Maximale dosis, de dosis waarboven bij de meeste mensen ernstige bijwerkingen ontstaan.
In die gevallen is er sprake van overdoseren en een overdosering.
Toxische dosis, als van een geneesmiddel meer dan de maximale dosering wordt
ingenomen kan de bloedspiegel zo sterk stijgen dat vergiftigingsverschijnselen optreden. De
bloedspiegel heeft dan de giftige concentratie bereikt.
Letale dosis, een dodelijke dosis. Van veel middelen is de letale dosis bij de mens niet eens
bekend. De gegevens die wel bekend zijn, zijn meestal gebaseerd op dierproeven of
ongelukken met geneesmiddelen.
Gecombineerde dosis, wanneer iemand van de huisarts en van de specialist dezelfde of
soortgelijke middelen. Twee geneesmiddelen uit dezelfde chemische groep. Gelijkgerichte
werking is wanneer het gaat om twee geneesmiddelen die wel dezelfde uitwerking hebben
maar tot verschillende chemische groepen.
