H1: Politieke en politieke wetenschappen
Definitie politiek: alles wat te maken heeft met besturen van een samenleving.
Ruimte betekenis: elke groep van samenleven.
Beperkte betekenis: territoriaal gebonden samenleving. Territorium als
voorwaarde voor soevereiniteit.
Precieze definitie
= het proces waarbij samenlevingen op een voor de leden bindende wijze de regels
van hun samenleven bepalen, bewaren, wijzigen of handhaven
Elementen van de definitie
Dynamisch Proces op meerdere niveau’s (multilevel governance) hierdoor is er
nood aan samenwerking tussen die niveau
Samenlevingen = sociale groep die gemeenschappelijk territorium en / of cultuur delen
- er zijn regels die territoriaal gebonden worden afgesproken. Deze regels zijn
niet zomaar te ontwijken, daarvoor zou je moeten verhuizen. (dan weer ander
territorium waar andere regels gelden)
Bindend: afdwingbaar, sanctioneerbaar
- Staat heef monopolie op legitiem geweld. Politie mag optreden bijv. maar
burgers niet
- Interne macht van staat betrekking op eigen burgers, niet op andere staten
Wettelijke regels = Geen culturele normen, maar formele wetten
- Wetten beperken gedrag (bv. Niet stelen) maar scheppen ook mogelijkheden
(bv. Stemrecht)
- Deze wetten worden gepubliceerd via het Belgisch Staatsblad
In de politiek worden regels aangepast om legitimiteit van het systeem te behouden
Politiek ≠ vast systeem, maar voortdurende onderhandeling
Poltiek debat = blijft tussen progressief versus conservatief
- Progressief = willen verandering en hervorming
- Conservatief = willen het oude behouden.
verwachting van de overheid
mensen verwachten steeds meer van de staat, waardoor het politiek domein uitbreid
en de politiek meer impact heeft op ‘t dagelijks leven.
Tegelijk wordt handhaving moeilijker, door tekorten aan personeel & middelen.
Vormen van politiek
men spreekt soms van classificaties van politieke systemen, die in eerste
instantie gebouwd worden op de vraag wat de grote principes zijn die ten grondslag
liggen aan het functioneren van een bestel. politiek regime
Om regimes te onderscheiden, moet een antwoord gegeven worden op een
aantal vragen die betrekking hebben op de poilitieke basisprincipes
1. Wie heeft het recht om beslissingen te nemen?
2. Wordt dat recht gegeven aan de erfgenamen van de vorige machthebbers?
3. …
Deze verschillen van land tot land
1. Democratisch <-> autoritair
, Democratische regimes zijn die waar de macht tijdelijk verspreid is over
verschillende groepen.
autoritaire regimes zijn die waar de macht geconcentreerd zit rond een
kleine elite, zonder vrije verkiezingen of fundamentele burgerrechten.
door bestaande regimes slechts in 2 categorieën te verdelen, kan een hele reeks
boeiende onderzoeksvragen gesteld en beantwoord worden.
2. Unitair <-> federaal
hier bestaan ook tussenvormen
er is variatie in politieke instellingen en procedures. er zijn variaties
binnen een soort regime (hoe lopen de verkiezingen etc.)
Politieke wetenschappen
bestudeert de politiek, maar als politiek het sturen van een samenleving is, heeft die
samenleving en al haar leden voortdurend te maken met politiek
leden praten dan ook over politiek: de regels, over regelmakers, de grote principes
waarmee al dit gebeurd (regimes)
er zijn mensen die daar professioneel over praten; journalisten, maar wordt ook
opgenomen in kunst.
Doelstelling poliwet = politieke gebeurtenissen en instellingen proberen te
begrijpen en te verklaren, door te analyseren.
Regels van poliwet
1. Intellectuele distantie = bij onderzoek buiten de politieke debatten staan. Je
eigen mening niet in je onderzoek laten doorsijpelen.
2. Regels Wetenschappelijke method respecteren
PoliWet bestudeerd voortdurend verschijnselen, dus verzamelen ze constant
systematische data , die onderling vergeleken kunnen worden
kwantitatieve of kwalitatieve benaderingen = dit hangt af van de vraag
die beantwoord moet worden.
openheid = altijd zeggen wat je doet, en waarom je het doet. Zodat het
reproduceerbaar is.
- peer review = om kans te voorkomen dat er fouten optreden
- open acces beleid: resultaten gratis ter beschikking stellen
Instrumenten van de Politieke Wetenschappen
Bedoeling poliwet = inzicht verwerven & verklaringen geven over wat er i/d poli
sfeer van een samenleving afspeelt, hiervoor gebruiken politicologen enkele
instrumenten die heel typisch zijn voor het wetenschappelijk denken
Concepten =
een begrip , een algemene categorie dat benoemd wordt met de bedoeling het precies
kunnen afbakenen.
Gender (concept)
als je het over mannen & vrouwen hebt = concept geslacht (biologisch)
als je wijst op de culturele en sociale verschillen als maatschappelijke constructies
die geënt zijn op de seksen.
hoe ze zich moeten gedragen, verwachtingen, …
concept polyarchie (Robert Dahl)
= een soort politiek systeem, een regime. Voldoet aan volgende voorwaardes
de controle over de regering en over het beleid is in handen van gekozen
mandatarissen
de verkiezingen verlopen vrij & eerlijk
de meeste volwassenen hebben het recht om hun stem uit te brengen
meeste volwassenen hebben het recht zich kandidaat te stellen
de burgers genieten van gegarandeerde vrijheid van meningsuiting
, de burgers hebben vrij toegang tot informatie die niet door het bestuur
gecontroleerd wordt.
Burgers zijn vrij om te verenigen in belangenorg & in politieke partijen.
Polyarchie = ideaaltype, toont aan welke voorwaarde een politiek systeem moet
voldoen om als democratie geclassificeerd te worden
ideaaltype = beschrijven van essentiële kenmerken die het mogelijk maken om
te classificeren, te vergelijken.
Modellen
= een voorstelling van de realiteit , maar niet zomaar een reproductie ervan.
- Ze willen niet alleen maar de dingen benoemen en bespreekbaar maken, maar
geeft ook relaties aan, vertelt eigk ook hoe een aantal dingen in elkaar zit
Politieke kringloop (David Easton)
= politieke systemen als kringloop beschouwen, waarbij inputs worden omgezet in
outputs
Input
1) EISEN = vragen vanuit individuen / groepen om een politieke oplossing van een
probleem (niet alle wensen = eisen)
politieke oplossing = een oplossing waarbij aan de hele SL een regel opgelegd
wordt, waarbij de samenleving dus een bepaalde richting wordt opgestuurd.
eisen die te talrijk zijn = zorgt dat er niet genoeg tijd is om ze te behandelen en
een oplossing voor te vinden (volume overload)
eisen die te gevarieerd zijn = zorgt er ook voor dat er niet genoeg tijd is
(content overload)
1.5) Sluiswachters = mechanisme dat de uiting van politieke eisen reguleert
binnen een politiek systeem.
kunnen: poli instellingen & structen en culturele conventies zijn.
politieke partijen & / of belangenorg = bundelen de eisen tot
algemene principes.
2) Steun = uitingen van vertrouwen in het systeem, deze kunnen versch vormen
aannemen
1. Passieve steun = die uit zich door gehoorzaamheid, het naleven van de
, politieke beslissingen
2. Actieve steun = betogingen ten gunste van de democratie bv.
we gaan er niet vanuit, dat iedereen het systeem steunt, maar het heeft wel
een minimum aan steun nodig. Verzet is ook mogelijk en normaal.
Output
De input (eisen & steun) worden geconverteerd tot politieke beslissingen, in regels
waarmee de samenleving gestuurd wordt.
Die poli beslissingen vormen de Output v/h politiek systeem
Deze outputs hebben weer gevolgen voor de input (steun & eisen) , dat komt
door terugkoppelingw
Terugkoppeling = is eigenlijk de feedback, bv. Als een eis werd ingewilligd, dan
kunnen er nieuwe eisen komen, en degene wier eis werd ingewilligd gaat meer
steun hebben in het systeem. (omgekeerd bij geen inwilliging)
Theorieën
is concreter dan een concept of model, want het geeft aan hoe politieke verschijnselen
met elkaar in verband staat?
Leggen bijv. uit waarom mensen hun stem op een bep. Politieke partij uitbrengen.
Theorieën zijn het resultaat van waarnemingen en onderzoek, en sturen oop hun beurt
het onderzoek
Hypothese = een voorspelling waarvan nagegaan kan worden of ze klopt, wordt
ingehouden bij een theorie.
H2: staat en macht
Wat is macht?
Volgens Talcott Persons, kunnen we macht verklaren a.d.h.v. 2 aspecten
1. Macht nodig om in een politieke gemeenschap zaken te kunnen realiseren en ons
samenleven te kunnen organiseren
2. Normatieve vraag: wanneer en onder welke omstandigheden, is de uitoefening
van macht gerechtvaardigd
Wenden onze aandacht naar de staat, want die realiseert een belangrijke
concentratie van machtmiddelen en oefent een grote impact uit op ons leven.
Om regels op te leggen of af te dwingen oefenen poli gemeenschappen dus macht uit
over hun leden.
Bindende regels
Uitgangspunt: de staat legt bindende regels op aan de leden van de samenleving
(burgers)
1. Beperking van de vrijheid? (verkeerregels, regulatie financiële markt)
of
2. Garandeert juist vrijheid?
beperking van 1, schept vrijheid voor anderen. (bv. Lage emissie zones =
garandeert vrijheid voor astma patiënten)
Definitie politiek: alles wat te maken heeft met besturen van een samenleving.
Ruimte betekenis: elke groep van samenleven.
Beperkte betekenis: territoriaal gebonden samenleving. Territorium als
voorwaarde voor soevereiniteit.
Precieze definitie
= het proces waarbij samenlevingen op een voor de leden bindende wijze de regels
van hun samenleven bepalen, bewaren, wijzigen of handhaven
Elementen van de definitie
Dynamisch Proces op meerdere niveau’s (multilevel governance) hierdoor is er
nood aan samenwerking tussen die niveau
Samenlevingen = sociale groep die gemeenschappelijk territorium en / of cultuur delen
- er zijn regels die territoriaal gebonden worden afgesproken. Deze regels zijn
niet zomaar te ontwijken, daarvoor zou je moeten verhuizen. (dan weer ander
territorium waar andere regels gelden)
Bindend: afdwingbaar, sanctioneerbaar
- Staat heef monopolie op legitiem geweld. Politie mag optreden bijv. maar
burgers niet
- Interne macht van staat betrekking op eigen burgers, niet op andere staten
Wettelijke regels = Geen culturele normen, maar formele wetten
- Wetten beperken gedrag (bv. Niet stelen) maar scheppen ook mogelijkheden
(bv. Stemrecht)
- Deze wetten worden gepubliceerd via het Belgisch Staatsblad
In de politiek worden regels aangepast om legitimiteit van het systeem te behouden
Politiek ≠ vast systeem, maar voortdurende onderhandeling
Poltiek debat = blijft tussen progressief versus conservatief
- Progressief = willen verandering en hervorming
- Conservatief = willen het oude behouden.
verwachting van de overheid
mensen verwachten steeds meer van de staat, waardoor het politiek domein uitbreid
en de politiek meer impact heeft op ‘t dagelijks leven.
Tegelijk wordt handhaving moeilijker, door tekorten aan personeel & middelen.
Vormen van politiek
men spreekt soms van classificaties van politieke systemen, die in eerste
instantie gebouwd worden op de vraag wat de grote principes zijn die ten grondslag
liggen aan het functioneren van een bestel. politiek regime
Om regimes te onderscheiden, moet een antwoord gegeven worden op een
aantal vragen die betrekking hebben op de poilitieke basisprincipes
1. Wie heeft het recht om beslissingen te nemen?
2. Wordt dat recht gegeven aan de erfgenamen van de vorige machthebbers?
3. …
Deze verschillen van land tot land
1. Democratisch <-> autoritair
, Democratische regimes zijn die waar de macht tijdelijk verspreid is over
verschillende groepen.
autoritaire regimes zijn die waar de macht geconcentreerd zit rond een
kleine elite, zonder vrije verkiezingen of fundamentele burgerrechten.
door bestaande regimes slechts in 2 categorieën te verdelen, kan een hele reeks
boeiende onderzoeksvragen gesteld en beantwoord worden.
2. Unitair <-> federaal
hier bestaan ook tussenvormen
er is variatie in politieke instellingen en procedures. er zijn variaties
binnen een soort regime (hoe lopen de verkiezingen etc.)
Politieke wetenschappen
bestudeert de politiek, maar als politiek het sturen van een samenleving is, heeft die
samenleving en al haar leden voortdurend te maken met politiek
leden praten dan ook over politiek: de regels, over regelmakers, de grote principes
waarmee al dit gebeurd (regimes)
er zijn mensen die daar professioneel over praten; journalisten, maar wordt ook
opgenomen in kunst.
Doelstelling poliwet = politieke gebeurtenissen en instellingen proberen te
begrijpen en te verklaren, door te analyseren.
Regels van poliwet
1. Intellectuele distantie = bij onderzoek buiten de politieke debatten staan. Je
eigen mening niet in je onderzoek laten doorsijpelen.
2. Regels Wetenschappelijke method respecteren
PoliWet bestudeerd voortdurend verschijnselen, dus verzamelen ze constant
systematische data , die onderling vergeleken kunnen worden
kwantitatieve of kwalitatieve benaderingen = dit hangt af van de vraag
die beantwoord moet worden.
openheid = altijd zeggen wat je doet, en waarom je het doet. Zodat het
reproduceerbaar is.
- peer review = om kans te voorkomen dat er fouten optreden
- open acces beleid: resultaten gratis ter beschikking stellen
Instrumenten van de Politieke Wetenschappen
Bedoeling poliwet = inzicht verwerven & verklaringen geven over wat er i/d poli
sfeer van een samenleving afspeelt, hiervoor gebruiken politicologen enkele
instrumenten die heel typisch zijn voor het wetenschappelijk denken
Concepten =
een begrip , een algemene categorie dat benoemd wordt met de bedoeling het precies
kunnen afbakenen.
Gender (concept)
als je het over mannen & vrouwen hebt = concept geslacht (biologisch)
als je wijst op de culturele en sociale verschillen als maatschappelijke constructies
die geënt zijn op de seksen.
hoe ze zich moeten gedragen, verwachtingen, …
concept polyarchie (Robert Dahl)
= een soort politiek systeem, een regime. Voldoet aan volgende voorwaardes
de controle over de regering en over het beleid is in handen van gekozen
mandatarissen
de verkiezingen verlopen vrij & eerlijk
de meeste volwassenen hebben het recht om hun stem uit te brengen
meeste volwassenen hebben het recht zich kandidaat te stellen
de burgers genieten van gegarandeerde vrijheid van meningsuiting
, de burgers hebben vrij toegang tot informatie die niet door het bestuur
gecontroleerd wordt.
Burgers zijn vrij om te verenigen in belangenorg & in politieke partijen.
Polyarchie = ideaaltype, toont aan welke voorwaarde een politiek systeem moet
voldoen om als democratie geclassificeerd te worden
ideaaltype = beschrijven van essentiële kenmerken die het mogelijk maken om
te classificeren, te vergelijken.
Modellen
= een voorstelling van de realiteit , maar niet zomaar een reproductie ervan.
- Ze willen niet alleen maar de dingen benoemen en bespreekbaar maken, maar
geeft ook relaties aan, vertelt eigk ook hoe een aantal dingen in elkaar zit
Politieke kringloop (David Easton)
= politieke systemen als kringloop beschouwen, waarbij inputs worden omgezet in
outputs
Input
1) EISEN = vragen vanuit individuen / groepen om een politieke oplossing van een
probleem (niet alle wensen = eisen)
politieke oplossing = een oplossing waarbij aan de hele SL een regel opgelegd
wordt, waarbij de samenleving dus een bepaalde richting wordt opgestuurd.
eisen die te talrijk zijn = zorgt dat er niet genoeg tijd is om ze te behandelen en
een oplossing voor te vinden (volume overload)
eisen die te gevarieerd zijn = zorgt er ook voor dat er niet genoeg tijd is
(content overload)
1.5) Sluiswachters = mechanisme dat de uiting van politieke eisen reguleert
binnen een politiek systeem.
kunnen: poli instellingen & structen en culturele conventies zijn.
politieke partijen & / of belangenorg = bundelen de eisen tot
algemene principes.
2) Steun = uitingen van vertrouwen in het systeem, deze kunnen versch vormen
aannemen
1. Passieve steun = die uit zich door gehoorzaamheid, het naleven van de
, politieke beslissingen
2. Actieve steun = betogingen ten gunste van de democratie bv.
we gaan er niet vanuit, dat iedereen het systeem steunt, maar het heeft wel
een minimum aan steun nodig. Verzet is ook mogelijk en normaal.
Output
De input (eisen & steun) worden geconverteerd tot politieke beslissingen, in regels
waarmee de samenleving gestuurd wordt.
Die poli beslissingen vormen de Output v/h politiek systeem
Deze outputs hebben weer gevolgen voor de input (steun & eisen) , dat komt
door terugkoppelingw
Terugkoppeling = is eigenlijk de feedback, bv. Als een eis werd ingewilligd, dan
kunnen er nieuwe eisen komen, en degene wier eis werd ingewilligd gaat meer
steun hebben in het systeem. (omgekeerd bij geen inwilliging)
Theorieën
is concreter dan een concept of model, want het geeft aan hoe politieke verschijnselen
met elkaar in verband staat?
Leggen bijv. uit waarom mensen hun stem op een bep. Politieke partij uitbrengen.
Theorieën zijn het resultaat van waarnemingen en onderzoek, en sturen oop hun beurt
het onderzoek
Hypothese = een voorspelling waarvan nagegaan kan worden of ze klopt, wordt
ingehouden bij een theorie.
H2: staat en macht
Wat is macht?
Volgens Talcott Persons, kunnen we macht verklaren a.d.h.v. 2 aspecten
1. Macht nodig om in een politieke gemeenschap zaken te kunnen realiseren en ons
samenleven te kunnen organiseren
2. Normatieve vraag: wanneer en onder welke omstandigheden, is de uitoefening
van macht gerechtvaardigd
Wenden onze aandacht naar de staat, want die realiseert een belangrijke
concentratie van machtmiddelen en oefent een grote impact uit op ons leven.
Om regels op te leggen of af te dwingen oefenen poli gemeenschappen dus macht uit
over hun leden.
Bindende regels
Uitgangspunt: de staat legt bindende regels op aan de leden van de samenleving
(burgers)
1. Beperking van de vrijheid? (verkeerregels, regulatie financiële markt)
of
2. Garandeert juist vrijheid?
beperking van 1, schept vrijheid voor anderen. (bv. Lage emissie zones =
garandeert vrijheid voor astma patiënten)
